---
title: "Nikaragua: boom wydobycia złota wkracza na obszary chronione i ziemie ludów rdzennych"
description: "W Nikaragui gwałtownie rośnie liczba koncesji górniczych, także na obszarach chronionych i terytoriach ludów rdzennych. Śledztwo Wangki wskazuje na ryzyko zanieczyszczeń, wylesiania i przesiedleń oraz problemy z konsultacjami społecznymi."
publisher: "Najnowsze Informacje"
language: "pl-PL"
canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych"
markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych/index.md"
date_published: "2026-08-05T12:28:56.814Z"
date_modified: "2026-08-05T12:29:20.311Z"
author: "Redakcja"
category: "Klimat"
tags:
  - "nikaragua"
  - "górnictwo"
  - "złoto"
  - "obszary chronione"
  - "ludy rdzenne"
source_url: "https://news.mongabay.com/2026/08/nicaraguas-gold-boom-is-now-encroaching-on-protected-areas-and-indigenous-land/"
source_name: "Mongabay"
---

# Nikaragua: boom wydobycia złota wkracza na obszary chronione i ziemie ludów rdzennych

> Nikaragua rozwija wydobycie złota, a nowe koncesje obejmują obszary chronione i terytoria ludów rdzennych, wynika ze śledztwa.

## Kluczowe informacje
- Od 1994 roku Nikaragua przyznała 213 koncesji górniczych na ponad 2,4 mln hektarów.
- Po zmianie przepisów 10 bloków koncesyjnych objęło obszary chronione.
- Około 541 tys. hektarów terytoriów ludów rdzennych i Afrodescendenckich pokrywa się z koncesjami.
- W przypadku 32 koncesji nie ma danych o konsultacjach ze społecznościami.

Nikaragua przeżywa bezprecedensowy boom górniczy. Wydobycie złota, które od dwóch dekad stopniowo zyskiwało znaczenie, stało się jednym z filarów gospodarki i ważnym źródłem eksportu. W ostatnich latach tempo przyznawania nowych koncesji wyraźnie wzrosło. Według śledztwa przygotowanego przez społecznościową organizację rdzenną Wangki i współpracujących z nią badaczy ekspansja obejmuje już obszary chronione oraz terytoria należące do ludów rdzennych i Afrodescendenckich.

## Złoto coraz ważniejsze dla gospodarki

Skalę zmian pokazują dane banku centralnego Nikaragui. W 2006 roku, czyli rok przed ponownym objęciem władzy przez Daniela Ortegę, kraj wyeksportował 109 200 uncji złota o wartości przekraczającej 55 mln dolarów. W ostatnim roku uwzględnionym w zestawieniu przytoczonym przez Mongabay eksport wyniósł już 473 700 uncji, a jego wartość sięgnęła 1,9 mld dolarów. Wzrost znaczenia sektora zbiegł się z rosnącą izolacją gospodarczą i polityczną państwa. Materiał przypomina, że represje wobec opozycji i odwołanie wyborów doprowadziły do sankcji Stanów Zjednoczonych i Kanady wobec urzędników oraz instytucji. Według krytyków władze zaczęły traktować górnictwo jako sposób na utrzymanie stabilności gospodarczej.

- Od 1994 roku przyznano 213 koncesji górniczych obejmujących ponad 2,4 mln hektarów, czyli około 20 procent powierzchni kraju.
- Aż 113 koncesji przyznano od 2022 roku, w tym co najmniej 53 w 2025 roku.
- W 2024 roku ministerstwo zarezerwowało prawie 640 tys. hektarów pod przyszłe koncesje, ale przyznany obszar wynosił już około 685 tys. hektarów.
- Co najmniej 84 koncesje, obejmujące ponad 1,2 mln hektarów, kontrolują firmy z Chin.

