---
title: "Kakao na ucztach nad Missisipi. Ceramika ujawniła najstarsze ślady na wschód od rzeki"
description: "Analiza DNA pozostałości na ceramice z Etowah ujawniła najstarsze znane ślady kakao na wschód od rzeki Missisipi. Odkrycie pokazuje, że około tysiąca lat temu towary i idee przemieszczały się między odległymi regionami obu Ameryk."
publisher: "Najnowsze Informacje"
language: "pl-PL"
canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki"
markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki/index.md"
date_published: "2026-10-04T13:49:15.373Z"
date_modified: "2026-10-04T14:13:47.989Z"
author: "Redakcja"
category: "Nauka"
tags:
  - "archeologia"
  - "kakao"
  - "dna"
  - "etowah"
  - "kultura missisipi"
source_url: "https://www.smithsonianmag.com/science-nature/ancient-pottery-reveals-the-earliest-known-traces-of-chocolate-east-of-the-mississippi-painting-a-picture-of-connection-in-the-americas-180989559/"
source_name: "Smithsonian Science"
image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1791050489013.jpeg"
image_alt: "A close up of some coffee beans on a table"
image_credit: "© adriel / Unsplash"
image_credit_url: "https://unsplash.com/@canche_"
---

# Kakao na ucztach nad Missisipi. Ceramika ujawniła najstarsze ślady na wschód od rzeki

> Analiza naczy z Etowah wskazuje, że kakao dotarło na tereny dzisiejszej Georgii około XI wieku, prawdopodobnie dzięki sieciom wymiany.

## Kluczowe informacje
- DNA kakao znaleziono na dwóch fragmentach ceramiki z Etowah w dzisiejszej Georgii.
- Naczynia pochodziły z uczty związanej z budową ziemnych kopców między 1050 a 1150 rokiem.
- Wcześniejsze badania wykryły kofeinę na wszystkich 31 analizowanych fragmentach, ale nie rozstrzygnęły jej źródła.
- Nie wiadomo, czy kakao dotarło do Etowah przez Chaco Canyon, wybrzeże Zatoki Meksykańskiej, czy Karaiby.

Na fragmentach ceramiki znalezionych w pobliżu kopców Etowah w dzisiejszej Georgii wykryto DNA kakao. Wynik wskazuje, że około tysiąca lat temu mieszkańcy tego ośrodka mogli pić napój przygotowany z ziaren rośliny, której główne obszary uprawy znajdowały się w Mezoameryce. Autorzy badania opublikowanego 26 sierpnia w czasopiśmie PLOS One uznają te ślady za najstarszy znany dowód obecności kakao na wschód od rzeki Missisipi.

## Ceramika z ośrodka kopców Etowah

Etowah leży dziś na północny zachód od Atlanty. W okresie prekolumbijskim powstało tam sześć ziemnych kopców związanych z kulturą Missisipi. Najwyższy z nich miał około 64 stóp wysokości. Budowano je z czerwonej gliny między 1000 a 1550 rokiem, a sama praca najpewniej miała znaczenie rytualne. Kopce nie były wyłącznie konstrukcjami użytkowymi. Według archeologa Adama Kinga ich wznoszenie mogło symbolicznie odtwarzać stworzenie Ziemi i umieszczać społeczność w określonym porządku kosmicznym.

Pozostałości z kakao pochodziły z naczyń używanych podczas uczty związanej z jedną z najwcześniejszych faz budowy kopców. Archeolodzy odkryli je w tak zwanym dole wybierzyskowym, czyli zagłębieniu powstałym podczas wydobywania gliny. Po zakończeniu prac dół wypełniono ziemią i odpadkami, wśród których znalazły się kości zwierząt oraz fragmenty naczyń. Ceramikę wykopano w latach 50. XX wieku, umyto i przechowywano przez kolejne dekady. Mimo upływu czasu na jej powierzchni zachowały się ślady dawnej zawartości.

- Uczta odbyła się prawdopodobnie między 1050 a 1150 rokiem, podczas wczesnej fazy budowy kopców.
- W pierwszej analizie wykryto cztery związki organiczne obecne w kakao, w tym kofeinę.
- Kofeinę znaleziono na wszystkich 31 badanych fragmentach ceramiki.
- Dopiero późniejsza analiza genetyczna wykazała DNA kakao na dwóch fragmentach.

## Kofeina nie wystarczała do identyfikacji kakao

Pierwsze badania pozostałości przeprowadzili około dekady temu Adam King i archeolog Terry Powis, który zajmował się wykorzystaniem kakao w Mezoameryce. Analiza chemiczna wykazała obecność czterech związków występujących w kakao. Kofeina pojawiła się na wszystkich 31 przebadanych fragmentach, ale sam ten wynik nie rozstrzygał sprawy. W różnych częściach obu Ameryk kofeinę zawierają także inne rośliny, w tym ostrokrzew paragwajski oraz rodzimy dla południowego wschodu Stanów Zjednoczonych ostrokrzew yaupon, z którego przygotowywano napar.

Ze względu na powszechność yaupon w regionie badacze początkowo uznali, że to właśnie ta roślina była najbardziej prawdopodobnym źródłem kofeiny. Nie mieli jednak bezpośredniego dowodu. Aby rozwiązać tę kwestię, King i Powis połączyli siły z francuskimi badaczami. W nowej pracy zastosowano analizę DNA, a materiał genetyczny kakao wykryto w dwóch fragmentach naczyń. To rozróżnia kakao od innych miejscowych roślin zawierających kofeinę.

