--- title: "Cukry mogły wspierać ewolucję ludzkiego mózgu. Nie chodziło tylko o mięso" description: "Analiza diety naczelnych i wczesnych przodków człowieka wskazuje, że cukry z owoców mogły odgrywać ważną rolę w ewolucji mózgu. Wyniki nie zastępują znaczenia mięsa, tłuszczów ani innych wysokoenergetycznych pokarmów." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso/index.md" date_published: "2026-08-06T18:11:53.778Z" date_modified: "2026-08-06T18:12:14.722Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "ewolucja człowieka" - "mózg" - "dieta" - "cukry" - "antropologia" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/sugar-ingredient-human-evolution-fruit" source_name: "Science News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1786039285474.jpeg" image_alt: "brown monkey eating brown fruit" image_credit: "© Kang Cekrek / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@kangcekrek" --- # Cukry mogły wspierać ewolucję ludzkiego mózgu. Nie chodziło tylko o mięso > Nowa analiza sugeruje, że cukry z owoców i miodu mogły dostarczać energii potrzebnej do rozwoju mózgu przodków człowieka. ## Kluczowe informacje - Duża część wzrostu mózgu nastąpiła przed opanowaniem gotowania. - Wczesni przodkowie człowieka mogli czerpać ponad dwie trzecie energii z owoców. - Cukry i pokarmy zwierzęce mogły wspólnie wspierać rozwój mózgu. - Wnioski opierają się na analizie danych ze skamieniałości, zębów, metabolizmu i fizjologii. Cukry z owoców, miodu i innych słodkich pokarmów mogły odegrać ważną, choć dotąd niedostatecznie docenianą rolę w ewolucji ludzkiego mózgu. Do takiego wniosku doszli autorzy nowej analizy, która łączy dane dotyczące wczesnych przodków człowieka, współczesnych ludzi i szympansów. Badacze nie twierdzą, że cukry były jedynym paliwem napędzającym rozwój mózgu. Ich zdaniem stanowiły część szerszej historii, obejmującej także mięso, tłuszcze i inne pokarmy dostarczające dużej ilości energii. ## Mózg rósł, zanim pojawiło się gotowanie W ciągu ponad 4 milionów lat masa mózgu w linii prowadzącej do człowieka zwiększyła się z około 300 do 1500 gramów. Duża część tego wzrostu nastąpiła jeszcze zanim nasi przodkowie opanowali ogień i gotowanie. Obróbka cieplna zwiększyła później dostępność energii zawartej w skrobi, obecnej między innymi w nasionach i podziemnych częściach roślin. Zanim to nastąpiło, rosnący i energochłonny mózg musiał być zasilany przez inne źródła. Dotychczasowe wyjaśnienia często podkreślały znaczenie mięsa, białka i tłuszczów, zwłaszcza po wzroście udziału pokarmów zwierzęcych około 2,5 miliona lat temu. Nowa analiza wskazuje, że wcześniej ważnym źródłem energii mogły być również węglowodany proste. - Najwcześniejsi analizowani przodkowie człowieka, żyjący około 4 milionów lat temu, mieli prawdopodobnie dietę w dużej mierze roślinną. - Ponad dwie trzecie energii ich diety mogło pochodzić z owoców. - Znaczenie owoców pozostawało wysokie także wtedy, gdy w kolejnych milionach lat rosła masa mózgu hominidów. - Zanim pojawiło się gotowanie, energii dostarczały także orzechy, mielone nasiona, szpik kostny i pokarmy zwierzęce zdobywane podczas polowania. ## Co pokazała analiza diety naczelnych Jennie Brand-Miller z University of Sydney i jej współpracownicy zestawili istniejące dane ze skamieniałości, uzębienia, metabolizmu i fizjologii. Porównali potrzeby żywieniowe szympansów, ludzi oraz trzech gatunków wczesnych przodków człowieka. Według ich obliczeń najwcześniejsi przodkowie przypominający szympansy czerpali z owoców ponad dwie trzecie energii. Analiza wskazuje, że zależność od owoców pozostawała istotna także w okresie