--- title: "Katastrofalna powódź w Nepalu i Tybecie. Klimat zwiększa ryzyko destabilizacji lodowców" description: "Katastrofalna powódź w Nepalu i Tybecie była skutkiem zawalenia lodowca, lawiny skalno-lodowej i przerwania tymczasowego jeziora. Naukowcy wskazują, że ocieplenie klimatu destabilizuje lodowce oraz wieczną zmarzlinę w Himalajach, choć nie oznacza to prostego przypisania konkretnego zdarzenia zmianie klimatu." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow/index.md" date_published: "2026-08-28T21:11:04.702Z" date_modified: "2026-08-28T21:15:22.029Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "himalaje" - "lodowce" - "powodzie" - "ocieplenie klimatu" - "wieczna zmarzlina" source_url: "https://yaleclimateconnections.org/2026/08/the-worrying-climate-link-to-nepals-avalanche-and-flood-catastrophe/" source_name: "Yale Climate Connections" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1787940117643.jpeg" image_alt: "brown and green mountains under white clouds during daytime" image_credit: "© Nomad Bikers / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@nomadbikers" --- # Katastrofalna powódź w Nepalu i Tybecie. Klimat zwiększa ryzyko destabilizacji lodowców > Katastrofę wywołało zawalenie lodowca i lawina skalno-lodowa, a nie trzęsienie ziemi. Ocieplenie zwiększa ryzyko takich zdarzeń. ## Kluczowe informacje - Bezpośrednią przyczyną katastrofy było zawalenie lodowca i osuwisko, nie trzęsienie ziemi. - Lawina zablokowała ciek, a po przerwaniu naturalnej zapory powstała gwałtowna fala powodziowa. - Ocieplenie Himalajów destabilizuje lodowce i wieczną zmarzlinę, tworząc warunki sprzyjające podobnym zdarzeniom. - Bilans ofiar może rosnąć, ponieważ zniszczone zostały szlaki transportowe i systemy łączności. ## Katastrofa o skutkach wykraczających poza jeden region Akcja ratunkowa w Nepalu i Tybecie została wstrzymana w piątek, 28 sierpnia, po tym, jak zaobserwowano wodę przelewającą się przez zaporę przy tymczasowym jeziorze powstałym po środowej katastrofie. Zbiornik utworzył się w wyniku masowego zawalenia skał i lodu, a jego możliwe przerwanie stworzyło ryzyko kolejnej fali powodziowej w już zniszczonych dolinach. Lokalne władze i mieszkańcy obawiali się dalszych zniszczeń. Chińskie media państwowe informowały później, że sytuacja miała się ustabilizować, jednak sam fakt obserwowania przepływu wody przez naturalną zaporę utrzymywał zagrożenie. Katastrofa rozpoczęła się 26 sierpnia w regionie Langtang w Nepalu, w pobliżu granicy z Chinami. Zawalenie lodowca uruchomiło lawinę skalno-lodową, która następnie doprowadziła do gwałtownego wezbrania w dolinie. Zniszczone zostały między innymi przejście graniczne Rasuwagadhi między Nepalem a Tybetem, korytarze transportowe oraz elementy infrastruktury łączności. Skala zniszczeń utrudniła dotarcie do poszkodowanych i zebranie wiarygodnych danych o liczbie ofiar. W źródłowym materiale podano kilka bilansów, zależnych od momentu ich sporządzenia. Wcześniej lokalne władze informowały o co najmniej 359 zabitych i blisko tysiącu zaginionych. Najnowsze dane cytowane za BBC mówiły o co najmniej 547 ofiarach w Nepalu i pięciu w Tybecie. Liczby te prawdopodobnie nie obejmują wszystkich poszkodowanych, ponieważ wiele osób mogło zostać porwanych przez falę w ciągu kilku minut, zanim zgłoszono ich zaginięcie. W Nepalu wśród zaginionych znajdowało się co najmniej 575 cudzoziemców z 36 państw, w tym co najmniej 65 obywateli Stanów Zjednoczonych. Himalaje są ważnym celem turystyki i wypraw górskich, dlatego katastrofa ma wymiar międzynarodowy. - Zawalenie lodowca w regionie Langtang wywołało lawinę skał i lodu oraz gwałtowną powódź. - Materiał zablokował ciek Lhende Khola, dopływ rzeki Bhote Koshi, tworząc tymczasowy zbiornik. - Według nowej analizy pierwsze 25 kilometrów fali powodziowej zostało pokonane ze średnią prędkością około 150 km/h, a maksymalna prędkość przy granicy Nepalu i Tybetu wyniosła około 190 km/h. - Bilans ofiar i zaginionych pozostaje niepełny z powodu zniszczeń infrastruktury transportowej i telekomunikacyjnej. ## Sygnał sejsmiczny był skutkiem, nie początkiem