--- title: "AI NASA przewiduje pojawienie się aktywnych regionów na Słońcu z 12-godzinnym wyprzedzeniem" description: "Zespół NASA opracował model uczenia maszynowego, który może przewidywać pojawienie się aktywnych regionów na Słońcu do 12 godzin wcześniej. System analizuje zmiany fal akustycznych i pola magnetycznego, ale nie jest jeszcze gotowy do prognozowania w czasie rzeczywistym." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem/index.md" date_published: "2026-08-25T21:57:07.943Z" date_modified: "2026-08-25T21:57:07.943Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "słońce" - "pogoda kosmiczna" - "sztuczna inteligencja" - "nasa" - "kosmos" source_url: "https://science.nasa.gov/science-research/heliophysics/nasas-coffies-uses-ai-to-predict-storm-causing-active-regions-on-sun/" source_name: "NASA News" --- # AI NASA przewiduje pojawienie się aktywnych regionów na Słońcu z 12-godzinnym wyprzedzeniem > Model NASA wykrywa wzorce w falach akustycznych i polu magnetycznym Słońca, zanim nowe aktywne regiony staną się widoczne. ## Kluczowe informacje - Model NASA ma przewidywać pojawienie się nowych aktywnych regionów na Słońcu nawet do 12 godzin przed ich uwidocznieniem. - System analizuje dane z Solar Dynamics Observatory, w tym subtelne zmiany fal akustycznych i pola magnetycznego. - Architektura z przesuwanym oknem pozwala badać długie szeregi danych bez pomijania szerszych wzorców aktywności Słońca. - Metoda wymaga jeszcze sprawdzenia na większej liczbie znanych zdarzeń i nie jest gotowa do operacyjnego prognozowania. Zespół astrofizyków i naukowców zajmujących się analizą danych, działający w ramach projektu NASA COFFIES, opracował model uczenia maszynowego, który może przewidywać pojawienie się nowych aktywnych regionów na Słońcu nawet do 12 godzin, zanim staną się one widoczne na jego powierzchni. Wynik opisano w publikacji zamieszczonej w Journal of Geophysical Research: Machine Learning and Computation. Autorzy podkreślają jednak, że metoda nie jest jeszcze gotowa do wykorzystania w operacyjnym prognozowaniu pogody kosmicznej. Dlaczego moment pojawienia się regionu aktywnego ma znaczenie Słońce nieustannie zmienia swoją strukturę. Skoncentrowane obszary pola magnetycznego mogą przebić się przez jego powierzchnię i utworzyć plamy słoneczne. Dla obserwatorów są one widocznymi oznakami aktywnych regionów, czyli obszarów, które mogą stać się źródłem gwałtownych zjawisk. Należą do nich rozbłyski słoneczne oraz koronalne wyrzuty masy. Erupcje te wysyłają w przestrzeń wysokoenergetyczne promieniowanie i naładowane cząstki. W zależności od ich przebiegu mogą one stanowić zagrożenie dla astronautów, zakłócać pracę satelitów oraz wpływać na łączność radiową na Ziemi. Im wcześniej można wskazać miejsce, w którym zaczyna rozwijać się taki obszar, tym więcej informacji otrzymują zespoły odpowiedzialne za ocenę ryzyka. Sygnały pojawiają się pod powierzchnią Słońca Badacze nie mogą bezpośrednio obserwować struktury magnetycznej, która dopiero unosi się przez wnętrze Słońca. Zamiast tego szukają pośrednich oznak jej obecności. Model analizuje bardzo małe zmiany pola magnetycznego oraz fal akustycznych, które nieustannie przemieszczają się przez Słońce. Gdy obszar związany z przyszłą plamą słoneczną formuje się pod powierzchnią i zaczyna wznosić się ku górze, może zmieniać sposób rozchodzenia się tych fal. Zespół COFFIES skupił się między innymi na niewielkich spadkach aktywności akustycznej. Pojedynczy sygnał jest trudny do odróżnienia od naturalnego szumu, ale jego układ w czasie może dostarczać informacji o rozwijającym się regionie aktywnym. W tym sensie system nie przewiduje erupcji wyłącznie na podstawie widocznych plam. Próbuje wcześniej rozpoznać warunki, które poprzedzają ich pojawienie się. Model wykorzystuje dane obserwacyjne z należącego do NASA obserwatorium Solar Dynamics Observatory. Do obliczeń użyto zasobów superkomputerowych NASA Ames Research Center. Analizowane są subtelne zmiany fal akustycznych oraz pola magnetycznego Słońca. System może wskazywać przybliżone położenie regionu, który dopiero ma pojawić się na powierzchni. Prognoza może być przygotowana do 12 godzin przed tym, gdy region stanie się widoczny. Model przetwarza długie szeregi danych W badaniu zastosowano architekturę transformera z przesuwanym oknem. To model z przesuwanym oknem, przeznaczony do pracy z bardzo długimi sekwencjami obserwacji. Zamiast analizować całą aktywność na powierzchni Słońca naraz, system przesuwa stały fragment obserwacji wzdłuż osi czasu. Dzięki temu może zwracać szczególną uwagę na najnowsze dane, a jednocześnie zachowywać informacje o dłuższych wzorcach. Wcześniejsze podejścia oparte