--- title: "Krater po meteorycie w Oklahomie jest o niemal 100 mln lat młodszy, niż sądzono" description: "Naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego ustalili, że krater Ames w Oklahomie powstał około 370 mln lat temu. Nowe datowanie wyklucza jego udział w ordowickim epizodzie bombardowania i wskazuje na zbieżność z późniejszym wymieraniem organizmów morskich." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono/index.md" date_published: "2026-10-04T21:34:26.273Z" date_modified: "2026-10-04T21:51:14.031Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "krater ames" - "meteoryty" - "geologia" - "wymieranie gatunków" - "datowanie cyrkonu" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261002080012.htm" source_name: "ScienceDaily Science" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1791136886816.jpeg" image_alt: "brown and blue stone fragment" image_credit: "© USGS / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@usgs" --- # Krater po meteorycie w Oklahomie jest o niemal 100 mln lat młodszy, niż sądzono > Badania kryształów cyrkonu wskazują, że krater Ames w Oklahomie powstał około 370 mln lat temu, a nie 467,5 mln lat temu. ## Kluczowe informacje - Krater Ames powstał około 370 mln lat temu, prawie 100 mln lat później, niż wcześniej zakładano. - Nowe datowanie wyklucza strukturę z ordowickiego epizodu licznych uderzeń meteorytów. - Wiek krateru jest zbliżony do czasu wymierania franu i famenu, ale nie dowodzi, że uderzenie je wywołało. - Wynik uzyskano dzięki analizie kryształów cyrkonu i śladów zmian powstałych podczas uderzenia. Krater Ames, ukryty pod warstwami osadów w Oklahomie, powstał około 370 mln lat temu. To wniosek z nowych badań zespołu Uniwersytetu Teksańskiego w Austin, który przeanalizował kryształy cyrkonu ze skał zmienionych przez uderzenie. Wcześniej sądzono, że struktura jest niemal 100 mln lat starsza i pochodzi z okresu około 467,5 mln lat temu. ## Krater wypada z ordowickiej układanki Przez lata Ames zaliczano do grupy dużych struktur uderzeniowych w Ameryce Północnej, które miały powstać mniej więcej w tym samym czasie, w środkowym ordowiku. Ten zbiór zdarzeń określano jako ordowicki epizod bombardowania meteorytami. Duża liczba podobnie datowanych kraterów skłoniła część badaczy do postawienia hipotezy, że Ziemię mogła wówczas otaczać obręcz odłamków planetoid przypominająca pierścienie Saturna. Nowe wyniki pokazują, że krater Ames nie należał do tego epizodu. Same w sobie nie rozstrzygają jednak, czy hipoteza o takiej obręczy jest prawdziwa. - Miejsce badań: struktura uderzeniowa Ames pod miejscowością Ames w Oklahomie. - Nowy wiek krateru: około 370 mln lat, czyli późny dewon. - Wcześniej przypisywany wiek: około 467,5 mln lat, czyli środkowy ordowik. - Znaczenie geologiczne: wiek krateru jest zbliżony do czasu wymierania franu i famenu. - Znaczenie gospodarcze: podziemna struktura jest także obszarem wydobycia ropy i gazu. ## Dlaczego wcześniejsze datowanie było mylące Wcześniejsza interpretacja opierała się głównie na dowodach biologicznych. W skałach znaleziono zęby konodontów, czyli wymarłych, węgorzokształtnych organizmów żyjących w starszym okresie ordowickim. Ich obecność nie musiała jednak oznaczać, że skała powstała właśnie wtedy, gdy żyły te zwierzęta. Według badaczy zęby mogły być już miliony lat stare w chwili uderzenia. Energia kolizji mogła wymieszać starszy materiał z młodszymi osadami, zachowując przy tym skamieniałości w obrębie powstałej struktury. Zespół zastosował datowanie cyrkonów metodą U-Pb, uznawaną za jedną z dokładniejszych technik ustalania wieku bardzo dawnych zdarzeń geologicznych. Kryształy pobrano z granitu zmienionego podczas uderzenia. Cyrkon może zachować nie tylko zapis czasu powstania minerału, lecz także mikroskopijne ślady ekstremalnych ciśnień towarzyszących kolizji. Badacze podkreślają, że niezależnie od użytej procedury otrzymywali ten sam, młodszy sygnał wieku. ## Kryształy zachowały ślad uderzenia Aby sprawdzić, czy analizowane cyrkony rzeczywiście zostały zmienione przez uderzenie, naukowcy współpracowali z NASA. Kryształy obrazowano za pomocą katodoluminescencji oraz dyfrakcji wstecznego rozpraszania elektronów. W warunkach ekstremalnego ciśnienia i temperatury cyrkon może ulec rekrystalizacji w charakterystyczny sposób. Obie techniki pozwalają wykryć takie zmiany i odróżnić zapis samej kolizji od zwykłego wieku skały. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Meteoritics & Planetary Science. Nowa data umieszcza uderzenie Ames blisko wymierania franu i famenu, które nastąpiło około 372 mln lat temu i dotknęło dużej części organizmów morskich. Jest to istotna zbieżność czasowa, ale nie dowód związku przyczynowego. Badanie nie pokazuje, że uderzenie wywołało wymieranie. Dokładniejsze datowanie pozwala natomiast lepiej sprawdzać, czy w takich wydarzeniach większą rolę odgrywały czynniki pozaziemskie, takie jak kolizje z meteorytami, czy procesy zachodzące we wnętrzu Ziemi, w tym rozległa aktywność wulkaniczna. Autorzy wskazują, że podobne analizy innych struktur uderzeniowych mogłyby uporządkować chronologię dawnych katastrof na kontynencie. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Datowanie uranowo-ołowiowe (U-Pb)](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/datowanie-uranowo-olowiowe-u-pb) Metoda określania wieku minerałów na podstawie rozpadu izotopów uranu do ołowiu. W badaniu zastosowano ją do kryształów cyrkonu zachowanych w skale zmienionej przez uderzenie. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261002080012.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-04T21:34:26.273Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-04T21:51:14.031Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Krater po meteorycie w Oklahomie jest o niemal 100 mln lat młodszy, niż sądzono”, 2026-10-04, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/krater-po-meteorycie-w-oklahomie-jest-o-niemal-100-mln-lat-mlodszy-niz-sadzono