Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia. Za przyjęciem zagłosowało 415 posłów, nikt nie był przeciw. Nowe regulacje mają przekształcić sposób gromadzenia, udostępniania i analizowania danych medycznych w publicznym systemie ochrony zdrowia oraz wprowadzić szereg cyfrowych narzędzi mających wesprzeć opiekę nad pacjentami.
Główne założenia ustawy
Ustawa wprowadza obowiązek tworzenia e-profilu pacjenta dla każdej osoby korzystającej z publicznej ochrony zdrowia. E-profil ma zawierać informacje o przebytych wizytach oraz wynikach badań, a właścicielem i dysponentem danych pozostanie pacjent. Dostęp do tych danych będą mieli przedstawiciele systemu ochrony zdrowia po uzyskaniu zgody pacjenta. Projekt przewiduje też rozbudowę systemu e-zdrowia o nowe elementy, takie jak System e-Konsylium oraz System Domowej Opieki Medycznej.
Co zmienia e-profil pacjenta w praktyce
Koncepcja e-profilu ma na celu zgromadzenie w jednym miejscu informacji o dotychczasowym przebiegu leczenia. Według ekspertów, takie uporządkowanie danych pozwoli lekarzom różnych specjalności i z różnych placówek na łatwiejszy dostęp do kompletnej historii choroby pacjenta, co może poprawić bezpieczeństwo pacjentów i jakość podejmowanych decyzji medycznych. Zmiana ma też zlikwidować powszechny w praktyce element polskiej opieki zdrowotnej — sytuację, w której pacjent przynosi własną teczkę z dokumentacją.
Elektroniczna karta e-DiLO i znaczenie dla onkologii
Ustawa daje podstawę prawną do wdrożenia elektronicznej karty e-DiLO, narzędzia zaprojektowanego z myślą o przyspieszeniu diagnostyki onkologicznej oraz monitorowaniu i standaryzacji opieki w onkologii. Zainteresowanie takimi rozwiązaniami wynika z obserwacji ekspertów, że w obszarze onkologii wciąż występują luki w jakości i spójności opieki. e-DiLO ma być jednym z instrumentów, które umożliwią lepsze śledzenie ścieżek diagnostycznych i terapeutycznych.
W ustawie wpisano także mechanizmy służące rozwojowi e-konsyliów — rozwiązań umożliwiających konsultacje specjalistyczne na odległość. Ustalenie prawnych ram dla takich procedur ma ułatwić koordynację opieki, szczególnie tam, gdzie dostęp do specjalistów jest ograniczony lub nierównomierny geograficznie.
Platforma usług inteligentnych i rola sztucznej inteligencji
Ustawa przewiduje rozwój platformy usług inteligentnych, co oznacza możliwość wykorzystania certyfikowanych algorytmów sztucznej inteligencji jako wsparcia dla personelu medycznego. Wspomniane algorytmy mają szczególne zastosowanie w diagnostyce obrazowej, gdzie automatyczne systemy mogą przyspieszać proces opisu badań i stawiania rozpoznań. W tekście ustawy położono nacisk na to, by takie narzędzia funkcjonowały w formule publicznej — były udostępniane przez Centrum e-Zdrowia i finansowane ze środków publicznych.
Eksperci zwracają uwagę, że międzynarodowe doświadczenia pokazują korzyści z wdrażania AI w medycynie, jednak efekty takiego wdrożenia zależą od jakości danych, odpowiedniej certyfikacji algorytmów oraz mechanizmów nadzoru i odpowiedzialności.
Sejm wprowadził poprawki dotyczące bezpieczeństwa przetwarzania danych. Dane przekazywane do Hurtowni Danych e-Zdrowia mają być pseudonimizowane — przetworzone w taki sposób, aby bez użycia dodatkowych informacji nie można było przypisać ich konkretnej osobie. Pseudonimizacja ma na celu zwiększenie ochrony prywatności przy jednoczesnym umożliwieniu analiz i badań statystycznych. Ustawa wskazuje ramy prawne, ale szczegółowe rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa danych zostaną doprecyzowane w aktach wykonawczych.
W kontekście ochrony danych ważne będzie także określenie standardów technicznych, procedur udostępniania oraz mechanizmów kontroli dostępu, w tym sposobów uzyskiwania zgody pacjenta na udostępnianie danych.
Wdrożenie: akty wykonawcze i zróżnicowana dojrzałość IT placówek
Ustawa tworzy podstawę prawną dla zmian, lecz kluczowe będą akty wykonawcze — rozporządzenia określające szczegóły techniczne, organizacyjne i terminowe wdrożenia. Eksperci podkreślają, że poziom dojrzałości informatycznej polskich placówek medycznych jest bardzo zróżnicowany, co będzie miało wpływ na tempo i koszty wdrożeń. Ostateczny efekt reformy będzie zależał od harmonogramu wprowadzania narzędzi, dostępności finansowania oraz wsparcia technicznego dla podmiotów leczniczych.
- Ustawa została przyjęta jednogłośnie przez głosujących (415 za, 0 przeciw).
- E‑profil pacjenta ma zgromadzić historię wizyt i wyników badań; pacjent będzie właścicielem danych.
- Wprowadzono podstawy prawne dla e-DiLO, Systemu e-Konsylium i Systemu Domowej Opieki Medycznej.
- Dane przekazywane do Hurtowni mają być pseudonimizowane; szczegóły w aktach wykonawczych.
- Planowane jest wykorzystanie certyfikowanych algorytmów AI wspierających diagnostykę, zwłaszcza obrazową.
Potencjalne skutki dla pacjentów i systemu
W perspektywie pacjenci powinni zyskać szybszy i bardziej skoordynowany dostęp do usług medycznych, a lekarze — pełniejszy obraz dotychczasowego przebiegu leczenia. Dla systemu opieki zdrowotnej cyfryzacja oznacza możliwość szerszego monitorowania jakości świadczeń, lepsze zarządzanie zasobami oraz potencjalne usprawnienia w procesach diagnostycznych. Równocześnie wdrożenie pociągnie za sobą wyzwania organizacyjne, szkoleniowe i finansowe, zwłaszcza dla placówek o niskim stopniu cyfryzacji.
Kluczowe będą: zapewnienie interoperacyjności systemów, przeszkolenie personelu, mechanizmy ochrony prywatności oraz terminowe wydanie aktów wykonawczych definiujących standardy techniczne i procedury udostępniania danych.
Następne kroki
Po uchwaleniu ustawy istotne będą prace nad rozporządzeniami wykonawczymi oraz praktyczne wdrożenia rozwiązań przez Centrum e-Zdrowia i podmioty lecznicze. W kolejnych etapach trzeba będzie także monitorować efekty działania nowych narzędzi, ich wpływ na dostęp do świadczeń oraz bezpieczeństwo przetwarzania danych. Sukces reformy będzie w dużej mierze zależał od współpracy między instytucjami publicznymi, placówkami medycznymi i środowiskami eksperckimi.
Ustawa stwarza ramy dla istotnej transformacji cyfrowej w ochronie zdrowia; jej wdrożenie może przynieść korzyści dla pacjentów i systemu, ale wymaga konsekwentnej pracy nad detalami wykonawczymi i wsparcia dla podmiotów medycznych.
