--- title: "Zmarł Steve Smit, południowoafrykański „Człowiek od małp”" description: "Steve Smit, znany w KwaZulu-Natal jako „Człowiek od małp”, zmarł w wieku 70 lat po chorobie nowotworowej. Przez trzy dekady ratował małpy vervet i prowadził kampanie na rzecz ochrony zwierząt." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp/index.md" date_published: "2026-08-25T21:51:07.939Z" date_modified: "2026-08-25T21:51:07.939Z" author: "Redakcja" category: "Klimat" tags: - "ochrona zwierząt" - "małpy vervet" - "konflikt ludzi z dzikimi zwierzętami" - "słonie" - "republika południowej afryki" source_url: "https://news.mongabay.com/2026/08/steve-smit-south-africas-monkey-man-has-died/" source_name: "Mongabay" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/klimat-unsplash-1786903337407.jpeg" image_alt: "white and gray monkey" image_credit: "© Ben Dove / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@photo_bendove" --- # Zmarł Steve Smit, południowoafrykański „Człowiek od małp” > Steve Smit przez 30 lat ratował małpy vervet i sprzeciwiał się traktowaniu dzikich zwierząt wyłącznie jako elementów statystyk. ## Kluczowe informacje - Steve Smit przez około 30 lat ratował małpy vervet w rejonie Durbanu. - Założył Monkey Helpline i wcześniej stworzył organizację FALCON, później działającą jako Justice for Animals. - Sprzeciwiał się odstrzałowi słoni, handlowi kością słoniową i wykorzystywaniu zwierząt. - Uważał, że ochroną należy obejmować także pojedyncze zwierzęta, niezależnie od liczebności gatunku. Steve Smit, południowoafrykański działacz na rzecz praw zwierząt i ratownik dzikich małp, zmarł 12 sierpnia po chorobie nowotworowej. Miał 70 lat. W KwaZulu-Natal znano go jako „Człowieka od małp”, ponieważ przez około trzy dekady wspinał się na drzewa, przechodził po dachach, zaglądał pod budynki i wchodził do ogrodów, aby ratować małpy vervet. Zwierzęta, do których wzywano go na pomoc, były postrzelone, porażone prądem na liniach energetycznych, potrącone przez samochody, pogryzione przez psy albo zaplątane w drut. Od pracy w służbach do ratowania zwierząt Zanim ratowanie małp stało się jego pełnoetatowym zajęciem, Smit przez około 25 lat pracował w południowoafrykańskich służbach wywiadowczych. Wcześniej wstąpił do policji, ponieważ sprzeciwiał się obowiązkowej służbie wojskowej. Później pracował między innymi w Bureau of State Security oraz National Intelligence Service. W rozmowie poświęconej historii mówionej wspominał, że niepokoiły go zachowania i kultura części instytucji, w których był zatrudniony. Jego działalność na rzecz zwierząt rozpoczęła się jeszcze w okresie pracy w administracji państwowej. W 1985 roku założył FALCON, organizację rozwijaną pod nazwą Front for Animal Liberation and Conservation of Nature, opisywaną jako pierwsza południowoafrykańska organizacja praw zwierząt. Z czasem przyjęła nazwę Justice for Animals. Smit prowadził kampanie przeciw wiwisekcji, polowaniom rekreacyjnym, cyrkom i handlowi dzikimi zwierzętami. Uważał, że wykorzystywanie zwierząt powinno być oceniane nie tylko przez pryzmat przetrwania całych gatunków, lecz także losu poszczególnych osobników. W 1995 roku organizacja FALCON pomogła rozpocząć publiczną debatę o odstrzale słoni w Parku Narodowym Krugera. Po późniejszym przeglądzie polityki przez National Parks Board odstrzał został zawieszony. Smit sprzeciwiał się także zabijaniu słoni i międzynarodowemu handlowi kością słoniową. W 2003 roku w wystąpieniu przed parlamentem argumentował, że zwierzę powinno podlegać ochronie niezależnie od tego, czy jego gatunek jest zagrożony, czy