--- title: "El Niño, oceany i ryzyko ekstremów. Co naprawdę wynika z ostrzeżeń klimatycznych?" description: "Silny El Niño może wpływać na pogodę, rolnictwo, ceny żywności i globalne łańcuchy dostaw. Zjawisko nakłada się na ocieplenie oceanów oraz niepewność wokół przyszłości cyrkulacji AMOC." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych/index.md" date_published: "2026-10-07T18:49:06.768Z" date_modified: "2026-10-07T18:51:13.825Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "el niño" - "amoc" - "oceany" - "bezpieczeństwo żywnościowe" - "ekstremalne zjawiska" source_url: "https://www.theguardian.com/community/live/2026/oct/07/a-godzilla-level-el-nino-is-causing-extreme-weather-conditions-around-the-world-put-your-questions-to-our-environment-writers" source_name: "Guardian Environment" --- # El Niño, oceany i ryzyko ekstremów. Co naprawdę wynika z ostrzeżeń klimatycznych? > Silny El Niño może nasilać susze, powodzie i presję na żywność. Równolegle naukowcy obserwują ocieplenie oceanów i ryzyko osłabienia AMOC. ## Kluczowe informacje - El Niño zmienia układ temperatur oceanów i może zwiększać ryzyko susz, powodzi oraz innych ekstremów pogodowych. - Skutki zjawiska są różne w poszczególnych regionach, ale mogą dotknąć rolnictwa, transportu i cen żywności. - AMOC transportuje ciepło na północ Atlantyku, a jej osłabienie miałoby szerokie konsekwencje klimatyczne. - Nie ma jednej sprawdzonej technologicznej metody rozwiązania kryzysu klimatycznego. Silny El Niño może zwiększać ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych, zaburzać produkcję żywności i dokładać presję do już obciążonych łańcuchów dostaw. Nie działa jednak w próżni. Zjawisko rozwija się w świecie, w którym oceany pochłaniają ogromną większość dodatkowej energii gromadzącej się w systemie klimatycznym, a naukowcy analizują także możliwe osłabienie atlantyckiej cyrkulacji AMOC. Odpowiedzi ekspertów przywołane w materiale pokazują, że nie chodzi o jedno wydarzenie pogodowe, lecz o nakładanie się kilku procesów o globalnym zasięgu. ## El Niño to więcej niż chwilowe ocieplenie Pacyfiku El Niño jest fazą układu ENSO, związanego ze zmianami temperatury powierzchni oceanu i cyrkulacji atmosferycznej nad tropikalnym Pacyfikiem. W jego cieplejszej fazie wody we wschodniej i środkowej części równikowego Pacyfiku są nietypowo ciepłe. Zmiana temperatury oceanu wpływa na ruchy powietrza, układ opadów i rozkład ryzyka pogodowego w odległych regionach. Przeciwieństwem El Niño jest La Niña, gdy powierzchnia oceanu w tym obszarze jest chłodniejsza. Nazwa El Niño ma historyczne źródło. Rybacy u wybrzeży Ameryki Południowej obserwowali pojawianie się niezwykle ciepłej wody w okresie około Bożego Narodzenia. Określenie oznaczające małego chłopca odnosiło się do Dzieciątka Jezus. Z czasem naukowcy przejęli tę nazwę, a dla chłodniejszej fazy wprowadzili określenie La Niña. Wspólnie tworzą one część systemu ENSO, który jest wykorzystywany do śledzenia zmian pogody w skali globalnej. Skutki silnego El Niño nie są takie same na całym świecie. W jednych miejscach rośnie ryzyko intensywnych opadów i powodzi, w innych susz, fal upałów albo problemów z dostępnością wody. Dlatego samo stwierdzenie, że zjawisko jest silne, nie pozwala przewidzieć pogody w każdym państwie. Znaczenie mają lokalne warunki, pora roku oraz sposób, w jaki zmiany na Pacyfiku oddziałują z innymi elementami systemu klimatycznego. - El Niño wiąże się z nietypowym ociepleniem powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku. - Zmiany temperatury oceanu wpływają na cyrkulację atmosferyczną i rozkład opadów. - Regiony świata mogą doświadczać przeciwstawnych skutków, od susz po intensywne deszcze. - Zjawisko może zwiększać presję na rolnictwo, transport, produkcję i ceny wybranych towarów. ## Żywność