--- title: "Burzyki też mają jet lag. Wewnętrzny zegar może zmieniać ich kurs" description: "Nowe badanie pokazuje, że szybkie loty w kierunku wschodnim lub zachodnim mogą rozregulować wewnętrzny zegar burzyków. Powstały błąd wpływa na działanie ich kompasu słonecznego, ale nie uniemożliwia ptakom powrotu do kolonii." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs/index.md" date_published: "2026-11-06T17:48:31.007Z" date_modified: "2026-11-06T17:48:31.007Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "ptaki" - "nawigacja zwierząt" - "biologia" - "badania naukowe" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/seabird-jet-lag-navigation-off-course" source_name: "Science News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1793300457620.jpeg" image_alt: "a bird flying over a body of water" image_credit: "© Cole Marshall / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@colemarshall" --- # Burzyki też mają jet lag. Wewnętrzny zegar może zmieniać ich kurs > Szybkie loty ze wschodu na zachód rozstrajają zegar burzyków, przez co ptaki błędnie oceniają położenie Słońca i lekko zmieniają kurs. ## Kluczowe informacje - Szybkie loty na wschód lub zachód rozstrajają wewnętrzny zegar burzyków. - Ptaki mogą przez to błędnie oceniać położenie Słońca i odchylać się od kursu nawet o 15 stopni. - Analiza objęła 1045 ptaków i 1837 ciągłych lotów powrotnych. - Błędy nawigacyjne wydłużały trasę o kilka kilometrów, ale nie uniemożliwiały powrotu. Jet lag kojarzy się zwykle z podróżą samolotem i przekraczaniem stref czasowych. Podobny problem mogą napotykać jednak także ptaki. Nowe badanie dotyczące burzyków z gatunku Puffinus puffinus wskazuje, że szybkie loty na wschód lub zachód rozłączają ich wewnętrzny zegar z lokalnym czasem słonecznym. W efekcie ptaki mogą błędnie oceniać położenie Słońca i lekko odchylać się od zaplanowanego kierunku. ## Dlaczego ptakom potrzebny jest wewnętrzny zegar Ptaki przemierzające rozległe obszary oceanu mogą wykorzystywać Słońce jako wskazówkę kierunku. Nie wystarczy jednak samo rozpoznanie, gdzie znajduje się ono na niebie. Położenie Słońca zmienia się w ciągu dnia, dlatego zwierzę musi wiedzieć także, która jest pora. Rytm dobowy pozwala kompensować pozorny ruch Słońca i utrzymywać właściwy kurs. Gdy ptak szybko leci na wschód lub zachód, lokalny czas słoneczny zmienia się szybciej, niż jego wewnętrzny zegar może się dostosować. Powstaje wtedy różnica między tym, co wskazuje Słońce, a tym, czego ptak spodziewa się na podstawie własnego rytmu. Badacze analizowali dane zbierane przez ponad 20 lat. Wyposażali 1045 burzyków z kolonii lęgowych w Wielkiej Brytanii w miniaturowe nadajniki GPS. Urządzenia rejestrowały tysiące wypraw do żerowisk oddalonych nawet o 1000 kilometrów. W tej analizie skupiono się na powrotach do kolonii i wyodrębniono 1837 ciągłych lotów w kierunku domu. Naukowcy przyjęli, że wewnętrzne zegary ptaków były zsynchronizowane z lokalnym czasem o wschodzie Słońca. Następnie obliczyli, jak przebieg lotu powinien wpłynąć na ich kompas słoneczny, i porównali te przewidywania z rzeczywistymi trasami zapisanymi przez GPS. - W badaniu uwzględniono 1045 burzyków z brytyjskich kolonii lęgowych. - Analiza objęła 1837 ciągłych lotów powrotnych. - Niektóre wyprawy prowadziły do żerowisk oddalonych nawet o 1000 kilometrów. - Przewidywane błędy kierunku sięgały 15 stopni. ## Słońce i wybrzeże nie zawsze wskazywały ten sam kierunek Rzeczywiste trasy zgadzały się z przewidywaniami. Burzyki odchylały się od zamierzonego kierunku nawet o 15 stopni, czyli na tyle, by zmienić przebieg lotu, choć nie na tyle, by uniemożliwić powrót. Błędy dodawały do podróży najwyżej kilka kilometrów. Wynik jest istotny dlatego, że podobne przewidywania dotyczące wpływu rozbieżności między czasem wewnętrznym a lokalnym czasem słonecznym od dawna pojawiały się w teorii, lecz trudno było sprawdzić je u dziko żyjących ptaków. Niewielkie odchylenia utrzymywały się także wtedy, gdy ptaki miały już w zasięgu wzroku prawdopodobnie znany ląd. Podczas lotu wzdłuż wybrzeża mogłyby wykorzystać jego przebieg jako dodatkową prowadnicę. Zamiast tego skręcały bliżej brzegu albo dalej w stronę morza, zgodnie z błędem przewidywanym dla ich kompasu słonecznego. Sugeruje to, że burzyki łączą wskazania Słońca z informacjami dostarczanymi przez wybrzeże, nawet gdy oba sygnały prowadzą w nieco różnych kierunkach. To rozróżnienie jest ważne dla interpretacji wyników. Badanie nie pokazuje, że ptaki tracą orientację ani że ich zegary przestają działać. Pokazuje raczej niewielkie, przewidywalne przesunięcie między zegarem a środowiskiem, które wpływa na działanie jednego z mechanizmów nawigacyjnych. W analizie nie mierzono bezpośrednio pracy wewnętrznego zegara każdego ptaka. Wniosek oparto na porównaniu modelowych przewidywań z trasami zarejestrowanymi przez GPS. Sangeeta Rani, chronobiolożka komentująca wyniki, zwraca uwagę, że zdolność do łączenia wielu wskazówek może pomagać ptakom radzić sobie ze zmianami otoczenia. To jednak interpretacja szerszego znaczenia badania, a nie bezpośrednio sprawdzona hipoteza. Bezpośredni wynik jest węższy: szybki lot w kierunku wschodnim lub zachodnim może wywołać u burzyków rodzaj opóźnienia czasowego, a związany z nim błąd kompasu słonecznego pozostaje widoczny nawet przy obecności znajomych cech wybrzeża. Wyniki opublikowano 29 października w czasopiśmie Science. ## Wyjaśnienie pojęć ### [rytm dobowy](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/rytm-dobowy) Rytm dobowy to wewnętrzny, trwający mniej więcej 24 godziny cykl regulujący między innymi sen, czuwanie, nastrój i inne funkcje organizmu. ### [kompas słoneczny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/kompas-sloneczny) Mechanizm nawigacyjny wykorzystujący położenie Słońca do określania kierunku. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/seabird-jet-lag-navigation-off-course) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-11-06T17:48:31.007Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-11-06T17:48:31.007Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Burzyki też mają jet lag. Wewnętrzny zegar może zmieniać ich kurs”, 2026-11-06, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/burzyki-tez-maja-jet-lag-wewnetrzny-zegar-moze-zmieniac-ich-kurs