Początkowo katastrofę wiązano z trzęsieniem ziemi. Zarejestrowane w pobliżu granicy Nepalu i Tybetu drgania zostały początkowo sklasyfikowane przez amerykańską służbę geologiczną USGS jako trzęsienie o magnitudzie 4,4. Późniejsza analiza doprowadziła do zmiany interpretacji na zdarzenie o magnitudzie 5,2 związane z osuwiskiem. USGS wskazała, że analiza fal sejsmicznych o długim okresie sugeruje, iż energia sejsmiczna powstała w wyniku zawalenia lodowca i przepływu rumowiskowego, a nie odwrotnie. Oznacza to, że trzęsienie nie uruchomiło lawiny. To ruch masy lodu i skał wywołał sygnał zarejestrowany przez instrumenty. Obserwacje satelitarne wspierają scenariusz zawalenia lodowca. Levan Tielidze, badacz geomorfologii lodowców z Monash University, opisał sekwencję zdarzeń jako początek w regionie Langtang, gdzie zawalił się lodowiec i uruchomił lawinę lodu oraz skał. Masa ta dostała się prawdopodobnie do rzeki Lhende Khola, dopływu Bhote Koshi. W wyniku nagromadzenia materiału doszło do częściowego lub całkowitego zablokowania przepływu, a po przerwaniu powstał gwałtowny potok, który przemieścił się niemal 100 kilometrów w dół doliny. Nagrania wykonane ponad 50 kilometrów od miejsca zawalenia pokazują szybkie nadejście fali i niszczenie obiektów znajdujących się na jej drodze. ## Jak lawina skalno-lodowa zmieniła się w falę powodziową Lawina skalno-lodowa nie jest wyłącznie zsuwem lodu po stoku. Gdy od czoła lodowca odrywa się duża masa, spadający lód miesza się ze skałami znajdującymi się poniżej. Powstaje ciężka i szybko przemieszczająca się masa, która może zachowywać się jak gęsty przepływ rumowiskowy, po drodze wciągając wodę, osady i kolejne fragmenty podłoża. W wąskiej górskiej dolinie taki proces może przekształcić się w falę złożoną z wody, błota, lodu i głazów. Jej niszcząca siła nie ogranicza się wtedy do bezpośredniego miejsca zawalenia lodowca, lecz rozciąga się wzdłuż całego systemu rzecznego. Dane przywołane w analizie pokazują, jak szybko fala mogła się przemieszczać. Pierwsze 25 kilometrów pokonała ze średnią prędkością około 150 km/h, a przy granicy Nepalu i Tybetu osiągnęła według tej analizy maksymalnie około 190 km/h. W innym podsumowaniu wydarzenia szacowano prędkość przepływu rumowiskowego na około 180 km/h. Różnice wynikają z opisywania różnych odcinków i faz zjawiska, ale wszystkie te wartości wskazują na ekstremalnie krótki czas na reakcję. Według informacji przywołanych w źródle, po przebyciu około 7 kilometrów fala miała miejscami osiągać głębokość około 800 metrów. Zniszczenia dotknęły także społeczności położone nawet 80 metrów powyżej zwykłego poziomu rzeki. Drugim etapem katastrofy było powstanie jeziora zaporowego. Skały, lód i osady zablokowały odpływ, a woda zaczęła gromadzić się za naturalną tamą. Taka zapora może przez pewien czas zatrzymywać przepływ, ale jej stabilność jest trudna do przewidzenia. Przelanie się wody przez koronę zapory może ją szybko rozmywać, a jej całkowite przerwanie może wygenerować następną falę. Dlatego obserwacja zbiornika stała się ważniejsza niż sama ocena pierwotnego osuwiska. W warunkach zniszczonych dróg i zerwanej łączności prowadzenie akcji ratunkowej oraz ostrzeganie ludzi przed kolejnym zagrożeniem jest szczególnie trudne. ## Ocieplenie nie wywołuje automatycznie każdej lawiny, ale zmienia warunki Himalaje ocieplają się od dziesięcioleci wraz z całą planetą. Wzrost temperatur związany ze spalaniem paliw kopalnych wpływa na stan lodowców i wiecznej zmarzliny, a w wielu częściach regionu zmienia także charakter opadów. Nie oznacza to jednak, że można bezpośrednio przypisać pojedyncze zawalenie lodowca globalnemu ociepleniu. Na każde takie zdarzenie oddziałuje wiele czynników lokalnych i regionalnych, między innymi geometria lodowca, budowa skał, nachylenie stoku, obecność wody, krótkotrwała pogoda, opady oraz wcześniejsze zmiany krajobrazu. Właściwsze jest stwierdzenie, że długookresowe ocieplenie tworzy warunki, w których pewne typy niestabilności mogą występować łatwiej lub częściej. Zawalenia lodowców i katastrofalne spływy były odnotowywane także przed współczesnym ociepleniem. Dzisiejsza