---
title: "Katastrofalny przepływ rumowiskowy w Nepalu pokazuje rosnące ryzyko w wysokich górach"
description: "Katastrofa w nepalskich Himalajach mogła być skutkiem połączenia spękań skał, topnienia lodu i ocieplenia klimatu. Naukowcy ostrzegają, że podobne zagrożenia rosną także w Andach i Alpach."
publisher: "Najnowsze Informacje"
language: "pl-PL"
canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach"
markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach/index.md"
date_published: "2026-09-18T09:03:56.586Z"
date_modified: "2026-09-18T09:58:57.778Z"
author: "Redakcja"
category: "Nauka"
tags:
  - "himalaje"
  - "zmiany klimatu"
  - "lodowce"
  - "geologia"
  - "katastrofy naturalne"
source_url: "https://www.sciencenews.org/article/nepal-debris-flow-risk-mountain-climate"
source_name: "Science News"
image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1789668085489.jpeg"
image_alt: "Snow-covered mountain peak under a blue sky"
image_credit: "© Jones Lee / Unsplash"
image_credit_url: "https://unsplash.com/@art0819leo"
---

# Katastrofalny przepływ rumowiskowy w Nepalu pokazuje rosnące ryzyko w wysokich górach

> Lawina skał i lodu w Nepalu uruchomiła przepływ rumowiskowy, który zniszczył wsie. Naukowcy badają rolę ocieplenia klimatu.

## Kluczowe informacje
- Lawina skał i lodu z masywu Langtang Lirung uruchomiła w Nepalu przepływ rumowiskowy o prędkości ponad 160 kilometrów na godzinę.
- Oderwany fragment skał i lodu miał objętość około 110 milionów metrów sześciennych.
- Ocieplenie może osłabiać lód i wieczną zmarzlinę, które stabilizują wysokogórskie zbocza.
- Podobne zagrożenia dotyczą Himalajów, Andów i Alp, a jednym z możliwych sposobów ograniczenia strat są systemy wczesnego ostrzegania.

Katastrofalny przepływ skał, błota i wody, który 26 sierpnia przeszedł przez nepalski dystrykt Rasuwa, zniszczył całe wsie i zabił co najmniej 1200 osób. Tysiące ludzi nadal uznawano za zaginione. Skala zdarzenia zaskoczyła nawet specjalistów badających geologię Himalajów. Analiza zdjęć satelitarnych wskazuje, że początek katastrofy stanowiła ogromna lawina skalno lodowa z masywu Langtang Lirung. Spadająca masa lodu i skał przekształciła się następnie w przepływ rumowiskowy, który z dużą prędkością przemieszczał się w kierunku Indii.

## Oderwany fragment miał objętość około 110 milionów metrów sześciennych

Pierwsze doniesienia sugerowały, że źródłem katastrofy mógł być zawalony lodowiec. Obrazy satelitarne wykonane wkrótce po zdarzeniu pokazały jednak świeżo odsłonięte, jednolite zbocze na północnej ścianie Langtang Lirung, na wysokości około 5150 metrów. Naukowcy oceniają, że od góry oderwał się fragment podłoża skalnego o powierzchni około 2,2 kilometra kwadratowego. Razem z pokrywającym go lodem zsunął się do doliny. Cała oderwana masa mogła mieć objętość około 110 milionów metrów sześciennych, czyli mniej więcej 40 razy większą niż objętość piramidy Cheopsa w Gizie.

- Gęsta masa skał, lodu, błota i wody osiągała prędkość ponad 160 kilometrów na godzinę.
- Przepływ dotarł do doliny rzeki Lhende Khola, po drodze zabierając dodatkową wodę i osady.
- Zdjęcia satelitarne wskazują na oderwanie fragmentu podłoża skalnego wraz z lodem, a nie wyłącznie na zawalenie lodowca.
- Bezpośrednia przyczyna oderwania zbocza pozostaje niepewna.

## Naukowcy wskazują na kilka nakładających się czynników

Badacze nie przedstawiają jednego, ostatecznie potwierdzonego wyjaśnienia początku lawiny. W grę może wchodzić kilka czynników geologicznych, lodowcowych i klimatycznych. Jednym z nich jest trzęsienie ziemi Gorkha o magnitudzie 7,8, które w 2015 roku nawiedziło środkowy Nepal. Wstrząsy uruchomiły wtedy osuwisko na Langtang Lirung, w wyniku którego w dolinie Langtang zginęło około 200 osób. Geolog Walter Immerzeel z Uniwersytetu w Utrechcie wskazywał, że wcześniejsze trzęsienie mogło osłabić podłoże i przygotować część skał do późniejszego rozpadu. Nie oznacza to jednak, że właśnie ono bezpośrednio wywołało lawinę z 26 sierpnia.

