--- title: "Miasta osiadają, gdy ubywa wód podziemnych. Badanie pokazuje, że grunt może się podnosić" description: "Nadmierne wydobycie wód podziemnych powoduje osiadanie terenu w wielu miastach, zwiększając ich zagrożenie wzrostem poziomu mórz. Badania z Osaki pokazują, że odbudowa zasobów wodnych może prowadzić do podnoszenia gruntu, a ważną rolę odgrywają uskoki tektoniczne." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic/index.md" date_published: "2026-10-20T21:08:59.641Z" date_modified: "2026-10-20T21:09:43.807Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "wody podziemne" - "osiadanie terenu" - "miasta nadmorskie" - "poziom mórz" - "adaptacja klimatyczna" source_url: "https://cleantechnica.com/2026/10/20/cities-across-the-world-are-sinking-because-of-groundwater-depletion-but-the-process-can-be-reversed/" source_name: "CleanTechnica" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1792519328337.jpeg" image_alt: "Aerial view of a city with a canal system" image_credit: "© USGS / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@usgs" --- # Miasta osiadają, gdy ubywa wód podziemnych. Badanie pokazuje, że grunt może się podnosić > Nadmierne pompowanie wód podziemnych może obniżać powierzchnię miast, ale ograniczenie poboru pozwala częściowo odwrócić ten proces. ## Kluczowe informacje - Nadmierne pompowanie wód podziemnych może powodować osiadanie powierzchni miast. - W Osace grunt podnosi się średnio o około 4 milimetry rocznie, a lokalnie nawet o 12 milimetrów. - Największe tempo odbudowy wód i podnoszenia terenu występuje w pobliżu niektórych uskoków tektonicznych. - Ograniczenie poboru wody może pomóc miastom nadmorskim przystosować się do wzrostu poziomu mórz. Wiele miast na świecie stopniowo obniża się, ponieważ wody podziemne są wypompowywane szybciej, niż mogą się naturalnie odtwarzać. Zjawisko to, określane jako osiadanie terenu, jest szczególnie niebezpieczne na wybrzeżach. Jeżeli powierzchnia ziemi opada, a poziom mórz jednocześnie rośnie wskutek ocieplania klimatu, mieszkańcy doświadczają szybszego wzrostu względnego poziomu wody. Wyniki badań prowadzonych w Osace wskazują jednak, że po ograniczeniu poboru wód podziemnych grunt może zacząć się podnosić. Proces ten nie przebiega równomiernie, a jego tempo zależy między innymi od przebiegu uskoków tektonicznych. ## Nadmierny pobór wody obniża powierzchnię miast Miasta często powstają nad naturalnymi warstwami wodonośnymi, które częściowo podpierają znajdujące się nad nimi podłoże. Gdy woda jest intensywnie pompowana, warstwa wodonośna traci objętość, a grunt może osiąść. Mechanizm można porównać do dużego podziemnego balonu. Odpompowanie wody zmniejsza jego objętość, przez co powierzchnia powyżej obniża się. Skala zjawiska zależy od lokalnych warunków geologicznych, dlatego tempo osiadania może być bardzo różne nawet w obrębie jednego miasta. - Części Dżakarty obniżają się o ponad 10 centymetrów rocznie, co skłoniło władze Indonezji do planowania przeniesienia stolicy. - Tianjin, miasto zamieszkane przez około 15 milionów osób, należy do obszarów szczególnie dotkniętych osiadaniem. - Według przywołanej prognozy, jeżeli proces w Tianjinie będzie trwał bez ograniczeń, do 2120 roku pod wodą może znaleźć się 15 procent ludności miasta. - Osiadanie odnotowano także między innymi w San Diego i dużych miastach Iranu. - W Nowej Zelandii około 80 procent miejskiego wybrzeża obniża się, a w niektórych miejscach, między innymi w Christchurch i Wellington, jednym z czynników mogą być wody podziemne. ## Osaka pokazuje, że grunt może się podnosić Osaka jest szczególnie dobrym miejscem do obserwacji odwrócenia tego procesu. W latach 20. i 60. XX wieku intensywne pompowanie obniżyło poziom wód podziemnych pod miastem nawet o 30 metrów. W niektórych miejscach powierzchnia gruntu opadła o ponad 2 metry. Na początku lat 60. japońskie władze wprowadziły ścisłe regulacje dotyczące poboru wód. W kolejnych dekadach poziom wód podziemnych stopniowo się odbudowywał. Naukowcy