na głębokim uczeniu maszynowym analizowały aktywność powierzchniową w bardziej całościowy sposób. Nowa metoda ma lepiej wychwytywać małe, rozłożone w czasie zmiany, które poprzedzają pojawienie się plamy. To istotne, ponieważ sygnał związany z wyłanianiem się regionu aktywnego jest słaby i występuje wśród wielu innych procesów zachodzących na Słońcu. Obecne prognozy przygotowywane przez Space Weather Prediction Center amerykańskiej agencji NOAA oraz Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych opierają się na monitorowaniu regionów aktywnych, które są już widoczne. Specjaliści oceniają ich charakterystykę, a następnie szacują prawdopodobieństwo wystąpienia rozbłysków słonecznych. Model COFFIES ma uzupełniać ten proces o wcześniejszy etap, czyli próbę wykrycia regionu przed jego pojawieniem się na powierzchni. Nie oznacza to jeszcze, że system może zastąpić obecne procedury albo samodzielnie przewidywać konkretne erupcje. Na obecnym etapie jest to obiecująca metoda badawcza, wymagająca dalszej walidacji. Znaczenie dla misji księżycowych i marsjańskich Prognozowanie pogody kosmicznej nabiera znaczenia wraz z planami wysyłania ludzi poza niską orbitę okołoziemską. NASA rozwija misje Artemis, związane z eksploracją Księżyca, oraz przygotowuje technologie potrzebne do przyszłych załogowych wypraw na Marsa. W takich przedsięwzięciach zespoły muszą monitorować środowisko, w którym znajdują się astronauci i używany przez nich sprzęt. Wysokoenergetyczne promieniowanie oraz strumienie naładowanych cząstek mogą być istotnym czynnikiem przy planowaniu aktywności i ocenie bezpieczeństwa. W NASA i NOAA działają zespoły, które współpracują nad przenoszeniem wyników badań do narzędzi operacyjnego monitorowania pogody kosmicznej. Należą do nich między innymi Space Radiation Analysis Group, Moon to Mars Space Weather Analysis Office oraz Community Coordinated Modeling Center, a także NOAA Space Weather Prediction Center. Możliwość wcześniejszego wskazania miejsc, w których powstają nowe regiony aktywne, w tym po niewidocznej z Ziemi stronie Słońca, mogłaby w przyszłości dostarczyć tym zespołom dodatkowych danych. Badania dopiero zmierzają do zastosowania operacyjnego COFFIES jest jednym z trzech centrów naukowych NASA typu DRIVE. Program ten łączy badaczy z różnych instytucji i dziedzin, w tym modelowania, teorii, informatyki oraz obserwacji. W opisywanym projekcie uczestniczyli naukowcy z New Jersey Institute of Technology, Princeton University i NASA Ames Research Center. Ich wspólnym celem jest lepsze zrozumienie procesów zachodzących we wnętrzu i na zewnątrz Słońca oraz ich związku z jego aktywnością magnetyczną. Wiedza o tych procesach ma pomóc w dokładniejszym opisywaniu około 11-letniego cyklu aktywności Słońca i rozwijaniu narzędzi do prognozowania pogody kosmicznej. Zespół planuje sprawdzić model na znacznie większej liczbie znanych zdarzeń słonecznych i dostroić jego działanie. Dopiero wyniki takich testów pokażą, jak stabilnie metoda działa w różnych warunkach i czy może zostać włączona do systemów używanych przez prognostów. ## Wyjaśnienie pojęć ### [region aktywny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/region-aktywny) Obszar Słońca związany z silnym i skoncentrowanym polem magnetycznym. Widocznym przejawem takiego obszaru może być plama słoneczna. ### [koronalny wyrzut masy](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/koronalny-wyrzut-masy) Erupcja, podczas której ze Słońca w przestrzeń przemieszczają się duże ilości naładowanych cząstek i materii. ### [architektura transformera z przesuwanym oknem](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/architektura-transformera-z-przesuwanym-oknem) Sposób przetwarzania długich sekwencji danych, w którym model przesuwa stałe okno obserwacji wzdłuż osi czasu i jednocześnie zachowuje informacje o szerszych wzorcach. ### [rozbłysk słoneczny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/rozblysk-sloneczny) Nagła erupcja związana z aktywnością magnetyczną Słońca, podczas której w przestrzeń może zostać wysłane wysokoenergetyczne promieniowanie. ## Źródło pierwotne [NASA News](https://science.nasa.gov/science-research/heliophysics/nasas-coffies-uses-ai-to-predict-storm-causing-active-regions-on-sun/) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T21:57:07.943Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T21:57:07.943Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „AI NASA przewiduje pojawienie się aktywnych regionów na Słońcu z 12-godzinnym wyprzedzeniem”, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ai-nasa-przewiduje-pojawienie-sie-aktywnych-regionow-na-sloncu-z-12-godzinnym-wyprzedzeniem