dalszego wzrostu mózgu. Autorzy odwołują się również do wcześniejszych obserwacji dotyczących naczelnych. Badanie z 2017 roku sugerowało, że gatunki żywiące się owocami mają większe mózgi niż gatunki jedzące głównie liście. W latach 90. pojawiła się natomiast hipoteza, że samo zdobywanie owoców mogło sprzyjać rozwojowi większego mózgu. Dojrzałe owoce są dostępne w określonych miejscach i porach, więc ich poszukiwanie wymaga zapamiętywania lokalizacji oraz sezonowej dostępności. To wyjaśnienie pozostaje hipotezą dotyczącą presji ewolucyjnej, a nie bezpośrednim dowodem, że konkretna dieta spowodowała wzrost mózgu. ## Cukry obok mięsa, nie zamiast mięsa Wyniki nie podważają znaczenia pokarmów zwierzęcych. Mięso i inne produkty pochodzenia zwierzęcego są bogate w składniki odżywcze, a zwiększenie ich udziału w diecie przodków człowieka było ważnym elementem ewolucji żywienia. Brand-Miller przedstawia oba procesy jako równoległe. Pokarmy bogate w cukry mogły dostarczać szybko dostępnej energii, podczas gdy mięso, tłuszcze i szpik zapewniały energię oraz inne składniki odżywcze. Zdobywanie takich pokarmów wymagało różnych strategii, od polowania po zbieranie owoców, miodu i orzechów. Na możliwą obecność miękkich, słodkich pokarmów wskazują także oznaki próchnicy znajdowane u kopalnych naczelnych oraz u późniejszych hominidów, w tym Homo erectus. Nie jest to jednak zapis dokładnego jadłospisu. Stan uzębienia może dostarczać wskazówek o diecie, ale sam nie rozstrzyga, jaki udział miały w niej poszczególne produkty. Podobnie obliczenia oparte na kilku rodzajach danych pokazują prawdopodobny bilans energetyczny, a nie bezpośrednią obserwację zachowania wymarłych gatunków. Julie Lee-Thorp z University of Oxford, która nie uczestniczyła w analizie, zwróciła uwagę, że badania nad przeszłością mogły czasem nadmiernie koncentrować się na mięsie. Jednym z powodów może być jego współczesny status jako żywności kojarzonej z wysoką wartością. Brian Wood z UCLA ocenia z kolei, że antropologia ewolucyjna nie ograniczała się do historii mięsożerności. Jego zdaniem szerszy obraz obejmuje rozwój zdolności do zdobywania wielu trudnodostępnych, wysokiej jakości źródeł energii. Nowa praca wpisuje cukry z owoców i innych słodkich pokarmów w ten szerszy obraz, ale nie rozstrzyga samodzielnie, jak dokładnie każdy z tych składników wpływał na ewolucję mózgu. ## Wyjaśnienie pojęć ### [węglowodany proste](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/weglowodany-proste) Węglowodany zbudowane z pojedynczych lub podwójnych jednostek cukrowych, szybko dostępne jako źródło energii. W analizie chodzi głównie o cukry obecne w owocach i miodzie. ### [skrobia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/skrobia) Węglowodan złożony występujący między innymi w nasionach i podziemnych częściach roślin. Gotowanie ułatwia dostęp do energii zawartej w skrobi. ### [hominidzi](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/hominidzi) Grupa naczelnych obejmująca człowieka, jego wymarłych krewnych oraz niektóre blisko spokrewnione małpy człekokształtne, zależnie od przyjętej klasyfikacji. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/sugar-ingredient-human-evolution-fruit) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-06T18:11:53.778Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-06T18:12:14.722Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Cukry mogły wspierać ewolucję ludzkiego mózgu. Nie chodziło tylko o mięso”, 2026-08-06, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/cukry-mogly-wspierac-ewolucje-ludzkiego-mozgu-nie-chodzilo-tylko-o-mieso