przeanalizowali dane z 44 studni pomiarowych, z których część sięgała 500 metrów pod powierzchnię. Rekonstrukcję zmian poziomu wód, sięgającą 1985 roku, połączyli z pomiarami wysokości terenu wykonanymi metodą InSAR, czyli z wykorzystaniem powtarzanych obrazów radarowych z satelitów. Dane satelitarne powiązano także z dokładnymi pomiarami naziemnymi. Wyniki wskazują, że na obszarze aglomeracji Osaki, zamieszkanym przez około 15 milionów osób, grunt podnosi się średnio o 4 milimetry rocznie. W niektórych miejscach tempo sięga 12 milimetrów rocznie. Tam, gdzie poziom wód podziemnych rósł najszybciej, najszybciej podnosiła się również powierzchnia terenu. ## Uskoki kierują przepływem wody pod ziemią Mapa podnoszenia terenu w Osace nie była jednak jednolita. Sąsiadujące ze sobą obszary, oddalone o mniej niż 100 metrów, mogły podnosić się w wyraźnie różnym tempie. Zmiany układały się w wąskie, ciągłe korytarze, które niemal dokładnie pokrywały się ze znanymi liniami uskoków tektonicznych. Uskoki są pęknięciami w skorupie ziemskiej, zwykle analizowanymi w kontekście trzęsień ziemi. Badanie wskazuje, że mogą też wpływać na rozmieszczenie i przepływ wód podziemnych. Autorzy porównują uskok do pionowej przegrody przecinającej warstwę wodonośną. Taka struktura może ograniczać boczny przepływ wody i działać jak podziemna tama. Po jednej stronie uskoku Uemachi poziom wód podziemnych podnosił się trzy razy szybciej niż po drugiej stronie. Podobny układ zaobserwowano przy innych uskokach w mieście. Po stronie, z której napływała woda, jej odbudowa była szybsza, a wraz z nią szybciej podnosił się grunt. Po drugiej stronie proces przebiegał wolniej. Wnioski z Osaki wskazują, że ograniczenie poboru i umożliwienie odbudowy warstw wodonośnych może spowolnić, a w niektórych miejscach częściowo odwrócić osiadanie terenu wywołane wyczerpywaniem wód podziemnych. Nie oznacza to, że każdy przypadek obniżania powierzchni ma takie samo źródło ani że odbudowa będzie wszędzie przebiegała w identyczny sposób. Znaczenie mają między innymi lokalna budowa geologiczna i przebieg uskoków. Dla miast nadmorskich zarządzanie wodami podziemnymi może być jednak jednym z elementów przystosowania do rosnącego poziomu mórz, obok innych działań ograniczających skutki zmian klimatu. ## Wyjaśnienie pojęć ### [osiadanie terenu](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/osiadanie-terenu) Obniżanie się powierzchni terenu wywołane zmianami objętości lub ułożenia materiału pod powierzchnią. W obszarach intensywnego pompowania wód podziemnych może wynikać z zagęszczania osadów. ### [warstwa wodonośna](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/warstwa-wodonosna) Podziemna warstwa przepuszczalnych skał lub osadów, w której gromadzi się i przemieszcza woda gruntowa. Jej właściwości wpływają na ilość wody możliwej do pobrania oraz tempo jej przepływu. ### [interferometria radarowa InSAR](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/interferometria-radarowa-insar) Technika satelitarna wykorzystująca porównanie obrazów radarowych do wykrywania bardzo małych przemieszczeń powierzchni terenu. Umożliwia obserwowanie zmian wysokości na dużych obszarach z dokładnością sięgającą milimetrów. ### [Uskok tektoniczny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/uskok-tektoniczny) Pęknięcie w skorupie ziemskiej, wzdłuż którego mogą zachodzić przesunięcia skał. ## Źródło pierwotne [CleanTechnica](https://cleantechnica.com/2026/10/20/cities-across-the-world-are-sinking-because-of-groundwater-depletion-but-the-process-can-be-reversed/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-20T21:08:59.641Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-20T21:09:43.807Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Miasta osiadają, gdy ubywa wód podziemnych. Badanie pokazuje, że grunt może się podnosić”, 2026-10-20, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/miasta-osiadaja-gdy-ubywa-wod-podziemnych-badanie-pokazuje-ze-grunt-moze-sie-podnosic