---
title: "Departament Obrony USA chce baz wzorowanych na modelu 15-minutowego miasta"
description: "Departament Obrony USA przedstawił plan FORTRESS America, który zakłada tworzenie bardziej samowystarczalnych i przyjaznych pieszym baz wojskowych. Koncepcja obejmuje lokalne usługi, mieszkalnictwo, opiekę zdrowotną oraz niezależne źródła energii."
publisher: "Najnowsze Informacje"
language: "pl-PL"
canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta"
markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta/index.md"
date_published: "2026-11-06T17:24:57.893Z"
date_modified: "2026-11-06T17:45:09.006Z"
author: "Redakcja"
category: "Klimat"
tags:
  - "miasta 15-minutowe"
  - "energia"
  - "infrastruktura krytyczna"
  - "bazy wojskowe"
  - "odporność klimatyczna"
source_url: "https://cleantechnica.com/2026/11/04/15-minute-city-model-us-defense-department-hesgeth/"
source_name: "CleanTechnica"
---

# Departament Obrony USA chce baz wzorowanych na modelu 15-minutowego miasta

> Plan FORTRESS America zakłada bardziej samowystarczalne bazy z usługami, szkołami, opieką zdrowotną i lokalną energią.

## Kluczowe informacje
- Plan FORTRESS America ma zwiększyć niezależność baz wojskowych od cywilnej infrastruktury.
- Nowy model zakłada dostęp pieszy do szkół, opieki zdrowotnej, usług i przestrzeni społecznych.
- W bazach ma znaleźć się niezawodne źródło energii działające na miejscu.
- Koncepcja 15-minutowego miasta jest przedstawiana jako narzędzie odporności, ale pozostaje przedmiotem politycznych sporów.

Departament Obrony Stanów Zjednoczonych przedstawił plan FORTRESS America, którego jednym z elementów ma być nowy model projektowania dużych baz wojskowych. Założenie jest proste: instalacje mają być zdolne do działania przez dłuższy czas nawet wtedy, gdy zostaną odcięte od cywilnej infrastruktury. W praktyce oznacza to nie tylko zapasy potrzebne do prowadzenia operacji wojskowych, lecz także szkoły, opiekę zdrowotną, usługi, mieszkalnictwo i przestrzenie wspólne dostępne na miejscu.

## FORTRESS America ma zwiększyć niezależność baz

Nazwa programu jest skrótem od określenia Federal Operations for Resilience, Troop Resources, Energy, Supply, and Survivability. Plan ogłoszony przez sekretarza obrony Pete'a Hegsetha zakłada powiązanie projektów dotyczących baz i infrastruktury tak, aby wspólnie zwiększały ich niezależność. Chodzi o zdolność do utrzymania funkcjonowania obiektu w sytuacji, gdy nie można korzystać z zasobów dostarczanych przez otoczenie cywilne. W takim ujęciu baza nie jest wyłącznie miejscem pracy żołnierzy, lecz również zamkniętym systemem mieszkaniowym, usługowym i energetycznym.

## Czym jest model 15-minutowego miasta

Model 15-minutowego miasta zakłada, że podstawowe potrzeby mieszkańców można zaspokoić w odległości krótkiego spaceru lub jazdy rowerem od domu. Dotyczy to między innymi zakupów, rekreacji, kontaktów społecznych, szkół i opieki zdrowotnej. Samochód nie znika z takiego modelu, ale przestaje być konieczny do wykonywania większości codziennych czynności w obrębie dzielnicy. Koncepcja została sformalizowana w 2016 roku przez francusko-kolumbijskiego naukowca Carlosa Moreno. Większą uwagę międzynarodową zyskała po tym, jak mer Paryża Anne Hidalgo wykorzystała ją w kampanii przed wyborami samorządowymi w 2020 roku.

- Podstawowe usługi mają znajdować się w zasięgu spaceru lub jazdy rowerem.
- Planowanie ograniczające zależność od samochodu może zmniejszać zużycie paliwa i emisje związane z transportem.
- Lokalna dostępność usług ma pomagać osobom, które nie posiadają samochodu.
- W przypadku baz wojskowych model ma wspierać działanie obiektu po utracie dostępu do cywilnych zasobów.

Zainteresowanie takim podejściem wzrosło także podczas lockdownów związanych z pandemią COVID-19. Wzrost liczby osób pracujących z domu zwrócił uwagę na znaczenie lokalnego dostępu do usług i zasobów w sytuacjach kryzysowych. W ujęciu przedstawianym w materiale 15-minutowa dzielnica ma być nie tylko rozwiązaniem poprawiającym komfort codziennego życia, lecz także sposobem ograniczania skutków zakłóceń wywołanych między innymi przez ekstremalne zjawiska, kryzysy klimatyczne i konflikty.

