Prezydent Karol Nawrocki ogłosił w piątek, że zamierza ponownie skierować do Senatu wniosek o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum dotyczącego unijnej polityki klimatycznej. Zapowiedź padła podczas spotkania z mieszkańcami powiatu sokołowskiego (woj. mazowieckie) po tym, jak w środę Senat nie wyraził zgody na zarządzenie referendum.
Dlaczego prezydent chce ponowić wniosek
Według zapowiedzi prezydenta przyczyną ponownego zgłoszenia jest ocena, że pytanie referendalne w pierwszym wniosku było „nieodpowiednie”. W pierwotnej wersji prezydent proponował datę 27 września oraz treść pytania odnoszącą się do skutków polityki klimatycznej UE, wskazując w nim na rzekomy wpływ na koszty życia, ceny energii oraz prowadzenie działalności gospodarczej i rolniczej. Po odrzuceniu wniosku przez Senat prezydent zadeklarował, że zmieni brzmienie pytania i ponownie zwróci się o zgodę na referendum.
Przebieg głosowania w Senacie i wymogi konstytucyjne
Zgodnie z konstytucją zarządzenie referendum ogólnokrajowego wymaga zgody Senatu wyrażonej bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. W środowym głosowaniu większość bezwzględna potrzebna do podjęcia uchwały wynosiła 48 głosów; Senat tej zgody nie udzielił. Decyzja ta stała się punktem odniesienia dla dalszych zapowiedzi prezydenta o ponownym wystąpieniu z wnioskiem i zmianie pytania.
- Prezydent: Karol Nawrocki.
- Senat nie wyraził zgody na referendum w środowym głosowaniu.
- Proponowana data pierwotnego referendum: 27 września (w pierwotnym wniosku).
- W pierwotnym brzmieniu pytania: odniesienie do kosztów życia, cen energii i prowadzenia działalności gospodarczej i rolniczej.
- Konstytucyjny wymóg: bezwzględna większość głosów Senatu przy co najmniej połowie obecnych senatorów.
Stanowisko prezydenta wobec Sejmu i rządu
Prezydent przypomniał również, że przesłał do Sejmu 18 inicjatyw ustawodawczych, które — jak zaznaczył — miały odzwierciedlać oczekiwania wyborców. W wypowiedziach podczas spotkania krytykował brak dyskusji nad tymi projektami i zwrócił się do marszałka Sejmu z apelem o procedowanie. W kontekście finansów publicznych prezydent skrytykował ministra finansów i wezwał do rozmów o wsparciu dla lokalnych samorządów oraz inwestycjach.
Marszałek Sejmu wcześniej deklarował, że prezydenckie projekty nie są „zamrażane”, jednocześnie zaznaczając, że Sejm nie będzie procedował ustaw «populistycznych» bez zabezpieczenia środków finansowych. To stanowisko było przywołane w relacjach prasowych jako element szerszej debaty między Kancelarią Prezydenta a większością parlamentarną.
Kontekst i znaczenie referendalnej inicjatywy
Zgłoszenie referendum dotyczącego polityki klimatycznej UE wpisuje się w szerszą, krajową debatę na temat skutków unijnych regulacji energetycznych i klimatycznych dla gospodarki, cen energii i warunków prowadzenia działalności. Termin „Zielony Ład” używany w publicznym dyskursie odnosi się do europejskich strategii klimatyczno‑energetycznych; inicjatywy referendalne tego typu mają na celu skonsultowanie z wyborcami politycznego stanowiska państwa wobec tych strategii. Decyzje instytucji państwowych, takich jak Senat i Sejm, określają procedury ustawodawcze i możliwość przeprowadzenia referendum.
Prezydencka zapowiedź o ponownym wniosku i zmianie treści pytania otwiera kolejny etap tej procedury politycznej. Kluczowe pozostają decyzje Senatu oraz ewentualna debata w Sejmie nad inicjatywami ustawodawczymi prezydenta, a także dyskusja publiczna na temat wpływu polityki klimatycznej UE na gospodarkę i życie codzienne obywateli.
