--- title: "Kanada zamknęła urząd badający nadużycia firm za granicą. Krytycy wskazują na słabość następcy" description: "Kanada zlikwidowała urząd CORE, który rozpatrywał zarzuty dotyczące naruszeń praw człowieka i szkód środowiskowych powodowanych przez kanadyjskie firmy za granicą. Jego zadania ma przejąć Krajowy Punkt Kontaktowy OECD, lecz organizacje społeczne wskazują na ograniczone kompetencje i brak niezależności tej instytucji." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy/index.md" date_published: "2026-09-20T15:11:58.382Z" date_modified: "2026-09-20T15:12:03.700Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "kanada" - "prawa człowieka" - "górnictwo" - "odpowiedzialność firm" - "środowisko" source_url: "https://news.mongabay.com/2026/09/canada-shuts-down-corporate-watchdog-critics-say-its-replacement-lacks-teeth/" source_name: "Mongabay" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1789840917803.jpeg" image_alt: "photography of excavators at mining area" image_credit: "© Dominik Vanyi / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@dominik_photography" --- # Kanada zamknęła urząd badający nadużycia firm za granicą. Krytycy wskazują na słabość następcy > Kanada zlikwidowała niezależny urząd badający zarzuty wobec firm działających za granicą. Krytycy wątpią w skuteczność jego następcy. ## Kluczowe informacje - Kanadyjski rząd zamknął urząd CORE, który zajmował się zarzutami wobec firm działających za granicą. - Jego zadania ma przejąć Krajowy Punkt Kontaktowy, działający na podstawie niewiążących wytycznych OECD. - Spośród 33 spraw złożonych w kanadyjskim NCP od 2000 roku tylko trzy doprowadziły do formalnych wspólnych porozumień. - W sprawie wysiedleń związanych z kopalnią Kibali nie uzgodniono odszkodowań dla poszkodowanych społeczności. Kanadyjski rząd zamknął urząd, który miał badać zarzuty dotyczące naruszeń praw człowieka i szkód środowiskowych powodowanych przez kanadyjskie firmy działające poza granicami kraju. Zadania zlikwidowanego Biura Rzecznika ds. Odpowiedzialności Korporacyjnej Kanady, znanego jako CORE, ma przejąć Krajowy Punkt Kontaktowy, czyli kanadyjska instytucja działająca w ramach systemu OECD. Organizacje społeczne i osoby składające skargi twierdzą jednak, że NCP nie ma wystarczających kompetencji ani niezależności, aby skutecznie zastąpić CORE. ## Rząd zlikwidował CORE po ponad roku bez rzecznika CORE powołano do oceny skarg dotyczących domniemanych naruszeń praw człowieka przez kanadyjskie przedsiębiorstwa działające za granicą, przede wszystkim w sektorach odzieżowym, wydobywczym oraz naftowym i gazowym. Biuro miało zajmować się sprawami, w których działalność firm mogła wiązać się między innymi z przemocą, przymusowymi przesiedleniami, zniszczeniem źródeł utrzymania lub zanieczyszczeniem środowiska. Jego znaczenie wynikało z tego, że skargi mogły dotyczyć skutków działalności kanadyjskich przedsiębiorstw poza jurysdykcją kanadyjskich sądów. Po objęciu urzędu premiera przez Marka Carneya stanowisko rzecznika stało się wolne. Nowego rzecznika nie powołano, a CORE przez ponad rok pozostawało bez osoby kierującej, co uniemożliwiało prowadzenie części postępowań. W czerwcu premier uznał, że urząd jest nieskuteczny, i zdecydował o jego likwidacji. Global Affairs Canada, czyli kanadyjskie ministerstwo spraw zagranicznych nadzorujące CORE, poinformowało, że praca biura zostanie na stałe włączona do innych funkcji, które