--- title: "Brazylijski fundusz dla Amazonii może znów stanąć po wyborach" description: "Fundusz Amazonii zwiększył finansowanie projektów chroniących lasy i wspierających lokalne społeczności. Organizacje środowiskowe obawiają się, że zmiana władzy w Brazylii może ponownie zahamować jego działanie." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach/index.md" date_published: "2026-09-11T00:20:25.578Z" date_modified: "2026-09-11T00:20:31.051Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "amazonia" - "wylesianie" - "finansowanie klimatyczne" - "brazylia" - "ochrona lasów" source_url: "https://news.mongabay.com/2026/09/amazon-fund-grantees-fear-a-new-funding-freeze-after-brazils-election/" source_name: "Mongabay" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1789063353982.jpeg" image_alt: "Indigenous people in traditional headdresses at a rally" image_credit: "© Mirna Wabi-Sabi / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@mirnawabisabi" --- # Brazylijski fundusz dla Amazonii może znów stanąć po wyborach > Fundusz Amazonii pomógł ograniczyć wylesianie, ale organizacje obawiają się, że po wyborach jego finansowanie ponownie zostanie zamrożone. ## Kluczowe informacje - Fundusz Amazonii wsparł 144 projekty i objął pomocą 288 tysięcy osób. - Po powrocie Luli do władzy roczne finansowanie wzrosło z 300 milionów do 1,3 miliarda reali. - Organizacje obawiają się, że wynik wyborów prezydenckich 4 października przesądzi o ciągłości programu. - Presja klimatyczna, susze i ryzyko pożarów zwiększają znaczenie stabilnego finansowania ochrony lasów. Przyszłość Funduszu Amazonii może ponownie zależeć od wyniku wyborów prezydenckich w Brazylii. Program, który przez lata finansował ochronę lasu, kontrolę nielegalnych działań i rozwój alternatywnych źródeł dochodu dla lokalnych społeczności, działa dziś na większą skalę niż przed powrotem Luiza Inácia Luli da Silvy do władzy. Organizacje korzystające z tych pieniędzy obawiają się jednak, że zmiana polityczna może doprowadzić do kolejnego zamrożenia środków. ## Projekt czekał prawie dekadę Jednym z przykładów jest program prowadzony w brazylijskim stanie Tocantins przez organizację Alternatives for Small-Scale Farming in Tocantins, znaną jako APA-TO. Jego celem jest wsparcie 614 rodzin z 11 tradycyjnych społeczności zajmujących się pozyskiwaniem i przetwarzaniem orzechów babassu. Z tych produktów powstają między innymi olej, mąka i rękodzieło. Rodziny działają na obszarze, na którym ich palmy są wypierane przez uprawy soi i eukaliptusa oraz hodowlę bydła. Fundusz Amazonii wybrał projekt do finansowania w 2018 roku, ale po objęciu urzędu przez Jaira Bolsonaro w styczniu 2019 roku jego realizacja została wstrzymana. Nowy prezydent rozpoczął demontaż części brazylijskich ram ochrony środowiska, a wpłaty do funduszu zostały zamrożone. Według koordynatorki projektu Selmy Yuki Ishii program pozostawał zawieszony przez niemal 10 lat. Po wznowieniu działalności funduszu zaczął być wdrażany w kwietniu 2026 roku. - Fundusz Amazonii powstał w 2008 roku, początkowo dzięki wpłatom Norwegii i Niemiec. - W ciągu 18 lat wsparł 144 projekty i objął działaniami około 288 tysięcy osób. - Pieniądze trafiały między innymi na odtwarzanie lasów, zrównoważoną produkcję, gaszenie pożarów, monitoring i kontrole przestępstw środowiskowych. - Wśród obecnych darczyńców są także Wielka Brytania, Szwajcaria, Dania, Stany Zjednoczone, Irlandia, Japonia i Unia Europejska. ## Po powrocie Luli skala finansowania wzrosła Fundusz został reaktywowany po powrocie Luli do prezydentury w styczniu 2023 roku. Z raportu brazylijskiego ministerstwa środowiska i Banku Rozwoju Brazylii, który zarządza programem, wynika, że średnia roczna wartość finansowania wzrosła z 300 milionów reali w latach 2009 do 2018 do 1,3 miliarda reali w cyklu 2023 do 2025. W raporcie przeliczono te kwoty odpowiednio na około 82 miliony dolarów według średniego kursu z 2018 roku i 233 miliony dolarów według kursu z 2025 roku. Do 31 grudnia 2025 roku fundusz miał 6,7 miliarda reali dostępnych na realizację już zatwierdzonych projektów oraz finansowanie nowych przedsięwzięć. Wzrosła także liczba zaakceptowanych projektów, a baza darczyńców przestała ograniczać się do Norwegii i Niemiec. W praktyce oznacza to większą zdolność do finansowania programów, które łączą ochronę przyrody z lokalną gospodarką, ale