--- title: "Łazik Curiosity sfotografował rozległe pole wielokątów na Marsie" description: "Łazik Curiosity odkrył w kraterze Gale'a pole wielokątnych struktur o średnicy od 4 do 8 cm. Naukowcy podejrzewają, że mogą to być spękania wysychającego mułu, ale analizowane są także inne mechanizmy." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie/index.md" date_published: "2026-08-25T21:27:48.861Z" date_modified: "2026-08-25T21:42:01.126Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "mars" - "curiosity" - "krater gale'a" - "geologia planetarna" - "badania kosmosu" source_url: "https://phys.org/news/2026-08-mars-curiosity-rover-massive-field.html" source_name: "Phys.org" --- # Łazik Curiosity sfotografował rozległe pole wielokątów na Marsie > Łazik Curiosity sfotografował w kraterze Gale'a pole wielokątnych struktur o średnicy od 4 do 8 cm. Ich pochodzenie pozostaje niepewne. ## Kluczowe informacje - Curiosity po raz pierwszy zaobserwował na powierzchni Marsa taką formację. - Struktury mają około 4 do 8 cm średnicy. - Główną hipotezą jest powstanie spękań podczas powtarzających się cykli mokro i sucho. - Pochodzenie formacji nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Łazik Curiosity przesłał obrazy nietypowego krajobrazu w kraterze Gale'a. Na powierzchni widać rozległe pole struktur przypominających wielokąty. Każda z nich ma około 4 do 8 centymetrów średnicy. Podobne formy obserwowano już w innych miejscach Marsa, jednak dla Curiosity jest to pierwsza obserwacja tego rodzaju wykonana z poziomu gruntu. Naukowcy podkreślają, że najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie wiąże te pęknięcia z wysychaniem dawnego mułu, ale pochodzenie konkretnej formacji nie zostało jeszcze ustalone. Nowa obserwacja w kraterze Gale'a Powierzchnia Marsa zachowała wiele śladów procesów, które mogły zachodzić miliardy lat temu. W porównaniu z Ziemią Czerwona Planeta nie jest obecnie w podobnym stopniu przekształcana przez ruch płyt tektonicznych, aktywność wulkaniczną i płynącą wodę. Marsjańskie burze pyłowe również nie zmieniły zasadniczo rzeźby terenu. Dzięki temu część dawnych struktur pozostaje dostępna dla badań, choć ich interpretacja wymaga odróżnienia bezpośredniej obserwacji od hipotez dotyczących warunków panujących w przeszłości. W tym przypadku bezpośrednim wynikiem misji są obrazy i pomiary pola wielokątów, a nie rozstrzygnięcie mechanizmu jego powstania. Miejsce obserwacji znajduje się w kraterze Gale'a, który jest badany przez łazik Curiosity. Zaobserwowane struktury mają od 4 do 8 cm średnicy. Curiosity obserwuje je z poziomu powierzchni, a nie z orbity. Zespół analizuje ich kształt i skład chemiczny, aby ustalić, jak powstały. Spękania mułu to główna hipoteza Najważniejsza interpretacja zakłada, że wielokątne struktury są pozostałością po spękaniach wysychającego mułu. Taki wzór może powstać, gdy wilgotny osad wielokrotnie przechodzi od warunków mokrych do suchych. Woda obecna w osadzie stopniowo odparowuje, materiał kurczy się, a na jego powierzchni tworzy się sieć pęknięć. Jeżeli podobny proces zachodził na Marsie, obserwowane dziś poligony mogłyby być zapisem dawnego środowiska, w którym okresy obecności wody przeplatały się z wysychaniem. Podobną możliwość omawiano w badaniu opublikowanym w 2023 roku w czasopiśmie Nature. Na podstawie wcześniejszych obserwacji Curiosity w kraterze Gale'a badacze wysunęli hipotezę, że niektóre marsjańskie spękania mułu powstały podczas intensywnych cykli mokro i sucho. Wskazywali, że mogło do tego dojść w okresie przejścia noachijsko-heperiańskiego, około 3,8 do 3,6 mld lat temu. Według tej hipotezy Mars mógł wówczas mieć klimat bardziej podobny do ziemskiego. Nie oznacza to jednak, że nowe obrazy potwierdzają dokładnie taki scenariusz. Zespół potrzebuje dalszych analiz kształtu i chemii struktur. Nie wszystkie marsjańskie wielokąty mają tę samą przyczynę Samo podobieństwo kształtu nie wystarcza, aby uznać wszystkie wielokątne formy na Marsie za ślady wysychania mułu. W różnych regionach planety badacze rozważają także inne mechanizmy. Część struktur mogła powstać wskutek cykli zamarzania i odmarzania, które powodują