mają mieć lepsze wyniki, w tym do Krajowego Punktu Kontaktowego. Według resortu odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej pozostaje priorytetem rządu. Ministerstwo zapowiedziało też zwiększenie obsady NCP, którego zadaniem ma być promowanie wśród kanadyjskich firm wytycznych OECD oraz udział w rozwiązywaniu sporów dotyczących ich stosowania. To stanowisko przedstawia zmianę jako administracyjne uporządkowanie kompetencji. Krytycy odpowiadają, że problem kanadyjskiego systemu nie sprowadzał się do liczby pracowników, lecz dotyczył uprawnień i miejsca instytucji w strukturze rządu. ## NCP ma długą historię, ale ograniczone wyniki Krajowy Punkt Kontaktowy działa w Kanadzie od ponad 26 lat. NCP są obecne w 52 państwach i mają pomagać przedsiębiorstwom wielonarodowym w stosowaniu wytycznych OECD dotyczących odpowiedzialnego prowadzenia działalności. Wytyczne te obejmują między innymi prawa człowieka, przejrzystość i odpowiedzialność firm. Nie są jednak wiążącymi przepisami, a same Punkty Kontaktowe działają jako pozasądowe mechanizmy skargowe. Mogą analizować sprawy, organizować rozmowy i mediacje oraz publikować zalecenia, lecz nie wydają wyroków. Z danych przywoływanych przez krytyków wynika, że od 2000 roku do kanadyjskiego NCP trafiły 33 sprawy. Tylko trzy doprowadziły do formalnego wspólnego porozumienia stron. W jednym z tych przypadków postępowanie prowadził NCP innego państwa, a nie Kanada. Samo zawarcie porozumienia nie musi ponadto oznaczać pełnego zadośćuczynienia. Może dotyczyć uzgodnionych działań, takich jak dalszy dialog, ujawnienie informacji lub zmiana praktyk, bez wypłaty odszkodowania osobom, które twierdzą, że poniosły szkodę. - CORE zamknięto, gdy w toku pozostawały 24 skargi, a trzy kolejne czekały na przyjęcie. - Kanadyjski NCP miał od 2017 roku dwóch pracowników zajmujących się wyłącznie jego działalnością, a rząd zapowiedział zwiększenie obsady. - W latach 2000 do zamknięcia CORE do kanadyjskiego NCP skierowano 33 sprawy, z których trzy zakończyły się formalnym wspólnym porozumieniem. - Wytyczne OECD są niewiążące, a NCP nie jest sądem i nie może zastąpić prawnie wiążącego postępowania. Catherine Coumans z organizacji MiningWatch Canada twierdzi, że organizacje społeczne zabiegały o utworzenie CORE właśnie dlatego, że NCP nie odpowiadał na potrzeby osób poszkodowanych przez kanadyjskie firmy. Według niej rzecznik miał mieć możliwość prowadzenia niezależnych dochodzeń i ustalania faktów, w tym oceny, czy do szkody rzeczywiście doszło. NCP koncentruje się natomiast na ułatwianiu dialogu oraz formułowaniu zaleceń na podstawie wytycznych OECD. Zdaniem Coumans zwiększenie liczby pracowników nie usunie tej różnicy. ## Sprawa wysiedleń wokół kopalni Kibali Jedną ze spraw, które miały trafić do CORE po wcześniejszym postępowaniu w NCP, jest skarga dotycząca wysiedleń związanych z kopalnią złota Kibali w Demokratycznej Republice Konga. John Namegabe Bugabo, obrońca praw człowieka z tego kraju, reprezentuje w niej 129 osób z miejscowości Mege i Bandayi. Twierdzi, że w związku z rozbudową kopalni z terenów wysiedlono ponad 2000 osób. Kopalnia jest w 45 procentach własnością kanadyjskiej spółki Barrick Mining Corp. Według zarzutów przedstawionych w skardze domy zostały zburzone przez policję i wojsko bez odpowiednich konsultacji. Wysiedleni mieszkańcy mieli nie dostać możliwości zabezpieczenia dobytku, a operacja miała doprowadzić także do