i łańcuchy dostaw pod dodatkową presją Jednym z najważniejszych skutków silnego El Niño może być wpływ na obszary będące światowymi centrami produkcji żywności. Susze, powodzie i inne ekstremalne zjawiska mogą niszczyć uprawy, osłabiać hodowlę zwierząt i utrudniać pracę zakładów przetwórczych. W materiale przywołano szacunek Światowego Programu Żywnościowego, według którego do końca kolejnego roku 274 mln osób w 45 krajach może być zagrożonych brakiem bezpieczeństwa żywnościowego. Jest to ocena dotycząca wielu nakładających się czynników, a nie prognoza skutków samego El Niño. Pogoda wpływa nie tylko na to, ile żywności zostanie wyprodukowane. Ekstremalne zjawiska mogą utrudniać transport morski i lądowy, pracę fabryk, dostęp do nawozów oraz funkcjonowanie magazynów. W analizowanym materiale zwrócono uwagę, że łańcuchy dostaw już mierzą się z presją wynikającą z napięć geopolitycznych, ograniczeń transportowych, taryf i wysokich kosztów części surowców. El Niño może dołożyć do tego kolejny element niepewności. Szczególnie wrażliwe mogą być towary produkowane w regionach narażonych na susze lub nadmierne opady, w tym kawa, kakao i olej palmowy. Nie oznacza to automatycznie światowego kryzysu gospodarczego w konkretnym roku. Materiał nie przedstawia takiej pewnej prognozy. Pokazuje raczej mechanizm, przez który lokalne straty w rolnictwie mogą przenosić się na handel międzynarodowy, ceny i sytuację gospodarstw domowych. Skala skutków zależy od regionu, rodzaju upraw, zapasów, możliwości transportu oraz działań podjętych z wyprzedzeniem. ## AMOC, wielki system transportu ciepła na Atlantyku AMOC, czyli Atlantic meridional overturning circulation, jest systemem prądów oceanicznych transportujących ciepło na północny Atlantyk. Ciepła woda z tropików płynie przy powierzchni na północ, oddaje energię w rejonie subpolarnego Atlantyku, między innymi na południe od Grenlandii oraz na zachód od Wielkiej Brytanii i Irlandii. Po ochłodzeniu opada na głębokość od około 2000 do 3000 metrów, a następnie wraca na południe jako chłodniejszy prąd. Według opisu przywołanego w materiale system przenosi ilość energii odpowiadającą około 50-krotności ludzkiego zużycia energii. Znaczenie AMOC wykracza poza sam Atlantyk. Cyrkulacja wpływa na klimat Europy, pobieranie dwutlenku węgla przez ocean, dostarczanie tlenu w głębinach oraz wzorce opadów w tropikach. Wzrost temperatury oceanów i dopływ wody z topniejącego lodu mogą zmieniać warunki potrzebne do opadania chłodnej, słonej wody. Dlatego ocieplenie oceanów jest jednym z elementów dyskusji o możliwym spowolnieniu AMOC, choć El Niño i AMOC pozostają odrębnymi zjawiskami. W materiale przywołano badania sugerujące, że AMOC jest obecnie słabsza niż w poprzednich stuleciach, a także projekcję zakładającą spowolnienie o 42 do 58 procent do 2100 roku. Autorzy przedstawiają tę wartość jako wynik konkretnej pracy badawczej, nie jako pewną prognozę przyszłości całego systemu. Nie oznacza ona również, że znany jest moment ewentualnego załamania. Ryzyko jest przedmiotem oceny naukowej, a nie rozstrzygniętym wydarzeniem z ustaloną datą. Jednocześnie konsekwencje gwałtownego osłabienia AMOC byłyby na tyle szerokie, że sam niski poziom pewności nie powinien być mylony z brakiem zagrożenia. ## Czy ocieplenie klimatu przyspiesza? W odpowiedziach zwrócono uwagę na nagły wzrost temperatur powierzchni oceanów obserwowany w 2023 roku i utrzymujący się w kolejnym okresie. Naukowcy analizowali, czy był to krótkotrwały skok, czy sygnał przyspieszenia ocieplenia. Wśród możliwych wyjaśnień wymieniano zmniejszenie efektu albedo wskutek utraty śniegu i lodu oraz spadek stężenia aerozoli po wprowadzeniu ograniczeń zanieczyszczeń. Oba mechanizmy mogą wpływać na ilość energii docierającej do powierzchni, ale przywołane obserwacje