## Od sporu politycznego do planowania infrastruktury

Koncepcja 15-minutowego miasta stała się przedmiotem politycznych i dezinformacyjnych sporów. Jej przeciwnicy przedstawiali ograniczanie ruchu samochodowego i promowanie transportu pieszego lub rowerowego jako próbę kontroli stylu życia albo zapowiedź pozbawiania ludzi swobody przemieszczania się. Australijska stacja ABC opisywała w 2023 roku te narracje jako teorię spiskową, według której planowanie lokalnych usług miałoby prowadzić do tworzenia zamkniętych, kontrolowanych społeczności. Samo założenie modelu dotyczy jednak organizacji przestrzeni, lokalizacji usług i infrastruktury, a nie ustanawiania zakazu opuszczania dzielnicy.

## Baza ma zapewniać nie tylko działania wojskowe

Za przygotowanie części programu dotyczącej projektowania baz odpowiada Dale Marks, zastępca sekretarza obrony do spraw energii, instalacji i środowiska. Podczas prezentacji 29 października podkreślał, że jakość życia powinna być elementem trwałego modelu funkcjonowania obiektów wojskowych. Wskazywał, że problemy takie jak pleśń, niesprawna instalacja wodno-kanalizacyjna czy przeciekające dachy nie są wyłącznie niedogodnościami mieszkaniowymi. Według Marksa mogą obniżać morale, gotowość do działania i zdolność do zatrzymywania doświadczonych pracowników.

W przedstawionej wizji tak zwana Next Great American Base ma obejmować zwartą i przyjazną pieszym zabudowę, szkoły, zaawansowaną opiekę zdrowotną oraz centra lokalnych usług i kontaktów społecznych. To bezpośrednio odpowiada podstawowym elementom modelu 15-minutowego miasta. Różnica polega na tym, że w przypadku baz wojskowych nadrzędnym celem jest również ciągłość działania instalacji i jej niezależność od zewnętrznych dostaw. Program ma być realizowany etapami, a pierwsza baza wybrana w ramach konkurencji między stanami i innymi zainteresowanymi podmiotami ma w przyszłości służyć jako wzór dla kolejnych projektów.

## Energia na miejscu ma być kluczowym elementem

Jednym z najważniejszych elementów programu jest zapewnienie niezawodnego źródła energii na terenie bazy. W materiale wskazano, że energia jądrowa ma obecnie uprzywilejowaną pozycję w planach, choć równocześnie podkreślana jest potrzeba szybkiego uzyskania rezultatów. W takich warunkach znaczenie mogą mieć także lokalne systemy łączące fotowoltaikę i magazyny energii. Autor źródłowego materiału wskazuje mikrosieci energetyczne jako rozwiązanie, które może pomóc w szybkim zwiększeniu odporności obiektu, ale nie przedstawia decyzji o ich zastosowaniu jako przyjętej części programu.

Z punktu widzenia polityki klimatycznej znaczenie planu wynika przede wszystkim z połączenia dwóch celów: ograniczania zależności transportowej oraz zwiększania odporności infrastruktury. Krótsze codzienne podróże piesze lub rowerowe mogą ograniczać zużycie paliw w porównaniu z sytuacją, w której wszystkie usługi wymagają dojazdu samochodem. Z kolei lokalne źródła energii mogą zmniejszyć ryzyko przerw w działaniu obiektu po awarii lub odłączeniu od głównej sieci. Są to jednak ogólne korzyści wynikające z opisywanych rozwiązań, a nie przedstawione w źródle wyniki pomiarów emisji ani potwierdzone efekty programu FORTRESS America.

## Wyjaśnienie pojęć

### [miasto 15-minutowe](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/miasto-15-minutowe)

Model planowania, w którym podstawowe usługi i codzienne potrzeby są dostępne w zasięgu krótkiego spaceru lub jazdy rowerem.

### [mikrosieć energetyczna](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/mikrosiec-energetyczna)

Lokalny układ źródeł energii, magazynów i odbiorców, który może wspierać działanie obiektu nawet po odłączeniu od większej sieci.

## Źródło pierwotne

[CleanTechnica](https://cleantechnica.com/2026/11/04/15-minute-city-model-us-defense-department-hesgeth/)

---
## Informacje do cytowania
- **Autor:** Redakcja
- **Data publikacji:** 2026-11-06T17:24:57.893Z
- **Ostatnia aktualizacja:** 2026-11-06T17:45:09.006Z
- **Kategoria:** Klimat
- **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta)
- **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta/index.md)

**Sugerowane cytowanie:**

> Najnowsze Informacje, „Departament Obrony USA chce baz wzorowanych na modelu 15-minutowego miasta”, 2026-11-06, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/departament-obrony-usa-chce-baz-wzorowanych-na-modelu-15-minutowego-miasta