zmiana polega na tym, że wysokogórskie środowiska są poddawane długotrwałej presji cieplnej, a lodowce oraz zamarznięte podłoże mogą tracić wcześniejszą stabilność. W przypadku Himalajów istotne pozostaje lepsze rozpoznanie stanu wiecznej zmarzliny, określanej także jako permafrost. Jej przyszłe rozmrażanie może być jednym z elementów układanki, jednak udział tego procesu w konkretnej katastrofie wymaga szczegółowych badań terenowych i analiz geologicznych. W chwili katastrofy region był także wyjątkowo ciepły. Globalne analizy NOAA przywołane w źródle wskazywały na nietypowo wysokie temperatury we wschodnim Nepalu i dużej części zachodnich Chin w lipcu 2026 roku, a także w okresie od stycznia do lipca. W rozległych obszarach pobliskich Chin bieżący rok miał być rekordowo ciepły. Wykres udostępniony przez meteorologa Jeffa Berardellego, dotyczący obszaru o szerokości około 31 kilometrów i położonego w pobliżu osuwiska, wskazywał na wzrost temperatur o około 5 stopni Fahrenheita od 1940 roku, czyli około 2,8 stopnia Celsjusza. Autor ocenił, że tempo ocieplenia w tym miejscu jest mniej więcej dwukrotnie wyższe od średniej globalnej. To ważny sygnał klimatyczny, ale nie jest sam w sobie pełną atrybucją konkretnego zawalenia lodowca. ## Podobne łańcuchy zagrożeń obserwowano w Alpach Przydatnym porównaniem jest zawalenie lodowca Birch w Szwajcarii z 28 maja 2025 roku. Było ono najbardziej niszczycielskim zdarzeniem tego rodzaju we współczesnej historii szwajcarskich Alp. Miejscowość Blatten została zalana, ale wcześniejsze ostrzeżenia pozwoliły na jej ewakuację. W tym przypadku postępujące niszczenie skał destabilizowało lodowiec, następnie skały i lód runęły razem, a nagromadzony materiał przekroczył dolinę i zablokował rzekę. Powstało w ten sposób wtórne zagrożenie powodziowe. Badanie opublikowane w 2026 roku w Journal of Rock Mechanics and Geotechnical Engineering odtworzyło ten proces jako sekwencję następujących po sobie etapów: około 5,5 miliona metrów sześciennych stopniowo odspajanej skały poprzedziło nagłe uwolnienie około 8,3 miliona metrów sześciennych mieszaniny skał i lodu. Katastrofa w Nepalu i Tybecie nie jest dokładnym odpowiednikiem zdarzenia w Blatten. Mylène Jacquemort, glacjolożka z ETH Zurich i współautorka pracy z 2021 roku w czasopiśmie The Cryosphere, określiła ją jako dużą lawinę skalną z lodowcem na wierzchu, a nie jako konkretny podtyp nagłego oderwania wielkiej objętości lodowca o małym nachyleniu. Wspólny pozostaje jednak mechanizm łączenia się kilku zagrożeń. Zmiana stabilności skał może wpłynąć na lodowiec, zawalenie lodowca może zablokować rzekę, a przerwanie naturalnej zapory może zamienić zdarzenie górskie w katastrofalną powódź. Wraz z ocieplaniem wysokich gór takie sekwencje wymagają lepszego monitoringu lodowców, stoków i wiecznej zmarzliny oraz sprawnych systemów ostrzegania dla mieszkańców i osób przebywających w dolinach. ## Wyjaśnienie pojęć ### [lawina skalno-lodowa](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/lawina-skalno-lodowa) Gwałtowne przemieszczenie dużej masy skał i lodu ze zbocza lub lodowca. Taki materiał może utworzyć falę gruzu, błota i wody oraz zablokować rzekę. ### [przepływ rumowiskowy](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/przeplyw-rumowiskowy) Szybki, gęsty przepływ mieszaniny wody, błota, skał, lodu i innych osadów. ### [wieczna zmarzlina](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/wieczna-zmarzlina) Grunt pozostający zamarznięty przez co najmniej dwa kolejne lata. ## Źródło pierwotne [Yale Climate Connections](https://yaleclimateconnections.org/2026/08/the-worrying-climate-link-to-nepals-avalanche-and-flood-catastrophe/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-28T21:11:04.702Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-28T21:15:22.029Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Katastrofalna powódź w Nepalu i Tybecie. Klimat zwiększa ryzyko destabilizacji lodowców”, 2026-08-28, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/katastrofalna-powodz-w-nepalu-i-tybecie-klimat-zwieksza-ryzyko-destabilizacji-lodowcow