--- title: "Kosmiczny teleskop Romana widzi ostrzej, niż zakładano. Poprawa sięga prawie 30 procent" description: "Teleskop kosmiczny Nancy Grace Roman uzyskał jakość obrazu lepszą od zakładanej o prawie 30 procent. Instrument pomoże badać ciemną materię, ciemną energię i ewolucję Wszechświata." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent/index.md" date_published: "2026-10-17T21:36:53.232Z" date_modified: "2026-10-17T21:36:58.873Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "teleskop romana" - "nasa" - "astronomia" - "optyka" - "ciemna materia" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261016070630.htm" source_name: "ScienceDaily Science" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1792260065688.jpeg" image_alt: "An observatory building surrounded by trees and a winding path" image_credit: "© Wolfgang Weiser / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@hamburgmeinefreundin" --- # Kosmiczny teleskop Romana widzi ostrzej, niż zakładano. Poprawa sięga prawie 30 procent > Niewielka korekta położenia zwierciadła poprawiła jakość obrazów teleskopu Romana. Wynik jest o prawie 30 procent lepszy od założeń. ## Kluczowe informacje - Wide Field Instrument osiągnął błąd optyczny 63 nanometry RMS, wobec wymaganego poziomu 90 nanometrów. - Inżynierowie przesunęli wtórne zwierciadło o około jedną szesnastą średnicy ludzkiego włosa. - Teleskop ma prowadzić szerokie przeglądy nieba i badać między innymi ciemną materię oraz ciemną energię. - Coronagraph Instrument spełnia wymagania, ale jego ustawienia będą jeszcze dopracowywane. Kosmiczny teleskop Nancy Grace Roman uzyskał jakość obrazu wyraźnie lepszą od zakładanej przed startem misji. Po serii testów i bardzo precyzyjnych regulacji główny instrument obserwatorium, Wide Field Instrument, osiągnął parametry optyczne lepsze od przewidywań o prawie 30 procent. Kluczowa korekta wymagała przesunięcia wtórnego zwierciadła o około jedną szesnastą średnicy ludzkiego włosa. W skali teleskopu tak mała zmiana wystarczyła, aby jeszcze dokładniej ustawić tor światła. ## Najpierw sprawdzono każdy element kamery Po uruchomieniu Wide Field Instrument we wrześniu inżynierowie rozpoczęli szeroką kampanię testową. Sprawdzali nie tylko działanie poszczególnych części, lecz także ich współpracę w kompletnym układzie. W pierwszej kolejności oceniono 18 detektorów, z których każdy ma rozmiar zbliżony do karteczki samoprzylepnej, oraz elektronikę sterującą ich pracą. Następnie przetestowano koło elementów optycznych, czyli obrotowy mechanizm wyposażony w filtry i inne komponenty pozwalające wybierać określone długości fal światła. Dzięki nim instrument może rozdzielać docierające światło według jego barwy i kierować je do detektorów. - System kalibracji wykorzystuje diody LED jako sterowane źródła światła o różnych kolorach i jasnościach. - Pomiary reakcji detektorów pozwalają wykryć różnice w ich czułości i wprowadzić korekty potrzebne do dokładnych obserwacji. - Mechanizm ustawiania optyki przeniesiono z celowo nieostrego położenia używanego podczas startu do pozycji zapewniającej ostrzejszy obraz. - Sprawdzono także układ kontroli temperatury, który utrzymuje warunki pracy wymagane przez poszczególne komponenty. ## Optyka wymagała tylko mikroskopijnych poprawek Równolegle z testami głównego instrumentu drugi zespół analizował ogólne ustawienie zwierciadeł i pozostałych elementów optycznych teleskopu. Wyniki od początku były dobre. Komponenty zostały przygotowane na Ziemi z tak dużą dokładnością, że po wyniesieniu obserwatorium na orbitę potrzebne były jedynie niewielkie korekty. Szczególne znaczenie miało wtórne zwierciadło, które kieruje światło zebrane przez główne zwierciadło do instrumentów naukowych. Inżynierowie przesunęli je o około jedną szesnastą średnicy ludzkiego włosa. Według porównania zastosowanego przez zespół, po przeskalowaniu tej zmiany do wysokości Empire State Building odpowiadałaby ona mniej więcej ułożeniu pojedynczej amerykańskiej monety na szczycie wieżowca. Tak duża precyzja jest konieczna, ponieważ światło odległych obiektów musi przebyć przez teleskop bardzo dokładnie określoną drogę. Nawet mikroskopijne przesunięcie może pogorszyć skupienie i zmniejszyć ostrość obrazu. Przygotowanie teleskopu na Ziemi nie pozwalało w pełni odtworzyć warunków panujących w przestrzeni kosmicznej. Różnice dotyczą między innymi braku grawitacji, zmian temperatury i zawartości wilgoci. Mimo tych ograniczeń przeprowadzone po starcie oceny wykazały, że wcześniejsze testy i modele dobrze