liczny. Spór o to, czym jest ochrona przyrody Stanowisko Smita często prowadziło go do konfliktu z częścią środowiska ochrony przyrody. Dla niego sama liczebność populacji nie była wystarczającym kryterium oceny. Małpa vervet nie miała tracić znaczenia tylko dlatego, że w okolicy żyło wiele innych osobników tego gatunku. Podobnie sprzeciwiał się traktowaniu słoni przede wszystkim jako liczb w planie zarządzania populacją oraz uzależnianiu decyzji dotyczących dzikich zwierząt od bodźców finansowych. W 1999 roku, podczas rozmowy w BBC World Service, jeden z konserwatorów zarzucał mu emocjonalne podejście i brak akceptacji dla kompromisów związanych z zarządzaniem ogrodzonymi ekosystemami. Smit odrzucał przekonanie, że zwierzęta można traktować głównie jako element planu gospodarowania albo towar. Jednocześnie jego aktywność nie ograniczała się do protestów. Debatował z urzędnikami, występował przed parlamentem, negocjował, składał pozwy i proponował ponadgraniczne podejście do zarządzania populacjami słoni. Małpy między ludzkimi domami Najważniejszą częścią jego działalności stała się Monkey Helpline, założona w 1995 roku. W pracy pomagała mu Carol Booth, a w kolejnej dekadzie oboje zajmowali się ratowaniem zwierząt bez wynagrodzenia i w pełnym wymiarze. W zwykły dzień Smit mógł odpowiadać na kilka zgłoszeń, a w trudniejsze dni liczba wezwań sięgała dziesięciu. Małpy vervet łatwo przystosowują się do życia w pobliżu ludzi, co często prowadzi do konfliktów. Wchodziły do kuchni, zabierały owoce, przekraczały drogi i pojawiały się na dachach lub balkonach. Smit tłumaczył zaniepokojonym mieszkańcom, że zwierzęta nie są wściekłe i zwykle nie zamierzają ich zaatakować. Zwracał uwagę, że zabudowa rozszerzyła się na obszary, które wcześniej były ich siedliskiem. W akcjach ratunkowych potrzebna była więc nie tylko sprawność fizyczna, lecz także rozmowa z przestraszonymi właścicielami domów. Smit dużą wagę przywiązywał do bezpośredniej obserwacji. Przyglądał się temu, jak małpy poruszają się w grupie, jak matki reagują na młode i jak ranne osobniki zachowują się wobec ludzi. Młodsi ratownicy traktowali go jako mentora. Po wypadku w 2015 roku, gdy gałąź poważnie zraniła jego prawe oko podczas próby zebrania uratowanych kur w ogrodzie w Westville koło Durbanu, lekarze zalecili mu odpoczynek. W ciągu kilku tygodni wrócił jednak do pracy i przeprowadził ponad 20 akcji, nosząc opaskę na oku. Monkey Helpline pochłaniała także znaczną część jego pieniędzy. Smit nie pobierał z niej pensji, a podczas poważnej choroby w 2021 roku nie miał ubezpieczenia medycznego. Nawet w szpitalu zajmował się sprawami związanymi z ochroną zwierząt. Był ścisłym weganinem i przekonał personel do przygotowywania dla niego odpowiednich posiłków. Po urazie oka otrzymał od zwolennika z Wielkiej Brytanii paczkę z pluszową małpą noszącą opaskę na prawym oku. Smit i Booth nazwali ją Stephanus, a maskotka stała się symbolem Monkey Helpline. Choć ratował także słonie, naczelne laboratoryjne, hipopotamy i pawiany, to właśnie małpy vervet pozostały zwierzętami, z którymi był najbardziej kojarzony. ## Źródło pierwotne [Mongabay](https://news.mongabay.com/2026/08/steve-smit-south-africas-monkey-man-has-died/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T21:51:07.939Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T21:51:07.939Z - **Kategoria:** Klimat - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Zmarł Steve Smit, południowoafrykański „Człowiek od małp””, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/klimat/zmarl-steve-smit-poludniowoafrykanski-czlowiek-od-malp