Rząd Włoch zażądał od Komisji Europejskiej poluzowania zasad fiskalnych UE w zakresie wydatków na energię, aby umożliwić subsydiowanie kosztów prądu i gazu dla gospodarstw domowych. W liście wysłanym do szefowej KE premier Giorgia Meloni poinformowała, że bez takiego odstępstwa udział Włoch w unijnym instrumencie SAFE może być zagrożony. Informację o liście podała agencja ANSA.
Żądanie Włoch — o co dokładnie chodzi
Włoski rząd postuluje, aby elastyczność fiskalna przewidziana przez UE, dotychczas stosowana m.in. w kontekście wydatków na obronność, objęła także koszty wynikające z kryzysu energetycznego. W praktyce oznaczałoby to możliwość finansowania z budżetu publicznego takich działań jak przedłużenie okresu obowiązywania obniżonej akcyzy na paliwa, subsydiowanie rachunków za prąd i gaz dla gospodarstw domowych oraz wsparcie dla energochłonnych przedsiębiorstw.
Jakie działania może podjąć rząd włoski
W liście do Komisji Włochy wskazały konkretne przykłady wydatków, które chciałyby sfinansować w ramach rozszerzonej elastyczności fiskalnej. Proponowane rozwiązania obejmują przedłużenie obniżonej akcyzy na paliwa, bezpośrednie subsydia do rachunków za energię dla gospodarstw domowych oraz wsparcie z publicznej kasy dla firm o wysokim zużyciu energii. Włoski rząd motywuje tę propozycję narastającymi cenami energii oraz napięciami geopolitycznymi związanymi z kryzysem irańskim, które — zdaniem rządu — zwiększają presję na gospodarkę i budżety domowe.
- List od premier Giorgii Meloni do przewodniczącej KE Ursuli von der Leyen został ujawniony przez agencję ANSA.
- Instrument SAFE przewiduje ok. 150 mld euro wsparcia, głównie w formie nisko oprocentowanych pożyczek na zakupy sprzętu wojskowego.
- Włochy sygnalizują możliwość wycofania się z udziału w SAFE, jeśli KE nie zgodzi się na rozszerzenie elastyczności fiskalnej.
- Komisja Europejska poinformowała, że w ramach różnych instrumentów (Fundusz Odbudowy, polityka spójności, Fundusz Modernizacyjny) udostępniono około 300 mld euro na inwestycje energetyczne, z czego około 95 mld euro wciąż pozostaje do wykorzystania.
- Inicjatywa będzie omawiana podczas obrad plenarnych Parlamentu Europejskiego, jak poinformował lider delegacji Braci Włoch w PE.
Czym jest instrument SAFE i dlaczego ma znaczenie
SAFE to unijny instrument zaprojektowany w celu zwiększenia inwestycji państw członkowskich w obronność i przemysł zbrojeniowy po agresji Rosji na Ukrainę. Przewidziane wsparcie obejmuje m.in. nisko oprocentowane pożyczki, a jego ogólny potencjał finansowania sięga około 150 mld euro. Komisja traktuje SAFE jako kluczowy element budowy strategicznej autonomii UE w obszarze bezpieczeństwa. Dla Włoch instrument ten ma wymiar zarówno finansowy, jak i polityczny, dlatego ryzyko wycofania się z SAFE stanowi istotny argument w negocjacjach.
Reakcja Komisji Europejskiej i dalsze kroki
Na pytanie o treść listu Komisja Europejska odmówiła szczegółowego komentarza, wskazując jednocześnie, że część środków na inwestycje energetyczne już została uruchomiona. Przewodnicząca KE informowała nieformalnie, że łącznie w ramach różnych instrumentów dostępne było około 300 mld euro, z których wciąż do wykorzystania pozostaje około 95 mld euro. KE podkreśla, że priorytetem jest zapewnienie, by państwa członkowskie rzeczywiście wykorzystały pozostałe fundusze na inwestycje energetyczne.
W najbliższym czasie temat ma trafić na forum Parlamentu Europejskiego, a dalsze rozmowy między Rzymem a Brukselą będą decydujące dla rozwoju sytuacji. Negocjacje mogą dotyczyć zarówno zakresu dopuszczalnej elastyczności fiskalnej, jak i sposobu wykorzystania istniejących środków unijnych na łagodzenie skutków kryzysu energetycznego.
Ewentualne porozumienie lub impas ma znaczenie nie tylko dla polityki energetycznej Włoch, ale także dla spójności unijnych strategii dotyczących bezpieczeństwa i pomocy fiskalnej. Rozwiązanie kwestii będzie miało wpływ na to, w jaki sposób państwa członkowskie będą równoważyć wydatki na obronność z potrzebami społecznymi i gospodarczymi w obliczu podwyższonych cen energii.