nie oznaczają, że dokładna przyczyna zmian została ostatecznie ustalona. Autorzy wskazują, że część badaczy ocenia dziś dowody na możliwe przyspieszenie ocieplenia jako silniejsze niż wcześniej. W tej ocenie brane są pod uwagę między innymi modele klimatyczne, zawartość ciepła w oceanach i zmiany bilansu energetycznego Ziemi. Ważne jest jednak rozróżnienie między obserwowanym trendem a prognozą jego dokładnego przebiegu. Pojedynczy skok temperatury nie przesądza o długoterminowej zmianie, lecz powtarzające się sygnały z różnych źródeł uzasadniają dalsze badania i ostrożność w interpretacji. Oceany pochłaniają około 90 procent dodatkowej energii pozostającej w systemie klimatycznym wskutek działalności człowieka. W materiale przywołano także ocenę, że zawartość ciepła w oceanach podwoiła się w ciągu dwóch dekad. Takie zmiany mają znaczenie dla organizmów morskich, ponieważ nakładają się na zakwaszenie wód, zmiany warstwowania, osłabienie prądów i zaburzenia procesów biologicznych. Nie ma podstaw, by na tej podstawie przewidywać całkowite wymarcie życia w oceanach, ale skala presji na ekosystemy jest bezprecedensowa. ## Nie ma jednej technologicznej panaceum Jedno z pytań dotyczyło przełomowego wynalazku, który pozwoliłby wszystkim państwom i ludziom stać się neutralnymi klimatycznie lub ujemnymi emisyjnie. W odpowiedzi zakwestionowano nadzieję, że rynek albo przyszła technologia samodzielnie rozwiąże problem. Wskazano, że odkładanie trudnych decyzji z myślą o późniejszym przełomie prowadziło do dalszego przesuwania działań w czasie. Jako rozwiązania oparte na sprawdzonych kierunkach wymieniono odejście od paliw kopalnych, elektryfikację energetyki, ochronę ekosystemów, odbudowę lasów, zmiany diety oraz ograniczenie marnowania i nadmiernej konsumpcji. Ostrzeżenia związane z El Niño nie są samodzielną prognozą przyszłości klimatu. Są raczej przykładem tego, jak naturalne wahania systemu klimatycznego mogą nakładać się na długotrwałe ocieplenie wywołane emisjami gazów cieplarnianych. Wnioski z materiału są dwojakie. Potrzebne są działania ograniczające emisje, aby zmniejszyć narastanie problemu, oraz przygotowanie na skutki, których nie da się już całkowicie uniknąć. Wczesne ostrzeganie, zabezpieczenie dostaw żywności i wzmacnianie odporności społeczności mogą ograniczać straty, ale nie zastępują redukcji emisji. ## Wyjaśnienie pojęć ### [El Niño](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/el-nino) Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata. ### [AMOC](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/amoc) Rozległy system prądów Atlantyku, który transportuje ciepłą wodę na północ, a chłodną na południe. ### [Oscylacja Południowa El Niño (ENSO)](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/oscylacja-poludniowa-el-nino-enso) Naturalny cykl zmian w atmosferze i oceanie tropikalnego Pacyfiku. Obejmuje między innymi cieplejszą fazę El Niño oraz chłodniejszą fazę La Niña. ### [Albedo](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/albedo) Zdolność powierzchni do odbijania promieniowania słonecznego. Jasny śnieg i lód odbijają go więcej niż ciemna woda lub ziemia. ## Źródło pierwotne [Guardian Environment](https://www.theguardian.com/community/live/2026/oct/07/a-godzilla-level-el-nino-is-causing-extreme-weather-conditions-around-the-world-put-your-questions-to-our-environment-writers) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-07T18:49:06.768Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-07T18:51:13.825Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „El Niño, oceany i ryzyko ekstremów. Co naprawdę wynika z ostrzeżeń klimatycznych?”, 2026-10-07, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/el-nino-oceany-i-ryzyko-ekstremow-co-naprawde-wynika-z-ostrzezen-klimatycznych