--- title: "Rząd likwiduje ubezwłasnowolnienie. Wchodzi model wspieranego decydowania" description: "Rząd przyjął projekt ustawy, który zastępuje instytucję ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji. Nowe regulacje przewidują cztery formy wsparcia oraz wprowadzenie rejestrowanego pełnomocnictwa notarialnego." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania/index.md" date_published: "2026-06-25T21:06:06.888Z" date_modified: "2026-07-31T21:50:13.602Z" author: "Redakcja" category: "Gospodarka" tags: - "prawo" - "niepełnosprawności" - "reforma" - "notariat" source_url: "https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rada-Ministrow-likwiduje-instytucje-ubezwlasnowolnienia-Zastapi-ja-model-wspieranego-decydowania-9145033.html?utm_source=RSS&utm_medium=RSS&utm_campaign=Wiadomosci" source_name: "Bankier Wiadomości" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/gospodarka-unsplash-1780423282031.jpeg" image_alt: "red white and blue flag on white wall" image_credit: "© Piotr Cierkosz / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@cierek" --- # Rząd likwiduje ubezwłasnowolnienie. Wchodzi model wspieranego decydowania > Rząd przyjął projekt ustawy zastępujący ubezwłasnowolnienie systemem wsparcia decyzji oraz wprowadzający notarialne pełnomocnictwa rejestrowane. ## Kluczowe informacje - Projekt kończy instytucję częściowego i całkowitego ubezwłasnowolnienia. - Wprowadzane są cztery instrumenty: asystent prawny, kurator wspierający, kurator reprezentujący i pełnomocnictwo rejestrowane. - Kuratoria będą ustanawiane przede wszystkim na czas określony; możliwe są przedłużenia i zmiany zakresu. - Pełnomocnictwo rejestrowane ma być wpisywane do Rejestru Pełnomocnictw prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. Rząd przyjął projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, który przewiduje zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia osób dorosłych nowym systemem wsparcia. Projekt, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, ma na celu zapewnienie osobom potrzebującym pomocy w podejmowaniu decyzji możliwości działania w jak największym zakresie samodzielnie oraz ochrony ich praw i interesów. ## Najważniejsze zmiany i cele reformy Głównym celem projektu jest odejście od modelu odbierającego zdolność do czynności prawnych na rzecz modelu wspierającego. Zmiana ma odpowiadać postanowieniom Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, która promuje wspieranie w podejmowaniu decyzji zamiast ograniczania zdolności prawnej. W projekcie przewidziano także mechanizmy umożliwiające indywidualne dopasowanie formy wsparcia do potrzeb danej osoby. ## Cztery instrumenty wspieranego podejmowania decyzji Projekt wyróżnia cztery podstawowe formy wsparcia: asystenta prawnego, kuratora wspierającego, kuratora reprezentującego oraz pełnomocnika rejestrowanego. Dwa pierwsze mechanizmy (asysta prawna oraz pełnomocnictwo rejestrowane) opierają się na dobrowolnych ustaleniach i dokumentach sporządzanych poza sądem, natomiast kuratoria — na orzeczeniach sądowych. Asystent prawny to rozwiązanie oparte na pisemnej umowie między osobą potrzebującą wsparcia a asystentem. Umowa ma formę podtypu umowy zlecenia i obejmuje m.in. udział asystenta przy podejmowaniu czynności prawnych, wyjaśnianie znaczenia czynności oraz skutków oświadczeń woli. Jedna osoba może zawrzeć umowy z kilkoma asystentami, co umożliwia elastyczne organizowanie wsparcia. Kurator wspierający jest przewidziany dla osób, które potrzebują faktycznego wsparcia w prowadzeniu spraw, ale ochrona ich interesów nie wymaga ustanowienia kuratora reprezentującego. Kurator reprezentujący natomiast jest instrumentem przeznaczonym dla osób o bardziej złożonych potrzebach — sąd ustanawia go w zakresie koniecznym do ochrony praw i interesów osoby potrzebującej wsparcia. Sąd określi również, w jakich sprawach osoba ta może działać samodzielnie, zwykle za zgodą kuratora. Pełnomocnictwo rejestrowane ma służyć zabezpieczeniu sytuacji, w której osoba pełnoletnia przewiduje, że w przyszłości ze względu na pogorszenie stanu zdrowia może nie być w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Dokument sporządzony u notariusza pozwoli udzielić pełnomocnictwa obejmującego szerokie umocowanie do czynności związanych zarówno z osobą, jak i majątkiem mocodawcy, w tym do wyrażania zgody na świadczenia zdrowotne czy reprezentowania w postępowaniach przed organami. ## Procedura sądowa, czas trwania i kryteria W projekcie wyraźnie zaznaczono, że instrumenty ustanawiane przez sąd (kurator wspierający i kurator reprezentujący) mają być dostosowane do zmieniających się potrzeb osoby. Kuratora zasadniczo ustanawia się na czas oznaczony, nie dłuższy niż pięć lat; w wyjątkowych przypadkach, gdy przewiduje się stabilność stanu zdrowia, okres ten może zostać wydłużony do dziesięciu lat. Ustanowienie kurateli można ponawiać, a sąd może zmieniać zakres udzielanego wsparcia. - Projekt likwiduje instytucję częściowego ubezwłasnowolnienia i przewiduje zmianę brzmienia art. 16 k.c. - Asystent prawny działa na podstawie pisemnej umowy (podtyp umowy zlecenia). - Kurator reprezentujący i kurator wspierający są ustanawiani przez sąd; okres zasadniczy to do 5 lat, z możliwością przedłużenia do 10 lat w szczególnych przypadkach. - Pełnomocnictwo rejestrowane sporządzane jest u notariusza i wpisywane do Rejestru Pełnomocnictw prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. ## Kontekst prawny i międzynarodowy W uzasadnieniu projektu Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że potrzeba zmian wynika ze zmieniającego się postrzegania osób z niepełnosprawnościami oraz z zaleceń i standardów międzynarodowych. Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami promuje podejście wspierające autonomię i prawo do samostanowienia, co stanowi punkt odniesienia dla proponowanych rozwiązań. W doktrynie oraz środowiskach osób z niepełnosprawnościami krytykowano dotychczasowy model ubezwłasnowolnienia jako stygmatyzujący i pozbawiający podmiotowości. Projekt stara się odpowiedzieć na te zastrzeżenia przez wprowadzenie mechanizmów ograniczających ingerencję sądu oraz promujących rozwiązania oparte na zgodzie i wsparciu udzielanym na różnych poziomach. W praktyce legislacyjnej projekt przyjęty przez rząd będzie podlegał dalszym etapom prac parlamentarnych i konsultacjom. Wprowadzenie nowych rozwiązań oznacza konieczność adaptacji procedur sądowych, praktyk notarialnych oraz systemów informacyjnych, w tym prowadzenia nowego rejestru pełnomocnictw. Zmiany mają także implikacje praktyczne dla instytucji finansowych, opieki zdrowotnej i administracji publicznej, które będą musiały uwzględniać nowe formy pełnomocnictw i zakresy reprezentacji. Wprowadzenie rejestrowanego pełnomocnictwa może ułatwić weryfikację upoważnień, ale wymagać będzie także dostosowania procedur w bankach i innych instytucjach obsługujących sprawy majątkowe i osobiste klientów. Projekt stanowi istotną zmianę w podejściu do ochrony osób potrzebujących wsparcia. Jego ostateczny kształt będzie zależał od prac parlamentarnych i ewentualnych poprawek. Nowe regulacje zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości stawiają na elastyczność, ochronę praw oraz promowanie autonomii, jednocześnie tworząc ramy prawne dla sytuacji, w których interwencja organów jest konieczna. ## Wyjaśnienie pojęć ### [model sztucznej inteligencji](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/model-sztucznej-inteligencji) Model sztucznej inteligencji to system, który przetwarza dane i generuje wyniki na podstawie wzorców poznanych podczas trenowania. ### [konwencja partyjna](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/konwencja-partyjna) Zorganizowane zgromadzenie przedstawicieli lub członków partii, podczas którego podejmowane są decyzje polityczne, w tym wybór kandydata. ### [asysta](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/asysta) Asysta to podanie, po którym partner z drużyny bezpośrednio zdobywa punkty, na przykład trafiając do kosza. ### [instytucja finansowa](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/instytucja-finansowa) Organizacja świadcząca usługi związane z pieniędzmi, kredytem, inwestycjami lub obrotem aktywami. Do tej kategorii mogą należeć między innymi banki, fundusze i firmy inwestycyjne. ### [autonomia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/autonomia) Możliwość samodzielnego podejmowania decyzji i organizowania własnego życia zgodnie z własnymi potrzebami oraz wartościami. ### [ubezwłasnowolnienie](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ubezwlasnowolnienie) Instytucja prawna polegająca na ograniczeniu albo pozbawieniu osoby dorosłej możliwości samodzielnego dokonywania czynności prawnych, na podstawie orzeczenia sądu. ### [zdolność do czynności prawnych](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/zdolnosc-do-czynnosci-prawnych) Zdolność osoby do samodzielnego wywoływania skutków prawnych przez dokonywanie czynności takich jak zawieranie umów lub składanie oświadczeń. ### [kurator reprezentujący](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/kurator-reprezentujacy) Osoba ustanowiona przez sąd do reprezentowania osoby potrzebującej wsparcia w zakresie koniecznym do ochrony jej praw i interesów. ### [pełnomocnictwo rejestrowane](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/pelnomocnictwo-rejestrowane) Pełnomocnictwo sporządzane u notariusza i wpisywane do specjalnego rejestru, które ma umożliwić wskazanej osobie działanie w imieniu mocodawcy w przyszłości. ### [oświadczenie woli](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/oswiadczenie-woli) Świadome zachowanie osoby, którym wyraża ona zamiar wywołania określonych skutków prawnych, na przykład zawarcia umowy lub udzielenia zgody. ## Źródło pierwotne [Bankier Wiadomości](https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rada-Ministrow-likwiduje-instytucje-ubezwlasnowolnienia-Zastapi-ja-model-wspieranego-decydowania-9145033.html?utm_source=RSS&utm_medium=RSS&utm_campaign=Wiadomosci) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-06-25T21:06:06.888Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-07-31T21:50:13.602Z - **Kategoria:** Gospodarka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania](https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Rząd likwiduje ubezwłasnowolnienie. Wchodzi model wspieranego decydowania”, 2026-06-25, https://najnowsze-informacje.pl/gospodarka/rzad-likwiduje-ubezwlasnowolnienie-wchodzi-model-wspieranego-decydowania