--- title: "Na Alasce osuwisko wywołało tsunami, woda wspięła się na 481 metrów" description: "Naukowcy opisali tsunami wywołane przez osuwisko w fiordzie Tracy Arm na Alasce. Wskazują, że cofanie lodowca, intensywne opady i rosnąca aktywność sejsmiczna mogą pomagać w tworzeniu systemów ostrzegania." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow/index.md" date_published: "2026-10-19T22:40:04.391Z" date_modified: "2026-10-19T22:46:15.661Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "tsunami" - "alaska" - "lodowce" - "osuwiska" - "sejsmologia" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261018205047.htm" source_name: "ScienceDaily Science" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1792432884987.jpeg" image_alt: "brown rock mountain" image_credit: "© James Wheeler / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@gxwheel152" --- # Na Alasce osuwisko wywołało tsunami, woda wspięła się na 481 metrów > Na Alasce osuwisko wywołało drugie najwyższe odnotowane tsunami. Woda i rumowisko wspięły się na 481 metrów. ## Kluczowe informacje - Osuwisko w fiordzie Tracy Arm wyniosło wodę i rumowisko na wysokość 481 metrów. - Przed zdarzeniem lodowiec szybko się cofał, występowały intensywne opady i tysiące niewielkich wstrząsów. - Naukowcy uważają, że połączenie tych sygnałów mogło uzasadniać stopniowe ostrzeganie statków. - W Stanach Zjednoczonych nie działa jeszcze system monitorowania osuwisk na taką skalę. Wieczorem 9 sierpnia 2025 roku pasażerowie statku Hanse Explorer robili zdjęcia i nagrywali lodowiec South Sawyer w alaskańskim fiordzie Tracy Arm. Statek opuścił okolice, a około 12 godzin później ze zbocza sąsiedniej góry oderwały się miliony ton skał. Osuwisko wpadło do fiordu i wywołało tsunami uznane przez badaczy za drugie najwyższe odnotowane w historii. Woda oraz skalne rumowisko wspięły się na przeciwległe zbocze na wysokość 1580 stóp, czyli 481 metrów, a następnie popłynęły dalej przez Tracy Arm. ## Potężna fala w miejscu odwiedzanym przez turystów Do zdarzenia doszło krótko po godzinie 5 rano, podczas pochmurnego dnia. W bezpośrednim sąsiedztwie fiordu nie znajdowały się wtedy statki, dlatego osuwisko i fala nie spowodowały ofiar wśród osób przebywających na wodzie. Siła przemieszczającej się masy wody była jednak tak duża, że zdarła ściany fiordu aż do litej skały. Po katastrofie część operatorów rejsów wycieczkowych zaczęła omijać Tracy Arm. - Źródłem tsunami było osuwisko z sąsiedniej góry, które wpadło do fiordu. - Woda i rumowisko dotarły 481 metrów ponad poziom fiordu. - Lodowiec położony poniżej miejsca osuwiska cofnął się w ciągu dwóch miesięcy o ponad pół kilometra. - W dniach poprzedzających zdarzenie zarejestrowano tysiące niewielkich wstrząsów sejsmicznych. ## Lodowiec, deszcz i narastająca aktywność sejsmiczna Badacze z Alaska Earthquake Center opisują przypadek Tracy Arm jako przykład szerszego problemu. Osuwiska są częste w nadbrzeżnych górach Alaski, gdzie nakładają się na siebie siły wypiętrzające teren, związane z procesami tektonicznymi i długotrwałą utratą lodu, oraz procesy erozyjne powodowane przez opady i przemieszczające się lodowce. W ostatnich latach naukowcy zauważyli, że kilka dużych osuwisk powstało dokładnie w miejscach, gdzie cofał się lodowiec. Mechanizm tego zjawiska nadal nie jest dobrze poznany. Autorzy analizy wskazują jednak, że góry mogą stawać się mniej stabilne po usunięciu podpierającej je masy lodu. Gdy zbocze wpada do wody, pęd milionów ton skał zostaje przekazany akwenowi i zamienia się w fale tsunami. Podobne procesy zachodzą w różnych częściach Arktyki, między innymi na Alasce, Grenlandii i w Norwegii, a w niektórych przypadkach miały śmiertelne skutki. W Tracy Arm wystąpiło kilka sygnałów, które z perspektywy czasu można połączyć z późniejszą katastrofą. Zdarzenie nastąpiło w sierpniu, gdy cieplejsza woda morska i większe opady sprzyjały zarówno cofaniu lodowca, jak i niestabilności zbocza. Lodowiec poniżej miejsca osuwiska intensywnie się cielił, czyli odłamywały się od niego duże bryły lodu, a jego czoło cofnęło się w ciągu dwóch miesięcy o ponad pół kilometra. Jednocześnie padał intensywny deszcz. Woda opadowa wnika w szczeliny skał i zwiększa ciśnienie, co może przybliżać zbocze do momentu