przewidziały zachowanie obu instrumentów. Ich działanie odpowiadało założeniom albo je przewyższało. ## Koronograf także spełnia wymagania Pierwsze prace nad ustawieniem optyki koncentrowały się na Coronagraph Instrument. Instrument ten początkowo tworzył obrazy lekko nieostre, jednak problem okazał się mniejszy, niż zakładali inżynierowie, i można go było stosunkowo łatwo skorygować. Po regulacji koronograf spełnia wymagania zespołu. Prace nad nim jeszcze się nie kończą. Inżynierowie będą dopracowywać ustawienia kamery oraz ustalać optymalne konfiguracje zwierciadeł deformowalnych, których kształt można zmieniać, aby bardzo dokładnie korygować przebieg światła. W nadchodzących tygodniach sprawdzą także zdolność instrumentu do ograniczania niepożądanego światła. Jest to konieczne podczas obserwowania słabych obiektów znajdujących się w pobliżu znacznie jaśniejszych źródeł. ## Błąd optyczny wyniósł 63 nanometry Po zakończeniu regulacji koronografu inżynierowie wrócili do Wide Field Instrument. Końcowe pomiary przyniosły wynik lepszy od wymagań określonych przed startem. Zakładany poziom jakości obrazu odpowiadał błędowi optycznemu wynoszącemu około 90 nanometrów RMS, czyli miarze odchylenia rzeczywistej fali świetlnej od fali idealnie skupionej. Nanometr to jedna miliardowa część metra, a 90 nanometrów jest około tysiąc razy mniej niż średnica ludzkiego włosa. W takiej skali nawet bardzo małe niedoskonałości mogą wpływać na ostrość obserwacji astronomicznych. Po korektach zmierzony błąd wyniósł tylko 63 nanometry RMS. Oznacza to, że optyka Wide Field Instrument działa lepiej od pierwotnego wymagania, a obrazy z szerokich przeglądów nieba powinny być ostrzejsze, niż przewidywano. Nie jest to nowe odkrycie dotyczące konkretnego obiektu kosmicznego, lecz wynik testów technicznych samego obserwatorium. Jego znaczenie polega na potwierdzeniu, że kluczowy instrument ma odpowiednią jakość do prowadzenia zaplanowanych pomiarów na dużych obszarach nieba. ## Lepsza optyka, większe możliwości badań Wide Field Instrument będzie podstawowym narzędziem szerokich przeglądów kosmosu wykonywanych przez teleskop Romana. Dane z takich obserwacji mają pomóc naukowcom badać między innymi ciemną materię i ciemną energię, a także strukturę oraz ewolucję Wszechświata. Ostrzejszy obraz nie zmienia sam w sobie hipotez dotyczących tych zjawisk, ale może poprawić jakość informacji zbieranych podczas obserwacji. Lepsze odwzorowanie szczegółów ułatwia porównywanie odległych obiektów, analizowanie ich rozmieszczenia i śledzenie zmian widocznych w dużych obszarach nieba. Testy obu instrumentów oznaczają kolejny zakończony etap przygotowań obserwatorium do pracy naukowej. Wide Field Instrument osiągnął wynik przekraczający wcześniejsze oczekiwania, a koronograf spełnia wymagania po ustawieniu ostrości. Zespół nadal będzie sprawdzał jego działanie i dobierał ustawienia elementów korygujących światło. Ostateczna wartość teleskopu dla badań astronomicznych będzie zależeć od danych z przyszłych obserwacji, ale obecne pomiary wskazują, że jego układ optyczny został przygotowany z wyjątkową dokładnością. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Wartość RMS](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/wartosc-rms) Miara średniego odchylenia układu optycznego od idealnego przebiegu fali świetlnej. W tym przypadku niższa wartość oznacza mniejszy błąd i ostrzejszy obraz. ### [ciemna materia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ciemna-materia) Niewidoczna forma materii, której obecność wnioskuje się przede wszystkim na podstawie jej wpływu grawitacyjnego. ### [ciemna energia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ciemna-energia) Nieznany składnik Wszechświata, któremu przypisuje się działanie związane z jego rozszerzaniem się. ### [Koronograf](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/koronograf) Instrument optyczny służący do ograniczania światła pochodzącego od bardzo jasnych obiektów, aby można było obserwować słabsze obiekty znajdujące się w pobliżu. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261016070630.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-17T21:36:53.232Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-17T21:36:58.873Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Kosmiczny teleskop Romana widzi ostrzej, niż zakładano. Poprawa sięga prawie 30 procent”, 2026-10-17, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/kosmiczny-teleskop-romana-widzi-ostrzej-niz-zakladano-poprawa-siega-prawie-30-procent