zmiany objętości materiału i naprężenia w gruncie. Inne mogą być związane z naprężeniami tektonicznymi albo wulkanicznymi. Dlatego interpretacja wymaga uwzględnienia nie tylko geometrii pęknięć, lecz także ich składu, otoczenia i położenia w marsjańskim krajobrazie. Krater Gale'a nie jest jedynym miejscem, gdzie zaobserwowano przypuszczalne spękania mułu, ale pozostaje jedynym regionem, w którym tego typu formy zostały zbadane bezpośrednio z poziomu gruntu przez łazik. To ważna różnica w porównaniu z obserwacjami orbitalnymi. Kamera HiRISE, działająca na orbicie Marsa od 2006 roku, dostarczyła obrazów znacznie większych struktur wielokątnych. Ich średnica wynosi od około 15 metrów do ponad 350 metrów, a więc są one dużo większe od formacji sfotografowanej przez Curiosity. Obserwacje z powierzchni i z orbity Duże wielokąty widoczne na zdjęciach orbitalnych występują między innymi na dnach kraterów oraz w innych rozległych obszarach Marsa. Przykłady obejmują Hellas Planitia, Noachis Terra i Margaritifer Terra. Formy te mogą wskazywać na obecność stojącej wody w odległej przeszłości, ale także w ich przypadku pozostaje pytanie o dokładny mechanizm powstania. Hellas Planitia jest największym basenem uderzeniowym na Marsie. Ma około 2300 kilometrów średnicy i sięga nieco ponad 7000 metrów poniżej marsjańskiego poziomu odniesienia, znanego jako Mars datum. Zestawienie obu rodzajów obserwacji pokazuje, jak różne skale struktur są dostępne dla poszczególnych narzędzi. Orbiter może objąć obrazem ogromne obszary i wykrywać wzory rozciągające się na setki metrów. Łazik bada natomiast konkretne fragmenty gruntu z bliska, mierząc ich kształt i chemię. W przypadku Curiosity takie pomiary mogą pomóc sprawdzić, czy małe pęknięcia mają cechy zgodne z wysychaniem osadu, czy też lepiej pasują do któregoś z procesów związanych z temperaturą, naprężeniami tektonicznymi lub aktywnością wulkaniczną. Ślad dawnego środowiska, nie gotowy dowód Ashwin Vasavada, naukowiec zajmujący się misją Curiosity w Jet Propulsion Laboratory NASA, powiedział, że zespół widział już wiele fascynujących krajobrazów dzięki łazikowi, ale pole wielokątów zrobiło na badaczach szczególne wrażenie. Jak dodał, naukowcy dokładnie zmierzyli kształty i chemię struktur oraz mają nadzieję, że dane zawierają wskazówki dotyczące ich pochodzenia. Ta wypowiedź opisuje kierunek dalszych prac, a nie ostateczny wniosek. Na obecnym etapie najbezpieczniej mówić o nowej obserwacji i wiodącej hipotezie, a nie o potwierdzeniu dawnego marsjańskiego cyklu klimatycznego. Mars jest dziś zimną i suchą planetą, lecz jego powierzchnia wciąż może przechowywać ślady wcześniejszych epok. W źródle okresy przed noachijskim, noachijski i heperiański obejmują łącznie mniej więcej czas od 4,5 do 3,0 mld lat temu. Obecna epoka geologiczna Marsa to Amazonian. Ustalenie, czy konkretne poligony są pozostałością po wodzie i wysychaniu mułu, po zamarzaniu i odmarzaniu, czy po naprężeniach w podłożu, może pomóc lepiej odtworzyć lokalną historię krateru Gale'a. Na razie nowe zdjęcia poszerzają zbiór danych, ale nie rozstrzygają, jaki dokładnie proces utworzył tę niezwykłą powierzchnię. ## Wyjaśnienie pojęć ### [spękania wysychającego mułu](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/spekania-wysychajacego-mulu) Pęknięcia tworzące się, gdy wilgotny muł traci wodę i wysycha. ### [poligony powierzchniowe](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/poligony-powierzchniowe) Układy pęknięć, które wyznaczają na gruncie kształty przypominające wielokąty. ### [Mars datum](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/mars-datum) Umowny poziom zerowy używany do opisu wysokości na Marsie. ## Źródło pierwotne [Phys.org](https://phys.org/news/2026-08-mars-curiosity-rover-massive-field.html) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T21:27:48.861Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T21:42:01.126Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Łazik Curiosity sfotografował rozległe pole wielokątów na Marsie”, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/lazik-curiosity-sfotografowal-rozlegle-pole-wielokatow-na-marsie