## Zmiana prawa otworzyła drogę na tereny chronione

Przyspieszenie nastąpiło po serii decyzji podjętych od 2023 roku. Rząd zawierał umowy handlowe, uchwalał nowe przepisy i zmieniał regulacje środowiskowe, aby ułatwić rozwój sektora, szczególnie przedsiębiorstwom z Chin. W 2025 roku Zgromadzenie Narodowe przyznało firmom górniczym długoterminowe ulgi podatkowe, uprościło procedury uzyskiwania pozwoleń środowiskowych i dopuściło koncesje na gruntach państwowych. W tym samym roku zmieniono również ustawę dotyczącą ochrony środowiska oraz obszarów zrównoważonego rozwoju. Nowe brzmienie łączy zarządzanie zasobami naturalnymi z generowaniem dóbr i usług, a także uznaje możliwość uzyskiwania pozwoleń na wydobycie minerałów wewnątrz obszarów chronionych.

Śledztwo Wangki wskazuje, że przed zmianą ustawy żadna z 37 koncesji przyznanych w ciągu trzech poprzedzających ją lat nie znajdowała się formalnie na obszarze chronionym. Czternaście z nich położono jednak bardzo blisko takich terenów. Po wejściu nowych przepisów przyznano 10 bloków koncesyjnych o łącznej powierzchni 137 594 hektarów wewnątrz obszarów chronionych. Autorzy raportu oceniają, że osłabia to funkcję ochronną tych terenów i zwiększa zakres interpretacji dostępny władzom. Ich zdaniem działalności wcześniej niezgodnej z celami ochrony przyrody można teraz nadać status zgodnej ze zrównoważonym rozwojem.

Przykłady obejmują kilka ważnych obszarów przyrodniczych. W położonym na północy kraju Rezerwacie Biosfery Bosawás koncesja La Diabla-Cerro Kum obejmuje 5746 hektarów. Na południu, w Rezerwacie Biologicznym Indio Maíz, koncesje pokrywają ponad 56 tys. hektarów. Rezerwaty Salto Río Yasica i Yúcul zostały w całości objęte koncesjami górniczymi. W przypadku Rezerwatów Naturalnych Cerro Cola Blanca i Cerro Guabule koncesje pokrywają ponad połowę powierzchni. Dane te pochodzą z analizy Wangki, która porównywała granice koncesji z granicami terenów chronionych.

## Presja na terytoria ludów rdzennych

Ekspansja górnictwa dotyka także dwóch karaibskich regionów Nikaragui, gdzie znajdują się terytoria ludów rdzennych i Afrodescendenckich. Około 541 tys. hektarów formalnie uznanych terytoriów pokrywa się z koncesjami. Raport Wangki ocenia, że taki układ zwiększa kontrolę państwa i sektora prywatnego nad ziemią, a jednocześnie ogranicza zdolność społeczności do samodzielnego zarządzania własnymi terenami. Wskazane zagrożenia obejmują zanieczyszczenie wody i gleby, wylesianie, utrudnienia w rolnictwie na własne potrzeby oraz trudniejszy dostęp do czystej wody pitnej. Autorzy raportu odnotowują również przypadki relokacji rodzin.

- Zanieczyszczenia mogą wpływać na źródła wody, ryby i inne elementy ważne dla codziennego życia społeczności.
- Wylesianie i ograniczenie dostępu do ziemi utrudniają zachowanie tradycyjnych sposobów gospodarowania.
- Mieszkańcy terytoriów rdzennych twierdzą, że decyzje dotyczące koncesji są podejmowane bez ich rzeczywistej zgody.
- Wangki wskazuje, że część społeczności stała się bardziej narażona na utratę ziemi i środków utrzymania.

## Konsultacje społeczności pozostają głównym problemem

Ludy rdzenne mają prawo do wolnej, uprzedniej i świadomej zgody, określanej skrótem FPIC. Oznacza to, że przed rozpoczęciem projektu mogącego wpłynąć na ich życie powinny otrzymać informacje o jego skutkach, a w określonych przypadkach także możliwość odrzucenia przedsięwzięcia. Według analizy Wangki procedura ta rzadko jest przeprowadzana w sposób wystarczający. Wśród 213 koncesji 32 nie mają żadnego udokumentowanego śladu konsultacji ze społecznością. W przypadku ponad 120 koncesji konsultowano lokalne organy władzy, co autorzy raportu odróżniają od poinformowania mieszkańców i uzyskania ich zgody. Yakal Siksa z rdzennej społeczności Yulu powiedział Mongabay, że konsultacje i zgoda powinny poprzedzać przyznanie koncesji oraz rozpoczęcie działalności, ale w praktyce w Nikaragui tak się nie dzieje.

