--- title: "Chloropiryfos powiązano z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona" description: "Naukowcy z UCLA powiązali długotrwałą ekspozycję na chloropiryfos z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona. Eksperymenty na myszach i danio pręgowanym wskazały, że pestycyd może zakłócać autofagię, czyli komórkowy system usuwania uszkodzonych białek." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona/index.md" date_published: "2026-11-06T17:41:13.170Z" date_modified: "2026-11-06T17:41:13.170Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "choroba parkinsona" - "chloropiryfos" - "pestycydy" - "autofagia" - "neuronauka" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261031013035.htm" source_name: "ScienceDaily Science" --- # Chloropiryfos powiązano z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona > Badanie UCLA powiązało długotrwałą ekspozycję na chloropiryfos z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona. ## Kluczowe informacje - Długotrwała ekspozycja na chloropiryfos była powiązana z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona. - Analiza objęła 829 osób z chorobą Parkinsona i 824 osoby bez tej choroby. - Eksperymenty na zwierzętach wskazały na zaburzenia autofagii i gromadzenie alfa-synukleiny. - Ochrona komórek przez przywrócenie autofagii pozostaje hipotezą wymagającą badań z udziałem ludzi. Długotrwała ekspozycja na chloropiryfos, pestycyd stosowany od dziesięcioleci w rolnictwie, była powiązana z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem rozwoju choroby Parkinsona. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez naukowców z UCLA Health. Badacze połączyli dane o zachorowaniach z informacjami o stosowaniu środków ochrony roślin w Kalifornii, a następnie sprawdzili w modelach zwierzęcych, co może dziać się w komórkach mózgu. ## Chloropiryfos i choroba Parkinsona Choroba Parkinsona jest postępującym schorzeniem układu nerwowego. Do jej typowych objawów należą drżenie, sztywność mięśni, spowolnienie ruchów i problemy z koordynacją. Jednym z najważniejszych procesów związanych z chorobą jest utrata neuronów produkujących dopaminę. Dopamina umożliwia przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi i pomaga kontrolować płynne, skoordynowane ruchy. Wraz ze zmniejszaniem się liczby tych neuronów mózg traci część zdolności do regulowania ruchu. Na rozwój choroby mogą wpływać zarówno czynniki dziedziczne, jak i środowiskowe. Pestycydy są przedmiotem szczególnego zainteresowania, ponieważ substancje przeznaczone do zwalczania owadów i innych szkodników mogą oddziaływać również na procesy zachodzące w układzie nerwowym. Chloropiryfos był przez wiele lat szeroko wykorzystywany w rolnictwie. W Stanach Zjednoczonych jego zastosowanie w gospodarstwach domowych zakazano w 2001 roku, a w 2021 roku wprowadzono dodatkowe ograniczenia dotyczące zastosowań rolniczych. Substancja nadal jest używana przy uprawie części roślin w USA i pozostaje stosowana także w innych krajach. - Analiza epidemiologiczna obejmowała 829 osób z rozpoznaną chorobą Parkinsona oraz 824 osoby bez tej choroby. - Naukowcy wykorzystali kalifornijskie rejestry oprysków oraz historię adresów zamieszkania i miejsc pracy uczestników. - Długotrwała ekspozycja mieszkaniowa na chloropiryfos była związana z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona. - W doświadczeniach na zwierzętach zaobserwowano utratę neuronów produkujących dopaminę, stan zapalny mózgu i gromadzenie alfa-synukleiny. ## Jak przeprowadzono analizę Badacze przeanalizowali dane uczestników wieloletniego projektu Parkinson's Environment and Genes, który służy do badania wpływu środowiska i czynników dziedzicznych na ryzyko choroby. Następnie zestawili je z rejestrami informującymi, gdzie i kiedy stosowano pestycydy w Kalifornii. Historia adresów zamieszkania i pracy pozwoliła oszacować, czy poszczególne osoby mogły przez dłuższy czas mieszkać lub przebywać w pobliżu obszarów, na których używano chloropiryfosu. W grupie osób z długotrwałą ekspozycją mieszkaniową ryzyko choroby Parkinsona było ponad 2,5 razy wyższe niż u osób, u których takiej ekspozycji nie odnotowano. Wynik ten opisuje zależność zaobserwowaną w populacji, a nie bezpośredni dowód, że kontakt z pestycydem spowodował chorobę u konkretnej osoby. Ocena ekspozycji na podstawie adresów i rejestrów oprysków jest przybliżeniem, a na ryzyko zachorowania mogą wpływać także inne czynniki. Znaczenie wyniku zwiększa to, że zespół nie poprzestał na analizie danych populacyjnych. Naukowcy sprawdzili również, czy chloropiryfos może wywoływać w organizmie zmiany przypominające te obserwowane w chorobie Parkinsona. Takie eksperymenty nie rozstrzygają jeszcze, jak wygląda ryzyko u ludzi przy konkretnych dawkach i drogach kontaktu, ale