również większą wagę decyzji dotyczących zarządzania funduszem. APA-TO otrzymała na projekt w Tocantins ponad 13 milionów reali. Środki mają pomóc w budowie zakładu przetwarzającego babassu, rozwoju sprzedaży i wejściu na nowe rynki. Rodziny będą mogły również rozszerzyć działalność o inne owoce Amazonii, w tym cajá, açai, acerolę, cupuaçu, nerkowce i marakuję. Pieniądze zostaną rozdzielone między trzy lokalne organizacje, wśród których są dwa stowarzyszenia kobiet. Według APA-TO projekt ma jednocześnie wzmacniać lokalną gospodarkę, pozycję kobiet i ochronę lasu. Taki model opiera się na założeniu, że społeczności mają większą motywację do zachowania drzew, jeśli mogą uzyskiwać dochód z produktów leśnych i mają dostęp do infrastruktury oraz rynków. Nie zastępuje to kontroli nielegalnej wycinki ani ochrony prawnej obszarów, ale tworzy dodatkową ścieżkę ograniczania presji na las. ## Ryzyko politycznego zwrotu Koordynatorka projektu APA-TO obawia się, że program może ponownie zostać sparaliżowany po wyborach prezydenckich zaplanowanych na 4 października. Według sondaży przywołanych w materiale wyścig ma być wyrównany, a jednym z możliwych scenariuszy jest powrót do władzy politycznego obozu związanego z rodziną Bolsonaro. Organizacje środowiskowe traktują taki wariant jako ryzyko dla ciągłości finansowania, choć sam wynik wyborów nie jest jeszcze przesądzony. Bank Rozwoju Brazylii przyznał w raporcie rocznym za 2025 rok, że istnieje ryzyko przerwania ciągłości działania funduszu, szczególnie jeśli zmienione zostaną jego zasady zarządzania i cele. Bank wskazał wcześniejsze zawieszenie programu w czasie prezydentury Bolsonaro jako przykład takiego zagrożenia. Jednocześnie w odpowiedzi przekazanej redakcji zaznaczył, że analiza ryzyka jest rutynowym elementem zarządzania funduszem i nie ma związku z kalendarzem wyborczym. BNDES poinformował również, że nie ma obecnie sygnałów, aby darczyńcy odkładali nowe wpłaty z powodu wyborów. Ministerstwo środowiska nie odniosło się do możliwego wpływu kampanii na przyszłość funduszu, ale podkreśliło jego znaczenie dla ograniczania wylesiania i wzmacniania inicjatyw związanych ze zrównoważonym rozwojem. Te stanowiska pokazują różnicę między formalną oceną ryzyka a obawami organizacji, które pamiętają poprzednią przerwę w działaniu programu. ## Presja klimatyczna zmniejsza margines błędu Obawy dotyczące ewentualnej przerwy w finansowaniu pojawiają się w czasie zwiększonej presji na amazoński system klimatyczny. W latach 2023 i 2024 Amazonia doświadczyła historycznej suszy, której nasilenie wiązano między innymi ze zjawiskiem El Niño, czyli nienormalnym ociepleniem powierzchniowych wód równikowego Pacyfiku. W materiale wskazano również, że w tym roku silniejsze El Niño może zwiększyć ryzyko pożarów w Amazonii. Jest to ocena dotycząca możliwego rozwoju sytuacji, a nie pewna prognoza. Specjalistka brazylijskiego think tanku Talanoa oceniła, że obecne zawieszenie funduszu miałoby poważniejsze konsekwencje niż kilka lat wcześniej, ponieważ system klimatyczny jest pod większą presją, a możliwości odwrócenia niekorzystnego trendu są mniejsze. Z punktu widzenia polityki klimatycznej chodzi nie tylko o jednorazowe ograniczenie wycinki, ale o utrzymanie monitoringu, egzekwowania przepisów i finansowania lokalnych alternatyw przez wiele lat. - Wylesianie w Amazonii spadło w latach 2004 do 2012 o 83 procent, między innymi dzięki monitoringowi satelitarnemu i wyznaczaniu obszarów chronionych. - Za prezydentury Bolsonaro wskaźnik wylesiania wzrósł, a następnie ponownie spadał po powrocie Luli. - Według danych przywołanych w materiale poziom wylesiania od sierpnia 2025 do lipca 2026 był najniższy od dekady. - Dalsze utrzymanie tego trendu zależy także od dochodów dostępnych dla społeczności, które wcześniej były zależne od grabieży ziemi, nielegalnej wycinki, wydobycia złota lub hodowli bydła. ## Ochrona lasu potrzebuje lokalnej gospodarki Samo egzekwowanie zakazów nie rozwiązuje problemu, jeśli mieszkańcy nie mają realnych możliwości utrzymania się bez niszczenia lasu. Carlos Koury z instytutu Idesam wskazuje, że bez nowej gospodarki wysiłki ochronne będą sprowadzać się do ciągłego reagowania na te same zagrożenia. W tym ujęciu bioekonomia nie jest wyłącznie hasłem dotyczącym nowych produktów, lecz próbą połączenia dochodów społeczności z zachowaniem zasobów, które generują