Znaczenie problemu pokazuje także struktura własności koncesji. Poza firmami chińskimi co najmniej 54 koncesje kontrolują przedsiębiorstwa kanadyjskie, z czego 45 należy do Equinox Gold. Obejmują one łącznie 635 370 hektarów. Pozostałe koncesje należą między innymi do firm z Kolumbii, Nikaragui i Wielkiej Brytanii. Sama obecność przedsiębiorstwa z określonego państwa nie przesądza o wpływie konkretnej kopalni na środowisko, ale pokazuje międzynarodowy charakter sektora i znaczenie decyzji władz dotyczących dostępu do ziemi.

## Eksport rośnie, ale pochodzenie złota jest trudne do ustalenia

Mimo sankcji nałożonych przez Stany Zjednoczone na część firm górniczych i instytucji państwowych to właśnie USA pozostają, według danych banku centralnego, głównym kierunkiem eksportu nikaraguańskiego złota. Dane nie pokazują jednak, z którego miejsca surowiec został wysłany, kto był jego bezpośrednim nabywcą ani czy w transakcji uczestniczyli pośrednicy. W ostatnich latach ważnym odbiorcą stała się również Kanada. W raporcie wymieniono ponadto Szwajcarię, Austrię, Włochy, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Meksyk. Carmen Corea-Sánchez, główna autorka raportu, zwróciła uwagę, że firma z Chin może sprzedać złoto przez podmiot nieobjęty sankcjami na rynek amerykański lub inny rynek. Jej zdaniem podstawowym problemem jest brak możliwości skutecznego śledzenia złota.

Ministerstwo Energii i Kopalń nie odpowiedziało na pytania Mongabay dotyczące opisanej ekspansji. Wraz z szybkim przyrostem koncesji rośnie też niepewność co do ich przyszłej lokalizacji. Resort przekroczył własne wcześniejsze szacunki dotyczące powierzchni przeznaczonej pod górnictwo, a mieszkańcy terytorium Wangki Li Aubra mówią, że nie wiedzą, czy i gdzie w ich regionach istnieją już koncesje. Zestawienie danych o eksporcie, własności przedsiębiorstw, granicach obszarów chronionych i konsultacjach wskazuje na skalę wyzwania dla ochrony przyrody oraz praw społeczności. Nie rozstrzyga natomiast, jaki będzie ostateczny zakres wydobycia na wszystkich przyznanych terenach.

## Wyjaśnienie pojęć

### [Obszar chroniony](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/obszar-chroniony)

Teren objęty szczególnymi zasadami ochrony przyrody, których celem jest zachowanie cennych ekosystemów, gatunków lub krajobrazów.

### [Koncesja górnicza](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/koncesja-gornicza)

Uprawnienie przyznawane przez państwo do prowadzenia poszukiwań lub wydobycia surowców na określonym obszarze.

### [Wolna, uprzednia i świadoma zgoda](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/wolna-uprzednia-i-swiadoma-zgoda)

Zasada, zgodnie z którą społeczność powinna otrzymać informacje o projekcie i wyrazić zgodę przed rozpoczęciem działań, które mogą na nią wpływać.

## Źródło pierwotne

[Mongabay](https://news.mongabay.com/2026/08/nicaraguas-gold-boom-is-now-encroaching-on-protected-areas-and-indigenous-land/)

---
## Informacje do cytowania
- **Autor:** Redakcja
- **Data publikacji:** 2026-08-05T12:28:56.814Z
- **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-05T12:29:20.311Z
- **Kategoria:** Klimat
- **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych)
- **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych/index.md)

**Sugerowane cytowanie:**

> Najnowsze Informacje, „Nikaragua: boom wydobycia złota wkracza na obszary chronione i ziemie ludów rdzennych”, 2026-08-05, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/nikaragua-boom-wydobycia-zlota-wkracza-na-obszary-chronione-i-ziemie-ludow-rdzennych