--- title: "APOE4 może wiązać ryzyko Alzheimera ze zmianami wokół naczyń mózgu" description: "Naukowcy wskazali możliwy mechanizm łączący wariant genu APOE4 z większym ryzykiem choroby Alzheimera. Zmiany w komórkach otaczających naczynia mózgu mogą sprzyjać odkładaniu amyloidu beta." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu/index.md" date_published: "2026-10-17T21:51:59.900Z" date_modified: "2026-10-17T21:51:59.900Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "choroba alzheimera" - "apoe4" - "naczynia mózgu" - "amyloid beta" - "badania biomedyczne" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/scar-tissue-blood-vessels-alzheimers" source_name: "Science News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1791828085317.jpeg" image_alt: "a red and white photo of trees with no leaves" image_credit: "© Marek Piwnicki / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@marekpiwnicki" --- # APOE4 może wiązać ryzyko Alzheimera ze zmianami wokół naczyń mózgu > Nowe badanie wskazuje, że wariant APOE4 może zmieniać komórki otaczające naczynia mózgu i sprzyjać odkładaniu amyloidu beta. ## Kluczowe informacje - APOE4 wiąże się z mniejszą liczbą perycytów stabilizujących naczynia mózgu. - W modelach tkanek komórki te przyjmowały cechy miofibroblastów wytwarzających fibonektynę. - Ograniczenie produkcji fibonektyny zmniejszało odkładanie amyloidu beta w modelach laboratoryjnych. - Wyniki wskazują na możliwy mechanizm, ale nie wyjaśniają całego związku APOE4 z chorobą Alzheimera. Wariant genu APOE4 jest najsilniejszym powszechnym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera, ale jego działanie nadal nie jest dobrze wyjaśnione. Nowe badanie wskazuje, że jednym z elementów tego mechanizmu mogą być zmiany w komórkach otaczających drobne naczynia krwionośne mózgu. U nosicieli dwóch kopii APOE4 naukowcy zaobserwowali mniej komórek stabilizujących naczynia i więcej komórek związanych z powstawaniem tkanki bliznowatej. Wyniki opisano 24 września w czasopiśmie Cell. ## Poszukiwanie przyczyny w naczyniach mózgu APOE jest genem występującym w trzech powszechnych wariantach, które kodują białko uczestniczące w transporcie tłuszczów we krwi. APOE4 występuje u dużej części osób z chorobą Alzheimera. Samo posiadanie tego wariantu nie oznacza jednak, że choroba na pewno się rozwinie. Dlatego naukowcy próbują ustalić, jakie zmiany biologiczne sprawiają, że mózg niektórych nosicieli staje się bardziej podatny na proces chorobowy. W najnowszej pracy zespół Joela Blancharda z Icahn School of Medicine at Mount Sinai skupił się na naczyniach mózgowych. Badacze zbudowali atlas aktywności genów w ludzkim układzie naczyniowym mózgu, łącząc dane z trzech istniejących map obejmujących cały mózg. Atlas zawierał informacje o około 66 tysiącach komórek pochodzących od 220 osób. Następnie porównano profile osób z dwiema kopiami APOE4 z profilami nosicieli mniej szkodliwych wariantów genu. - U osób z dwiema kopiami APOE4 było mniej perycytów, czyli komórek otaczających i stabilizujących naczynia. W badaniu użyto także angielskiej nazwy pericytes. - Jednocześnie obserwowano więcej miofibroblastów, komórek zwykle powstających podczas uszkodzenia tkanek i produkujących fibonektynę. W publikacji określono je jako myofibroblasts. - W trójwymiarowych modelach ludzkiej tkanki mózgowej perycyty z wariantem APOE4 zaczynały przyjmować cechy miofibroblastów. - Gdy naukowcy zahamowali produkcję fibonektyny w modelach, odkładanie amyloidu beta spadło. ## Możliwy łańcuch zmian, ale nie pełne wyjaśnienie Wyniki sugerują następujący możliwy łańcuch zdarzeń: APOE4 zmienia zachowanie perycytów, część z nich przejmuje właściwości miofibroblastów, a te zaczynają produkować więcej fibonektyny. Zwiększona ilość tego białka może z kolei sprzyjać warunkom, w których amyloid beta jest trudniej usuwany z mózgu. Nie oznacza to jednak, że badanie wykazało bezpośrednią przyczynę choroby Alzheimera u nosicieli APOE4. Naukowcy wskazali również możliwy sygnał uruchamiający tę przemianę. W modelach z APOE4 uczestniczyło w niej przekazywanie sygnałów przez cząsteczkę odpornościową TGF beta. Zablokowanie tego szlaku w modelach komórkowych oraz u starzejących się myszy przywracało większy udział naczyń otoczonych przez perycyty. To interesujący wynik, ale TGF beta pełni wiele funkcji w całym organizmie, dlatego jego bezpieczne wykorzystanie jako celu leku byłoby trudne. Badacze podkreślają, że naczynia mózgowe są tylko jednym z elementów wpływu APOE4 na ryzyko Alzheimera. Wcześniejsze prace łączyły ten wariant także ze zmianami w procesach zapalnych oraz z oddziaływaniem na białko tau, które również wiąże się z chorobą. Najnowsze wyniki pomagają więc zawęzić poszukiwania mechanizmu, ale nie tworzą jeszcze kompletnego wyjaśnienia, dlaczego APOE4 tak silnie zwiększa podatność na chorobę Alzheimera. ## Wyjaśnienie pojęć ### [APOE4](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/apoe4) Jedna z trzech częstych postaci genu APOE. Jest najsilniejszym znanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera, ale samo jej posiadanie nie przesądza o rozwoju choroby. ### [Perycyty](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/perycyty) Komórki otaczające drobne naczynia krwionośne i pomagające utrzymać ich stabilność. ### [Miofibroblasty](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/miofibroblasty) Komórki pojawiające się zwykle podczas gojenia tkanek, które wytwarzają składniki tkanki bliznowatej, między innymi fibonektynę. ### [Amyloid beta](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/amyloid-beta) Białko, którego złogi są jedną z charakterystycznych zmian obserwowanych w mózgu osób z chorobą Alzheimera. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/scar-tissue-blood-vessels-alzheimers) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-17T21:51:59.900Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-17T21:51:59.900Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „APOE4 może wiązać ryzyko Alzheimera ze zmianami wokół naczyń mózgu”, 2026-10-17, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/apoe4-moze-wiazac-ryzyko-alzheimera-ze-zmianami-wokol-naczyn-mozgu