te dochody. Idesam prowadził wcześniej wspierany przez Fundusz Amazonii projekt Forest Towns. Otrzymał on prawie 12 milionów reali na rozwój produkcji oleju i zrównoważoną gospodarkę leśną w społecznościach nadrzecznych w stanie Amazonas. Z kolei Instytut Mamirauá rozpoczął drugi projekt finansowany z tego źródła. Program Remanso ma wspierać rodziny utrzymujące się ze zrównoważonego pozyskiwania zasobów leśnych i wodnych w stanach Pará i Amazonas. W ramach projektu Remanso przewidziano między innymi produkcję miodu od rodzimych pszczół, zrównoważone pozyskiwanie drewna, polowania na kajmany oraz połowy piraruku, jednej z największych ryb słodkowodnych na świecie. Dyrektorka Instytutu Mamirauá zwraca uwagę, że projekty w Amazonii są kosztowne także z powodów logistycznych. Dotarcie do części społeczności zajmuje kilka godzin łodzią, a regularne wizyty wymagają pieniędzy na transport, komunikację, wsparcie techniczne i organizację pracy. Zarówno projekt APA-TO, jak i program Instytutu Mamirauá działają w modelu finansowania parasolowego. Większa organizacja otrzymuje środki, a następnie przekazuje je mniejszym stowarzyszeniom i grupom lokalnym. Takie rozwiązanie ma znaczenie, ponieważ niewielkie organizacje często nie mają wystarczających zasobów administracyjnych, prawnych i księgowych, aby samodzielnie spełnić wymagania dużego funduszu. Podobną funkcję pośrednika pełnią także inne organizacje, między innymi Fundo Casa Socioambiental. Wśród pozostałych źródeł pieniędzy znajdują się Podáali, utworzony przez Koordynację Organizacji Ludności Rdzennej brazylijskiej Amazonii, fundusz Ruchu Międzystanowego Zbieraczy Orzechów Babassu oraz środki Instytutu Klimatu i Społeczeństwa, Brazil Fund i Fundo Ecos. Finansowanie oferują również prywatne firmy, takie jak koncern wydobywczy Vale i państwowa spółka naftowo-gazowa Petrobras, między innymi w ramach kompensowania wpływu na środowisko. Mniejsze fundusze mogą być ważne dla lokalnych grup, ale zwykle nie oferują kwot porównywalnych z Funduszem Amazonii. APA-TO przez dziewięć lat pozyskiwała mniejsze granty, aby zbudować jeden zakład przetwarzania orzechów babassu. Dopiero większe finansowanie pozwoliło potraktować przedsięwzięcie jako szerszy projekt gospodarczy, obejmujący produkcję, infrastrukturę, dostęp do rynku i wsparcie kilku organizacji. Ryzyko związane z wyborami nie ogranicza się przy tym do jednego programu. Według brazylijskiego serwisu Capital Reset co najmniej pięć państw ma czekać z potwierdzeniem wpłat do Tropical Forest Forever Facility na wynik głosowania. Mechanizm ten, uruchomiony przez Brazylię podczas zorganizowanego przez nią szczytu klimatycznego ONZ w 2025 roku, ma nagradzać państwa za zachowanie lasów tropikalnych. Wcześniej w 2025 roku projekty w brazylijskiej Amazonii odczuły także cięcia środków amerykańskiej agencji USAID. Według brazylijskiego serwisu ((o))eco inicjatywy środowiskowe straciły z tego powodu 84 miliony reali. Dla Brazylii stawką jest więc nie tylko ciągłość jednego programu, lecz także wiarygodność modelu, w którym kraj otrzymuje międzynarodowe środki za ograniczanie wylesiania, a następnie przekazuje je instytucjom publicznym i lokalnym społecznościom. Fundusz Amazonii przyczynił się do rozwoju monitoringu, ochrony obszarów i projektów dochodowych, ale jego dalsze działanie będzie zależeć od decyzji politycznych, stabilności darczyńców oraz zdolności do utrzymania finansowania w warunkach rosnącej presji klimatycznej. ## Wyjaśnienie pojęć ### [El Niño](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/el-nino) Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata. ### [bioekonomia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/bioekonomia) Model gospodarki oparty na zrównoważonym wykorzystaniu zasobów biologicznych, takich jak produkty lasów, przy ograniczaniu presji na ekosystemy. ## Źródło pierwotne [Mongabay](https://news.mongabay.com/2026/09/amazon-fund-grantees-fear-a-new-funding-freeze-after-brazils-election/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-11T00:20:25.578Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-11T00:20:31.051Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Brazylijski fundusz dla Amazonii może znów stanąć po wyborach”, 2026-09-11, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/brazylijski-fundusz-dla-amazonii-moze-znow-stanac-po-wyborach