Drugim elementem jest budowa geologiczna Himalajów. Wypiętrzanie gór pozostawiło w skałach liczne szczeliny. Na dużych wysokościach mogły one zostać wypełnione lodem tworzącym część wiecznej zmarzliny. Taki lód działa jak naturalne spoiwo, które przez długi czas stabilizuje skały, lodowce, glebę i głazy. Gdy temperatura rośnie, lód w szczelinach może mięknąć lub zanikać, przez co zbocze staje się mniej stabilne. Badacze porównują ten proces do ocieplania masła wyjętego z lodówki, choć rzeczywisty mechanizm obejmuje wiele procesów zachodzących w skale i lodzie.

## Ocieplenie zmienia warunki na zboczu

Według analizy World Weather Attribution średnia roczna temperatura na badanym zboczu i w szerszym regionie wzrosła od czasów przedindustrialnych o około 2 stopnie Celsjusza. To tempo jest wyższe od średniego tempa globalnego ocieplenia. Tuż przed katastrofą warunki były wyjątkowo ciepłe. W dniach 24 i 25 sierpnia średnia temperatura na wysokości lawiny wynosiła około 5 stopni Celsjusza, a maksymalna przekraczała 10 stopni. Historycznie o tej porze roku średnia wynosiła około 2,7 stopnia, a temperatury zwykle nie przekraczały 6 stopni.

Ocieplenie mogło wpływać na zbocze także przez cofanie się lodowca. Według przedstawionych danych lodowiec pokrywający ścianę cofnął się w latach 2010 do 2026 o ponad 300 metrów. Taka zmiana może modyfikować rozkład naprężeń w skale. Nie wiadomo, czy był to czynnik decydujący, ale może on zwiększać podatność ściany na pękanie. Dodatkowo woda z topniejącego lodu lub wiecznej zmarzliny może wnikać głęboko w szczeliny. Jeśli następnie zamarza, rozszerza pęknięcia. Woda może też przyczyniać się do chemicznego wietrzenia skał i powstawania słabszych minerałów w szczelinach.

Znaczenie ma również rodzaj skał. Odsłonięta po lawinie ściana wygląda na zbudowaną ze skał, które pierwotnie powstały z utwardzonych warstw mułu i piasku, a później zostały przekształcone przez wysoką temperaturę i ciśnienie. Takie skały metasedymentacyjne zachowują jednak ślady dawnych warstw, które mogą tworzyć strefy osłabienia. Mogły one ułatwiać rozpad oderwanej masy podczas spadania. Więcej zderzeń fragmentów skał i lodu oznaczałoby więcej ciepła powstającego w wyniku tarcia, a w konsekwencji szybsze topnienie lodu. To mogło pomóc w zamianie osuwającej się masy w płynny, ciężki przepływ, który następnie mieszał się z wodą i osadami w dolinie.

## Himalaje nie są jedynym regionem zagrożonym

Zdaniem badaczy podobne zdarzenia mogą wystąpić w innych częściach Himalajów, zwłaszcza tam, gdzie jednocześnie występują spękane i zwietrzałe skały metasedymentacyjne, lodowce oraz strome zbocza. Obecne mapy geologiczne nie zawsze są wystarczająco szczegółowe, aby wskazać miejsca o największym zagrożeniu dla ludzi. Dlatego naukowcy podkreślają potrzebę dokładniejszego mapowania. Ma ono znaczenie tym większe, że ocieplenie nadal zmienia stan lodowców i wiecznej zmarzliny. Wnioski dotyczące Nepalu nie oznaczają, że każda podobna formacja doprowadzi do katastrofy, lecz pokazują, jak kilka czynników może zadziałać jednocześnie.

