Na Westerplatte w sobotę odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę Muzeum Westerplatte, oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. W ceremonii wzięli udział przedstawiciele władz centralnych i lokalnych oraz instytucji zajmujących się pamięcią historyczną. Uroczystość miała też charakter symboliczny: uczestnicy podpisali list do przyszłych pokoleń, który został złożony wraz z kamieniem węgielnym.
Uczestnicy ceremonii i przesłanie
Wśród uczestników obecna była minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, władze Muzeum II Wojny Światowej oraz samorządowcy. Minister podkreśliła szczególne znaczenie Westerplatte w pamięci lokalnej, krajowej i międzynarodowej oraz zobowiązanie do rzetelnego przedstawienia historii obrony tego miejsca. W trakcie wystąpienia przypomniała, że "to tutaj symbolicznie rozpoczęła się druga wojna światowa" i że konieczne jest opowiedzenie o bohaterskiej obronie zgodnie z historyczną prawdą.
Zmiana harmonogramu i podział prac
Początkowy plan przewidywał realizację inwestycji w latach 2023–2027, jednak po analizie działań wykonanych do końca 2023 roku harmonogram został zmieniony. Realizacja projektu została podzielona na dwa etapy: pierwszy obejmuje przywrócenie historycznego układu terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej, drugi dotyczy budowy nowego budynku muzealnego. Podział ten, jak przekazano, umożliwił wejście na budowę już na początku bieżącego roku i ma zapobiec całkowitemu zamknięciu terenu dla zwiedzających na długi okres.
- Miejsce: Westerplatte, oddział Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
- Ceremonia: wmurowanie kamienia węgielnego i podpisanie listu do przyszłych pokoleń.
- Uczestnicy: m.in. minister kultury Marta Cienkowska oraz szef UdsKiOR Lech Parell.
- Harmonogram: pierwotny plan 2023–2027 zmieniono; nowe zakończenie inwestycji planowane na 2030 r.
- Etapy: 1) przywrócenie historycznego układu terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej; 2) budowa nowego muzeum.
- Nowa powierzchnia: ok. 7 tys. mkw. powierzchni użytkowej, lokalizacja w miejscu obecnego napisu "Nigdy więcej wojny".
Znaczenie historyczne i edukacyjne
Westerplatte jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci związanych z II wojną światową w Polsce. To miejsce obrony polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej, które w powszechnej świadomości funkcjonuje jako symbol oporu przeciwko agresji. Projekt muzealny ma nie tylko udostępnić przestrzeń wystawienniczą, lecz także zrekonstruować historyczny układ terenu, co ma znaczenie dla interpretacji i przekazu historycznego. W oficjalnych wypowiedziach akcentowano konieczność opowiadania o wydarzeniach w sposób zgodny z faktami i wrażliwy na pamięć uczestników tamtych wydarzeń oraz ich rodzin.
Rzeczniczka Muzeum II Wojny Światowej Aleksandra Trawińska wskazała, że podział prac na dwa etapy pozwolił na wcześniejsze rozpoczęcie robót i ograniczy konieczność długotrwałego zamknięcia obszaru dla odwiedzających. Dzięki temu część przestrzeni ma pozostać dostępna w czasie realizacji poszczególnych etapów prac, co ma znaczenie dla ruchu turystycznego i kontynuacji działań edukacyjnych na miejscu.
Co dalej i o czym warto pamiętać
Oficjalne zakończenie inwestycji przesunięto na 2030 rok. W kolejnych latach należy oczekiwać realizacji prac w dwóch zapowiedzianych etapach, w tym rekonstrukcji historycznego układu Wojskowej Składnicy Tranzytowej oraz budowy nowego budynku muzealnego o planowanej powierzchni użytkowej około 7 tys. mkw. Władze muzeum i przedstawiciele instytucji pamięci mają kontynuować prace planistyczne i organizacyjne związane z nadzorowaniem inwestycji oraz zabezpieczeniem dostępu do terenu dla zwiedzających w trakcie robót.
Wydarzenie wmurowania kamienia węgielnego ma charakter zarówno symboliczny, jak i praktyczny: oznacza formalne rozpoczęcie etapu realizacji dużej, długofalowej inwestycji kulturalnej, która ma wpływ na sposób upamiętniania wydarzeń z 1939 roku oraz na ofertę turystyczno-edukacyjną Gdańska. W kolejnych komunikatach Muzeum II Wojny Światowej powinny pojawić się szczegóły dotyczące zakresu prac, terminów poszczególnych etapów oraz zasad korzystania z terenu w trakcie realizacji projektu.
