--- title: "Rynek emisji ONZ zaostrza zasady dla projektów czystych kuchenek" description: "Regulator rynku emisji ONZ wprowadził zasady, które nakazują projektom czystego gotowania odkładać część kredytów do puli buforowej. Rezerwa ma chronić wiarygodność redukcji emisji w razie pożarów, susz, wyrębu lub innych strat lasów." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek/index.md" date_published: "2026-10-17T21:51:25.433Z" date_modified: "2026-10-17T21:51:25.433Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "kredyty węglowe" - "czyste gotowanie" - "ochrona lasów" - "rynek emisji" - "redd+" source_url: "https://www.climatechangenews.com/2026/10/12/un-carbon-market-forces-cookstove-projects-protect-forest-loss-credits/" source_name: "Climate Home News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1791828095292.jpeg" image_alt: "Two people working with a vehicle in a wooded area" image_credit: "© Erik Morales / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@erikmorales" --- # Rynek emisji ONZ zaostrza zasady dla projektów czystych kuchenek > Projekty czystego gotowania będą odkładać część kredytów, aby zabezpieczyć się przed utratą drzew ocalonych dzięki mniejszemu zużyciu drewna. ## Kluczowe informacje - Projekty efektywniejszych kuchenek będą przekazywać część kredytów do puli buforowej. - Ryzyko strat naturalnych ma być oceniane na podstawie lokalnych danych i modelowania naukowego. - Dla ryzyka powodowanego przez ludzi regulator ustalił podstawową wartość na poziomie 20 procent. - W najkorzystniejszym wariancie projekty mają odkładać co najmniej 9 procent kredytów związanych z oszczędnością drewna. Projekty czystego gotowania działające na rynku emisji ONZ będą musiały odkładać część uzyskanych kredytów na wypadek, gdyby drzewa ocalone dzięki mniejszemu zużyciu drewna lub węgla drzewnego zostały później zniszczone. Do utraty takiego efektu mogą doprowadzić między innymi pożary, susze, huragany, wyrąb albo przekształcanie gruntów. To pierwszy przypadek, gdy regulator objął projekty czystych kuchenek obowiązkiem zabezpieczenia się przed takim ryzykiem. ## Co zmienia nowy zestaw zasad Zasady przyjął organ nadzorujący mechanizm z art. 6.4 Porozumienia paryskiego, czyli Article 6.4 Supervisory Body. Decyzję podjęto w piątek. Nowy zestaw reguł obejmuje programy, które mają ograniczać emisje w regionach, gdzie gospodarstwa domowe nadal używają drewna lub węgla drzewnego do gotowania. Organ przyjął dwie metodologie. Pierwsza dotyczy efektywniejszych kuchenek, które zużywają mniej paliwa stałego. Druga obejmuje projekty przenoszące gospodarstwa domowe na urządzenia o niższych emisjach, zasilane energią elektryczną albo gazem LPG. Projekty czystego gotowania należą do najczęściej wykorzystywanych rodzajów kredytów węglowych, ale są też krytykowane za możliwość zawyżania deklarowanych korzyści klimatycznych. Przewodniczący organu nadzorczego, Mkhuthazi Steleki z Republiki Południowej Afryki, ocenił, że decyzja otwiera dla tych projektów nową ścieżkę w ramach rynku ONZ i ustanawia reguły mające zagwarantować, że każdy kredyt odpowiada rzeczywistej i wiarygodnej redukcji emisji. Jest to deklaracja polityczna i regulacyjna, a nie niezależny dowód, że wszystkie projekty spełnią ten standard w praktyce. - Efektywniejsze kuchenki mają generować kredyty na podstawie ilości drewna lub węgla drzewnego, którego spalono mniej. - Projekty przechodzenia na prąd lub LPG będą objęte odrębną metodologią. - Część kredytów trzeba będzie przekazać do puli buforowej zamiast sprzedawać. - Wysokość rezerwy ma zależeć od ryzyka naturalnego i ryzyka powodowanego przez działalność człowieka. ## Spór o to, czy las rzeczywiście trzeba ubezpieczać Kredyty dla efektywniejszych kuchenek opierają się na założeniu, że mniejsze zużycie paliwa pozwala zachować drzewa, które w innym przypadku zostałyby wycięte i spalone. Jeżeli te drzewa później spłoną w pożarze albo zostaną wycięte, węgiel zgromadzony w roślinności może trafić do atmosfery. Oznaczałoby to utratę części lub całości korzyści klimatycznej przypisanej wcześniej projektowi. Regulator uznał więc, że także w tym sektorze występuje ryzyko odwrócenia redukcji emisji, choć ma ono inny charakter niż w projektach bezpośredniej ochrony lasów. Część deweloperów kredytów, organizacji zajmujących się ochroną przyrody oraz Program Środowiskowy ONZ kwestionowały potrzebę tworzenia takiej rezerwy. Argumentowano, że kredyt z projektu kuchenek przedstawia przede wszystkim przepływ unikniętych emisji, a nie zasób węgla przechowywany w lesie, który może później zostać uwolniony. Przeciwnicy obowiązku ostrzegali również, że odkładanie kredytów zwiększy koszty i może zagrozić finansowej opłacalności projektów. Regulator nie zaakceptował jednak tego wyłączenia. Zdecydował, że projekty muszą uwzględniać ryzyko, przekazując