## Badacze sprawdzili możliwość współczesnego zanieczyszczenia

W przypadku bardzo starego DNA istotnym problemem jest współczesna kontaminacja. Materiał mógłby trafić na ceramikę podczas wykopalisk, przechowywania albo późniejszego badania. Autorzy analizy sprawdzili więc, czy wykryte DNA nie było przypadkowym śladem późniejszego kontaktu z kakao. Jego jakość i stopień degradacji odpowiadały materiałowi, który pozostawał w zabytku przez bardzo długi czas, a nie świeżej substancji. Niezależna archeolożka Barbara Mills, która nie uczestniczyła w badaniu, oceniła, że zespół szczegółowo uzasadnił odrzucenie hipotezy o współczesnym źródle DNA.

Wynik nie pozwala jednak ustalić, kto dokładnie przyniósł kakao do Etowah ani jaką trasą się ono przemieszczało. Najbliższe obszary, na których uprawiano tę roślinę, znajdowały się w tropikalnych nizinach, między innymi w południowym Meksyku. Drzewa kakaowca nie rosły więc w bezpośrednim otoczeniu stanowiska. Kakao mogło dotrzeć wraz z kupcem lub podróżnikiem, a następnie być przekazywane z rąk do rąk w ramach dłuższego łańcucha wymiany.

## Ziarna mogły przebyć setki kilometrów

Jedną z możliwości jest trasa prowadząca przez Chaco Canyon na terenie dzisiejszego Nowego Meksyku. Kilka lat temu badacze znaleźli pozostałości kakao w ceramicznych naczyniach z Pueblo Bonito. Społeczność przodków Pueblo używała ich mniej więcej w tym samym czasie, gdy mieszkańcy Etowah korzystali z naczyń zawierających ślady kakao. Kolejne analizy wskazały na możliwą obecność podobnych pozostałości także w innych częściach południowego zachodu Stanów Zjednoczonych. Taki układ znalezisk jest zgodny z istnieniem rozległych sieci wymiany, ale sam nie dowodzi, że właśnie tą drogą podróżowały ziarna przeznaczone dla Etowah.

Inne możliwe trasy prowadziły wzdłuż wybrzeża Zatoki Meksykańskiej albo przez Karaiby i Florydę. Na obecnym etapie nie da się wskazać jednej z nich. Naukowcy nie znaleźli w Etowah wielu innych oznak wpływów mezoamerykańskich, poza dowodami na uprawę kukurydzy. Ważną wskazówką jest natomiast trwałość samych ziaren. Przy odpowiednim wysuszeniu kakao może być przechowywane przez długi czas, dlatego do Etowah prawdopodobnie dotarły ziarna, a nie gotowy napój.

## Nie była to czekolada w znanej dziś formie

W czasach prekolumbijskich kakao spożywano najpewniej jako napój. Ziarna poddawano fermentacji i prażeniu, a przygotowany napój był znacznie bardziej gorzki niż współczesna czekolada na gorąco. Tabliczka czekolady to znacznie późniejszy wynalazek, którego pierwszą nowoczesną wersję przypisuje się Josephowi Fry’owi w 1847 roku. W Etowah nie znaleziono jednak przepisu ani narzędzia, które pozwalałoby odtworzyć sposób przygotowania napoju.

Kakao w świecie Majów często wiązano z praktykami rytualnymi, a naczynia z Chaco Canyon również sugerują zastosowanie rytualne. Nie wiadomo, czy podobne znaczenia przeniesiono do Etowah. Naczynia z Georgii różnią się od ceramiki Majów i od naczyń przodków Pueblo. Są charakterystyczne dla regionu Missisipi i ozdabiano je za pomocą specjalnych stempli lub łopatek. Ich obecność w kontekście uczty pozwala mówić o spożyciu kakao podczas ważnego wydarzenia, ale nie rozstrzyga, jaki dokładnie miało ono status.

Odkrycie wzmacnia obraz dawnych Ameryk jako obszaru połączonego relacjami handlowymi, podróżami i kontaktami między społecznościami. Może też na nowo otworzyć dyskusję o podobieństwach między kopcami kultury Missisipi a monumentalnymi budowlami Mezoameryki. Nie dowodzi jednak, że mieszkańcy Etowah przejęli sposób budowania od społeczeństw z południa. Pokazuje przede wszystkim, że około tysiąca lat temu kakao mogło pokonać dużą odległość, a wraz z nim przemieszczały się wiedza, receptury i znaczenia przypisywane wspólnemu napojowi.

## Wyjaśnienie pojęć

### [Testy DNA](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/testy-dna)

Badania materiału genetycznego, które mogą pomóc w identyfikacji osób, gdy nie jest ona możliwa na podstawie wyglądu.

### [Zanieczyszczenie współczesne](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/zanieczyszczenie-wspolczesne)

Przeniknięcie do zabytku materiału pochodzącego z czasów późniejszych niż badane wydarzenie, na przykład podczas przechowywania lub analizy.

## Źródło pierwotne

[Smithsonian Science](https://www.smithsonianmag.com/science-nature/ancient-pottery-reveals-the-earliest-known-traces-of-chocolate-east-of-the-mississippi-painting-a-picture-of-connection-in-the-americas-180989559/)

---
## Informacje do cytowania
- **Autor:** Redakcja
- **Data publikacji:** 2026-10-04T13:49:15.373Z
- **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-04T14:13:47.989Z
- **Kategoria:** Nauka
- **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki)
- **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki/index.md)

**Sugerowane cytowanie:**

> Najnowsze Informacje, „Kakao na ucztach nad Missisipi. Ceramika ujawniła najstarsze ślady na wschód od rzeki”, 2026-10-04, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kakao-na-ucztach-nad-missisipi-ceramika-ujawnila-najstarsze-slady-na-wschod-od-rzeki