--- title: "Hubble zobaczył dziesięciokątną falę nad południowym biegunem Saturna" description: "Zdjęcia teleskopu Hubble'a ujawniły dziesięcioboczną falę atmosferyczną wokół południowego bieguna Saturna. Naukowcy sprawdzą, jak powstała i jak długo przetrwa." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna/index.md" date_published: "2026-09-02T20:17:35.216Z" date_modified: "2026-09-02T20:17:40.532Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "saturn" - "hubble" - "kosmos" - "atmosfera planetarna" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/hubble-decagon-saturn-south-pole" source_name: "Science News" --- # Hubble zobaczył dziesięciokątną falę nad południowym biegunem Saturna > Astronomowie odkryli nad południowym biegunem Saturna dziesięcioboczną falę atmosferyczną, podobną do słynnego sześciokąta z północy. ## Kluczowe informacje - Dziesięcioboczna fala otacza południowy biegun Saturna i porusza się niezależnie od reszty atmosfery. - Obiekt był widoczny na zdjęciach Hubble'a z 2025 roku, a słabiej także w obserwacjach od 2023 roku. - Podobny sześciokątny układ od co najmniej 45 lat znany jest nad północnym biegunem planety. - Naukowcy nie znają jeszcze mechanizmu powstania dziesięciokąta. Astronomowie zauważyli niezwykłą strukturę wokół południowego bieguna Saturna. Na zdjęciach wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a widać dziesięcioboczną falę atmosferyczną, która okrąża biegun i porusza się niezależnie od pozostałej części atmosfery planety. Odkrycie opisano 2 września w czasopiśmie Science Advances. Obraz z 29 sierpnia 2025 roku pokazuje strukturę wyraźniej niż wcześniejsze obserwacje. ## Południowy odpowiednik słynnego sześciokąta Północny biegun Saturna od co najmniej 45 lat otacza charakterystyczny sześciokątny układ chmur i prądów atmosferycznych. Naukowcy po raz pierwszy dostrzegli go, gdy sondy Voyager 1 i Voyager 2 przelatywały obok planety w 1980 i 1981 roku. Później przez ponad 13 lat Saturn szczegółowo obserwowała misja Cassini, jednak nie znalazła podobnej struktury na południu. Brak południowego odpowiednika był tym bardziej zagadkowy, że północny sześciokąt utrzymywał się przez dekady. - Dziesięciokąt stał się widoczny na zdjęciach Hubble'a z jesieni 2025 roku. - Po ponownym przeanalizowaniu danych astronomowie znaleźli go także w obserwacjach z 2023 roku, choć był wtedy mniej wyraźny. - Nie da się ustalić, kiedy struktura powstała, ponieważ od 2017 roku żadna sonda kosmiczna nie znajduje się przy Saturnie. - Południowy biegun planety był zwrócony od Ziemi od 2012 roku i ponownie stał się dostępny do obserwacji w 2023 roku. ## Obracająca się planeta tworzy pasy gazu Samo występowanie prądów atmosferycznych na Saturnie nie jest zaskoczeniem. Planeta jest ogromnym gazowym olbrzymem i obraca się bardzo szybko, a jej doba trwa około 10,7 godziny. Gaz ma tendencję do przemieszczania się z cieplejszych obszarów równikowych ku chłodniejszym biegunom. Szybki obrót odchyla ten ruch, przez co gaz nie dociera od razu do bieguna, lecz zostaje skierowany w przepływ okrążający planetę. W ten sposób powstają pasy atmosferyczne widoczne w obserwacjach Saturna. Niezwykły jest nie sam przepływ, lecz jego kanciasty kształt. Zamiast gładkiego okręgu wokół bieguna struktura ma dziesięć wyraźnych boków. Wanying Kang z Massachusetts Institute of Technology, która nie uczestniczyła w badaniu, ocenia, że taki układ może dostarczyć informacji o głębszych warstwach atmosfery Saturna. To jednak możliwa interpretacja znaczenia obserwacji, a nie wyjaśnienie pochodzenia dziesięciokąta. ## Naukowcy nie znają jeszcze przyczyny Autorzy badania nie potrafią na razie wyjaśnić, co utworzyło dziesięcioboczną falę. Jedną z przedstawionych hipotez jest wpływ zaburzeń wywołanych przez pobliską burzę. Nie ma jednak wystarczających danych, aby uznać ten mechanizm za potwierdzony. Astronomowie podkreślają także, że południowa struktura wydaje się zmieniać szybciej niż stabilniejszy sześciokąt na północy. Amy Simon z Centrum Lotów Kosmicznych imienia Goddarda NASA zwraca uwagę, że atmosfery gazowych olbrzymów mogą wyglądać spokojnie, choć zachodzą w nich bardzo silne i zmienne przepływy. Wielkie układy atmosferyczne potrafią utrzymywać się przez dziesięciolecia, ale ich kształt może zmienić się znacznie szybciej. Z tego powodu badacze nie są jeszcze gotowi przewidywać, jak długo dziesięciokąt pozostanie widoczny. ## Potrzebne są kolejne obserwacje Zespół chce teraz śledzić strukturę w czasie i porównać jej zachowanie z północnym sześciokątem. W obserwacjach mogą pomóc kolejne obserwatoria, w tym Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, oraz sieć astronomów amatorów. Hubble miał ponownie skierować uwagę na Saturna w dalszej części miesiąca. Nowe zdjęcia mogą pokazać, czy dziesięciokąt utrzymuje swój kształt, zmienia liczbę boków, słabnie, czy też znika. Odkrycie nie oznacza jeszcze, że północny sześciokąt i południowy dziesięciokąt powstały w identyczny sposób. Pokazuje natomiast, że wielokątne układy atmosferyczne na Saturnie mogą być częścią szerszej grupy zjawisk, a nie pojedynczą osobliwością. Dopiero dłuższy ciąg obserwacji pozwoli ocenić, czy obie struktury łączy wspólny mechanizm. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/hubble-decagon-saturn-south-pole) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-02T20:17:35.216Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-02T20:17:40.532Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Hubble zobaczył dziesięciokątną falę nad południowym biegunem Saturna”, 2026-09-02, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/hubble-zobaczyl-dziesieciokatna-fale-nad-poludniowym-biegunem-saturna