mogą pomóc ustalić, czy zaobserwowana zależność ma wiarygodne wyjaśnienie biologiczne. ## Zmiany w mózgach myszy W pierwszej części badań laboratoryjnych myszy przez 11 tygodni narażano na chloropiryfos w postaci aerozolu. Droga inhalacyjna miała odtwarzać jeden z możliwych sposobów kontaktu z pestycydem w środowisku. U zwierząt pojawiły się problemy z poruszaniem, a także ubytek neuronów odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Utrata tych komórek jest jednym z centralnych elementów biologii choroby Parkinsona. Naukowcy zaobserwowali ponadto stan zapalny w mózgach myszy oraz nieprawidłowe nagromadzenie alfa-synukleiny. W zdrowych komórkach białko to jest związane z ich funkcjonowaniem, jednak może również tworzyć skupiska kojarzone z chorobą Parkinsona. Zestawienie zaburzeń ruchu, utraty neuronów dopaminergicznych, stanu zapalnego i złogów białka wskazało, że chloropiryfos może w modelu zwierzęcym wywoływać kilka zmian ważnych dla tej choroby. ## Zakłócony system usuwania uszkodzonych białek Kolejne eksperymenty przeprowadzono z wykorzystaniem danio pręgowanego, niewielkiej ryby często stosowanej w badaniach nad rozwojem i przeżyciem komórek nerwowych. Celem było dokładniejsze ustalenie, w jaki sposób chloropiryfos może uszkadzać neurony. Wyniki wskazały na zakłócenie autofagii, czyli naturalnego procesu komórkowego oczyszczania. Autofagia działa jak wewnętrzny system recyklingu. Komórka rozkłada za jej pomocą zużyte albo uszkodzone elementy, dzięki czemu nie gromadzą się w niej potencjalnie szkodliwe składniki. Mechanizm ten ma szczególne znaczenie dla neuronów, które muszą zachować sprawność przez bardzo długi czas. Jeśli autofagia działa nieprawidłowo, uszkodzone białka i inne odpady komórkowe mogą pozostawać wewnątrz neuronów i przyczyniać się do ich stopniowego pogorszenia. W doświadczeniach chloropiryfos zaburzał ten proces, a w komórkach gromadził się uszkodzony materiał. Badacze odnotowali również, że przywrócenie prawidłowego działania autofagii albo usunięcie białka synukleiny chroniło neurony przed uszkodzeniami. To wskazuje na możliwy szlak biologiczny, który w przyszłości mógłby stać się celem terapii. Na tym etapie jest to jednak wniosek z badań laboratoryjnych, a nie potwierdzona metoda leczenia ludzi. ## Wynik nie jest jeszcze terapią ani dowodem dla każdej ekspozycji Autorzy badania oceniają, że wzmocnienie mechanizmów odpowiedzialnych za komórkowe oczyszczanie może kiedyś pomóc chronić neurony narażone na działanie pestycydów. Możliwe zastosowania obejmowałyby osoby, które w przeszłości miały znaczący kontakt z chloropiryfosem, a także pacjentów narażonych na inne substancje zakłócające podobne procesy. Aby sprawdzić tę możliwość, potrzebne są jednak dalsze badania, przede wszystkim z udziałem ludzi. Nie wiadomo jeszcze, czy poprawa autofagii zapobiegałaby uszkodzeniom mózgu lub ograniczała ich skutki u osób narażonych na chloropiryfos. Nie ustalono również, czy wszystkie pestycydy wpływają na neurony w ten sam sposób. Badanie dotyczyło konkretnej substancji, dlatego jego wyników nie należy automatycznie odnosić do całej grupy środków ochrony roślin. Znaczenie ma także czas ekspozycji. Do kontaktu z chloropiryfosem mogło dochodzić wiele lat przed pojawieniem się objawów, a część zastosowań tej substancji w USA została ograniczona dopiero po wcześniejszym okresie szerokiego użycia. Wyniki mogą więc pomóc w dalszym badaniu osób z historią kontaktu z pestycydami, ale nie stanowią podstawy do rozpoznania choroby Parkinsona ani indywidualnej oceny ryzyka bez konsultacji medycznej. Badanie opublikowano w czasopiśmie Molecular Neurodegeneration. Jego najważniejszy wniosek jest dwojaki: analiza populacyjna wykazała związek między długotrwałą ekspozycją na chloropiryfos a większym ryzykiem choroby Parkinsona, natomiast eksperymenty na zwierzętach wskazały możliwy mechanizm związany z autofagią i alfa-synukleiną. Dopiero kolejne badania pokażą, w jakim stopniu ten mechanizm odzwierciedla procesy zachodzące u ludzi i czy można go bezpiecznie wykorzystać w zapobieganiu lub leczeniu choroby. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Autofagia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/autofagia) Naturalny proces, w którym komórka rozkłada i usuwa uszkodzone elementy, w tym nieprawidłowe białka. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261031013035.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-11-06T17:41:13.170Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-11-06T17:41:13.170Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Chloropiryfos powiązano z ponad 2,5-krotnie wyższym ryzykiem choroby Parkinsona”, 2026-11-06, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/chloropiryfos-powiazano-z-ponad-25-krotnie-wyzszym-ryzykiem-choroby-parkinsona