zniszczenia szkół, miejsc kultu i źródeł utrzymania, w tym stawów rybnych, pól oraz sadów mango. Bugabo twierdził również, że niektóre osoby protestujące przeciwko wysiedleniom zostały zastrzelone. Barrick Mining zaprzecza swojej roli w przesiedleniach i utrzymuje, że operację prowadził rząd Demokratycznej Republiki Konga. Bugabo złożył skargę do kanadyjskiego NCP w 2022 roku. Została uznana za dopuszczalną, a Punkt Kontaktowy zgodził się zbadać zarzut, że Barrick Mining przyczynił się do naruszeń praw człowieka podczas operacji przesiedleńczej w 2021 roku. W 2023 roku strony uczestniczyły w jednodniowej mediacji. Bugabo twierdzi, że uzgodniono powrót do rozmów po trzytygodniowej przerwie, lecz NCP przerwał proces. W końcowym raporcie uznał, że dalsze oferowanie dialogu lub mediacji prawdopodobnie nie przyczyni się do rozwiązania sprawy. Społeczności oczekiwały między innymi rekompensaty za utracone pola i plony, zniszczone rzeczy gospodarstwa domowego oraz przedsiębiorstwa, w których znajdowały się towary. Końcowe zalecenia NCP nie obejmowały tych roszczeń. Punkt Kontaktowy zalecił Barrick Mining większą przejrzystość, w tym ujawnienie informacji o roli spółki w przesiedleniach, jej relacjach z policją i służbami ochrony oraz możliwym wykorzystaniu sprzętu przedsiębiorstwa. Wezwał również firmę do promowania poszanowania praw człowieka w działaniach ochrony, wyjaśnienia, jak wykorzystała doświadczenia z przesiedleń, oraz określenia oczekiwań wobec przyszłych operacji prowadzonych przez rząd. Bugabo ocenia, że zalecenia nie odpowiedziały na podstawową potrzebę poszkodowanych, czyli uzyskanie zadośćuczynienia za utracone domy, majątek i źródła utrzymania. Po zamknięciu CORE otrzymał wiadomość, że jego sprawa może zostać przekazana do NCP albo zamknięta. Uznał tę propozycję za rozczarowującą, ponieważ wcześniej korzystał już z procedury NCP i nie widział w niej wymiernych rezultatów. Co najmniej troje skarżących odmówiło przeniesienia swoich spraw, powołując się na brak zaufania do kanadyjskiego Punktu Kontaktowego. ## Spór o niezależność instytucji Krytycy kwestionują także instytucjonalne umiejscowienie kanadyjskiego NCP. Global Affairs Canada poinformowało, że Punkt Kontaktowy znajduje się w Dziale Odpowiedzialnego Prowadzenia Działalności, który jest częścią Biura Strategii Handlowej. Wcześniej NCP był związany z Trade Commissioner Service, czyli strukturą zajmującą się wspieraniem kanadyjskiego handlu i przedsiębiorstw za granicą. W ocenie z 2019 roku, przygotowanej przez przedstawicieli NCP Belgii, Danii i Wielkiej Brytanii oraz sekretariatu OECD, ta lokalizacja wywoływała wśród części organizacji społecznych wrażenie braku bezstronności. MiningWatch Canada uważa, że umieszczenie mechanizmu skargowego w strukturze odpowiedzialnej za strategię handlową może tworzyć konflikt interesów, gdy skarga dotyczy kanadyjskiej firmy. Jako przykład organizacja wskazuje sprawę Sakto Corp., firmy inwestującej w nieruchomości i mającej siedzibę w Ottawie. W 2016 roku szwajcarska organizacja środowiskowa Bruno Manser Fonds poprosiła kanadyjski NCP o zbadanie zarzutów dotyczących powiązań spółki z rodziną byłego szefa rządu malezyjskiego stanu Sarawak, Abdul Taiba Mahmuda. Organizacja twierdziła, że podczas rządów Taiba Mahmuda lasy deszczowe Sarawaku skurczyły się do jednej dziesiątej pierwotnej powierzchni, co miało pozbawić rdzenną ludność Penan tradycyjnego sposobu życia i doprowadzić