określony odsetek kredytów do wspólnej puli zabezpieczającej. ## Jak będzie liczona wymagana rezerwa Dla zagrożeń naturalnych, takich jak pożary, susze i huragany, deweloperzy mają stosować lokalne wartości ryzyka wynikające z nowego modelowania przygotowanego przez grupę niezależnych naukowców. Organizacje i firmy zabiegające o bardziej elastyczne zasady chciały, aby można było korzystać także z krajowych baz danych albo z wartości proponowanych przez samych deweloperów. Organ nadzorczy odrzucił tę opcję jako rozwiązanie domyślne, ale dopuścił składanie alternatywnych wartości. Muszą one zostać najpierw ocenione przez panel ekspertów mechanizmu, a następnie zatwierdzone przez regulatora. Ma to ograniczać ryzyko przyjmowania nieuzasadnionych, zbyt niskich szacunków. ## Ryzyko naturalne i ryzyko powodowane przez ludzi Organ nadzorczy ustalił podstawową wartość dla ryzyka powodowanego przez ludzi na poziomie 20 procent. To dolna granica przedziału od 20 do 45 procent rekomendowanego wcześniej przez ekspertów technicznych. Wymagana rezerwa może zostać zmniejszona maksymalnie o dwie trzecie, jeśli państwo gospodarza ma plan redukcji emisji związanych z lasami, długoterminową strategię klimatyczną oraz ramy REDD+ dotyczące ochrony lasów. W praktyce oznacza to, że krajowe polityki i instytucje mogą wpływać na liczbę kredytów, które projekt będzie mógł sprzedać. Według źródła ONZ, w najbardziej korzystnym wariancie projekt efektywniejszej kuchenki będzie musiał odkładać co najmniej 9 procent kredytów związanych z zaoszczędzonym drewnem. Taki poziom dotyczy obszarów o najniższym ryzyku oraz kraju, który spełnia wszystkie warunki pozwalające na obniżenie rezerwy. Odsetek będzie wyraźnie wyższy w regionach o dużym ryzyku naturalnym, wymienionych w materiale między innymi jako Gujana, Sri Lanka i Timor Wschodni, a także w państwach bez programów REDD+. Konkretne wartości mogą zmienić się w przyszłości, ponieważ organ zwrócił się do ekspertów o ich ponowną ocenę, jeśli pojawią się wiarygodne nowe dowody. Decyzję szeroko poparli obrońcy wiarygodności rynku kredytów węglowych. Federica Dossi z organizacji Carbon Market Watch uznała, że nowe podejście opiera ocenę ryzyka odwrócenia redukcji emisji na danych empirycznych, a nie głównie na szacunkach ekspertów. Jej zdaniem podobne rozwiązanie powinny przyjąć także inne mechanizmy dobrowolnego rynku. To ocena organizacji rzeczniczej, a nie rozstrzygnięcie naukowe. W samym źródle podkreślono, że istnienie narzędzia do oceny ryzyka nie gwarantuje jeszcze integralności kredytów. Naukowcy i analitycy zwracają uwagę, że spełnienie warunków formalnych przez państwo nie musi oznaczać rzeczywistego zmniejszenia ryzyka utraty węgla w lasach. Injy Johnstone z Instytutu Maxa Plancka wskazała, że trzeba odróżniać dowody faktycznej redukcji zagrożenia od założeń dotyczących skuteczności zobowiązań i polityk publicznych. Ma to znaczenie także dlatego, że zmiana klimatu może w niektórych regionach zwiększać częstotliwość i dotkliwość pożarów lub huraganów, a polityka ochrony lasów może zmieniać się wraz ze zmianą rządów. Ostatecznym testem nowych zasad będzie więc nie sama ewidencja odłożonych kredytów, lecz to, czy w dłuższym czasie zapewniają one rzeczywistą ochronę atmosfery. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Mechanizm z art. 6.4 Porozumienia paryskiego](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/mechanizm-z-art-64-porozumienia-paryskiego) Międzynarodowy mechanizm ustanowiony w ramach Porozumienia paryskiego, który określa zasady zatwierdzania i rozliczania części transakcji kredytami emisyjnymi. ### [Ryzyko odwrócenia redukcji emisji](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ryzyko-odwrocenia-redukcji-emisji) Ryzyko, że wcześniej wykazana korzyść klimatyczna zostanie później utracona, ponieważ zmagazynowany węgiel trafi z powrotem do atmosfery. ### [Pula buforowa](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/pula-buforowa) Część kredytów, której projekt nie sprzedaje, lecz odkłada na wypadek, gdyby zakładana redukcja emisji została później utracona. ### [REDD](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/redd) Podejście do ograniczania emisji związanych z wylesianiem i degradacją lasów, często powiązane z projektami ochrony lasów. ## Źródło pierwotne [Climate Home News](https://www.climatechangenews.com/2026/10/12/un-carbon-market-forces-cookstove-projects-protect-forest-loss-credits/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-17T21:51:25.433Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-17T21:51:25.433Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Rynek emisji ONZ zaostrza zasady dla projektów czystych kuchenek”, 2026-10-17, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/rynek-emisji-onz-zaostrza-zasady-dla-projektow-czystych-kuchenek