- W 2021 roku lawina skalno lodowa w regionie Chamoli w Indiach doprowadziła do niszczącego przepływu rumowiskowego, w którym ponad 200 osób zginęło lub zaginęło.
- Wysokogórskie zagrożenia obejmują także powodzie po gwałtownym opróżnieniu jezior lodowcowych, określane skrótem GLOF.
- Od 1990 roku topnienie lodowców przyczynia się do wzrostu liczby jezior lodowcowych powstających za lodem lub naturalnymi tamami.
- Według badania z 2023 roku 15 milionów ludzi mieszka w odległości do 50 kilometrów od jeziora lodowcowego i do 1 kilometra od potencjalnej drogi powodzi.

## Ryzyko rośnie także w Andach i Alpach

Jednym z regionów szczególnie narażonych na skutki zmian zachodzących w górach są Andy. Liczba jezior lodowcowych w Andach niemal podwoiła się w ciągu dwóch dekad i do 2020 roku przekroczyła 1600. Około 17 procent mieszkańców tego regionu żyje w pobliżu takich zbiorników. Szczególną uwagę zwraca Cordillera Blanca w Peru. W 1941 roku gwałtowne opróżnienie jeziora Palcacocha zniszczyło jedną trzecią miasta Huaraz, zamieszkanego wówczas przez 120 tysięcy osób, i zabiło co najmniej 1800 ludzi. Od tamtej pory populacja miasta zwiększyła się o ponad 100 tysięcy osób, a w latach 1995 do 2018 powierzchnia jeziora wzrosła sześciokrotnie, osiągając rozmiar zbliżony do powierzchni Watykanu.

Zagrożenia obserwuje się także w europejskich Alpach. W 2025 roku lawina skalno lodowa z lodowca Birch w południowo zachodniej Szwajcarii zasypała większość miejscowości Blatten. W badaniu opublikowanym w 2026 roku naukowcy wskazali, że do zdarzenia mogły przyczynić się rosnące temperatury. Przykłady z Himalajów, Andów i Alp pokazują, że problem nie ogranicza się do jednego pasma górskiego. Wspólnym elementem jest destabilizacja środowiska wysokogórskiego, w którym lód, skały i woda są ze sobą ściśle powiązane.

## Wczesne ostrzeganie może ograniczyć liczbę ofiar

Naukowcy podkreślają, że samo wskazanie związku między ociepleniem a rosnącym ryzykiem nie pozwala przewidzieć dokładnego momentu konkretnej lawiny. W przypadku Nepalu nadal nie ustalono w pełni, dlaczego fragment zbocza oderwał się właśnie 26 sierpnia. Wiadomo jednak, że cieplejsze warunki mogą osłabiać lodowce i wieczną zmarzlinę, a topniejąca woda może zmieniać stan szczelin i zwiększać możliwość gwałtownych przepływów. Geolog Ranjan Dahal apeluje o współpracę międzynarodową przy tworzeniu systemów wczesnego ostrzegania w Himalajach. Ich zadaniem byłoby szybsze wykrywanie niebezpiecznych zmian i przekazywanie ostrzeżeń społecznościom położonym w dolinach.

## Wyjaśnienie pojęć

### [przepływ rumowiskowy](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/przeplyw-rumowiskowy)

Szybki, gęsty przepływ mieszaniny wody, błota, skał, lodu i innych osadów.

### [lawina skalno-lodowa](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/lawina-skalno-lodowa)

Gwałtowne przemieszczenie dużej masy skał i lodu ze zbocza lub lodowca. Taki materiał może utworzyć falę gruzu, błota i wody oraz zablokować rzekę.

### [Powódź po gwałtownym opróżnieniu jeziora lodowcowego](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/powodz-po-gwaltownym-oproznieniu-jeziora-lodowcowego)

Nagłe uwolnienie wody z jeziora powstałego przy lodowcu lub za naturalną tamą. Zjawisko może w krótkim czasie zalać obszary położone niżej.

## Źródło pierwotne

[Science News](https://www.sciencenews.org/article/nepal-debris-flow-risk-mountain-climate)

---
## Informacje do cytowania
- **Autor:** Redakcja
- **Data publikacji:** 2026-09-18T09:03:56.586Z
- **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-18T09:58:57.778Z
- **Kategoria:** Nauka
- **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach)
- **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach/index.md)

**Sugerowane cytowanie:**

> Najnowsze Informacje, „Katastrofalny przepływ rumowiskowy w Nepalu pokazuje rosnące ryzyko w wysokich górach”, 2026-09-18, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/katastrofalny-przeplyw-rumowiskowy-w-nepalu-pokazuje-rosnace-ryzyko-w-wysokich-gorach