osunięcia. Najbardziej charakterystycznym sygnałem była aktywność sejsmiczna. W dniach poprzedzających osunięcie w okolicy pojawiły się tysiące małych wstrząsów. W godzinach przed katastrofą ich liczba rosła coraz szybciej, a pojedyncze zdarzenia przeszły w tak zwany sejsmiczny tremor, czyli ciągły pomruk energii sejsmicznej. Naukowcy oceniają, że zestaw tych obserwacji mógł wystarczyć do wydania ostrzeżeń dla statków, domów i firm położonych w zasięgu ewentualnego tsunami, gdyby w tym miejscu działał odpowiedni program monitorowania. ## Od ogólnego ostrzeżenia do alarmu o bezpośrednim zagrożeniu Autorzy proponują stopniowy model ostrzegania, podobny do systemów używanych przy innych zagrożeniach, między innymi lawinach i aktywności wulkanicznej. Taki system nie usuwa ryzyka, ale może pozwolić ludziom wcześniej opuścić niebezpieczny obszar albo zrezygnować z wejścia statku do fiordu. W przypadku Tracy Arm poszczególne poziomy mogłyby odpowiadać różnym etapom rozwoju zagrożenia. - Żółty alert: szybkie cofanie lodowca i niekorzystna pogoda wskazują na czasowo podwyższone ryzyko w większym obszarze. - Pomarańczowy alert: gwałtowny wzrost liczby wstrząsów i pojawienie się sejsmicznego tremoru sygnalizują pilne zagrożenie w konkretnym regionie. W tym momencie można byłoby zalecić statkom opuszczenie fiordu. - Czerwony alert: rozpoczęte osuwisko zostaje wykryte na podstawie fal sejsmicznych, co pozwala w ciągu kilku minut oszacować jego rozmiar i sprawdzić, czy doszło do niego przy otwartej wodzie. ## System ostrzegania nie działa jeszcze na taką skalę Badania prowadzone w ostatnich latach pokazują, że rozpoczęte duże osuwisko można wykryć i zmierzyć w ciągu kilku minut. Fale sejsmiczne rozchodzące się po okolicy mogą dostarczyć informacji o przybliżonej wielkości osuniętej masy oraz o jej położeniu względem otwartej wody. Połączenie tych danych z monitorowaniem pogody, lodowców i aktywności sejsmicznej mogłoby umożliwić szybkie przekazanie ostrzeżenia. W Stanach Zjednoczonych nie ma jeszcze systemu monitorowania osuwisk działającego na taką skalę. Jego stworzenie wymagałoby współpracy między władzami stanowymi i federalnymi, a także rozbudowy sieci pomiarowych oraz kanałów komunikacji. Nawet taki system nie byłby niezawodny. Program ostrzegania tsunami prowadzony przez amerykańską Narodową Administrację Oceaniczną i Atmosferyczną ma doświadczenie w szybkim przekazywaniu komunikatów, ale w przypadku osuwiska pomoc dla statków znajdujących się tuż obok byłaby niewielka. Jednostki położone dalej mogłyby zyskać prawdopodobnie około 10 minut na reakcję. Autorzy nie twierdzą, że wszystkie niebezpieczne fiordy powinny zostać zamknięte dla turystów. Te same procesy, które zwiększają ryzyko, tworzą krajobrazy przyciągające odwiedzających: lodowce, strome góry i wody pełne kry. Problemem pozostaje to, że zagrożenie związane z osuwiskami w takich miejscach jest słabo rozpoznane. Lepsze pomiary geofizyczne i meteorologiczne, dalsze badania oraz sprawne przekazywanie ostrzeżeń mogłyby pomóc mieszkańcom, operatorom wycieczek i turystom podejmować bardziej świadome decyzje. ## Wyjaśnienie pojęć ### [osuwisko](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/osuwisko) Gwałtowne lub stopniowe przemieszczenie mas ziemi, skał albo zwietrzeliny po stoku pod wpływem grawitacji. Może niszczyć obiekty i zagrażać ludziom. ### [Tsunami](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/tsunami) Seria fal powstających po nagłym przemieszczeniu dużej masy wody. W tym przypadku źródłem fal było osuwisko skalne wpadające do fiordu. ### [Sejsmiczny tremor](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/sejsmiczny-tremor) Ciągły sygnał drgań gruntu, różniący się od pojedynczych, krótkich wstrząsów. W badanym obszarze pojawił się przed osunięciem zbocza. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261018205047.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-19T22:40:04.391Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-19T22:46:15.661Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Na Alasce osuwisko wywołało tsunami, woda wspięła się na 481 metrów”, 2026-10-19, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/na-alasce-osuwisko-wywolalo-tsunami-woda-wspiela-sie-na-481-metrow