do dużej utraty bioróżnorodności. Bruno Manser Fonds zarzucał również, że pieniądze pochodzące z nielegalnych korzyści związanych z wyrębem trafiały przez powiązane spółki do firm na całym świecie, w tym do kanadyjskiej Sakto Corp. Spółka odrzuca te zarzuty. Jej prawnik poinformował, że w związku z ich rozpowszechnianiem Sakto wszczęła w Szwajcarii postępowanie o zniesławienie, w którym oczekiwano na decyzję. Bruno Manser Fonds chciał, aby NCP ocenił, czy Sakto jest częścią większej grupy przedsiębiorstw i czy w związku z tym podlega wytycznym OECD jako przedsiębiorstwo wielonarodowe. Organizacja zarzucała firmie także niewystarczające ujawnianie informacji o finansach, beneficjentach rzeczywistych i strukturze korporacyjnej. Wstępna ocena przygotowana przez NCP uznała, że wytyczne OECD mogą mieć zastosowanie do spółki, a przedstawione kwestie są istotne i zasługują na dalszą analizę. W końcowej ocenie z 2017 roku NCP zamknął jednak sprawę po tym, jak, według jego opisu, obie strony prowadziły agresywną komunikację. NCP zarzucił Bruno Manser Fonds ujawnienie poufnych dokumentów dotyczących sprawy i uznał, że przyczyniło się to do załamania procesu. Lukas Straumann, dyrektor organizacji, przyznał, że doszło do naruszenia poufności, lecz tłumaczył, że organizacja zdecydowała się mówić publicznie, ponieważ jej zdaniem postępowanie było zakłócane za kulisami. Sakto odrzuca również twierdzenie, że jest przedsiębiorstwem wielonarodowym. Według spółki jest ona w całości kanadyjska, ma wyłącznie kanadyjskich udziałowców i nigdy nie prowadziła działalności poza Ottawą. Zamknięcie CORE nie kończy sporów dotyczących odpowiedzialności kanadyjskich przedsiębiorstw za działalność poza krajem. Oznacza natomiast, że osoby składające skargi mają korzystać przede wszystkim z NCP, instytucji opierającej się na niewiążących wytycznych, mediacji i zaleceniach. Rząd deklaruje zwiększenie jej zasobów i dalsze promowanie odpowiedzialnego biznesu. Organizacje społeczne odpowiadają, że bez niezależnych dochodzeń, ustalania faktów i możliwości uzyskania realnego zadośćuczynienia sama zmiana organizacyjna nie zapewni większej ochrony społecznościom dotkniętym działalnością kanadyjskich firm. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Krajowy Punkt Kontaktowy OECD](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/krajowy-punkt-kontaktowy-oecd) Pozasądowa instytucja, która pomaga rozpatrywać skargi dotyczące możliwego naruszenia wytycznych OECD przez firmy z danego kraju. Nie zastępuje sądu i działa na podstawie niewiążących zasad. ### [Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/wytyczne-oecd-dla-przedsiebiorstw-wielonarodowych) Niewiążące zasady dotyczące odpowiedzialnego prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa wielonarodowe, obejmujące między innymi prawa człowieka i przejrzystość. ## Źródło pierwotne [Mongabay](https://news.mongabay.com/2026/09/canada-shuts-down-corporate-watchdog-critics-say-its-replacement-lacks-teeth/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-20T15:11:58.382Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-20T15:12:03.700Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Kanada zamknęła urząd badający nadużycia firm za granicą. Krytycy wskazują na słabość następcy”, 2026-09-20, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/kanada-zamknela-urzad-badajacy-naduzycia-firm-za-granica-krytycy-wskazuja-na-slabosc-nastepcy