--- title: "Średniowieczna mikstura może podsunąć pomysł na walkę z opornością bakterii" description: "Naukowcy sprawdzili, jak działa średniowieczna receptura Bald’s eyesalve, przygotowana z czosnku, cebuli, żółci wołowej i wina. Mieszanka uszkadzała bakterie na kilka sposobów, a mikroby wolniej rozwijały wobec niej oporność niż wobec typowych antybiotyków." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii/index.md" date_published: "2026-09-29T18:35:50.874Z" date_modified: "2026-09-29T18:40:37.264Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "antybiotykooporność" - "bakterie" - "badania naukowe" - "medycyna" - "średniowieczne receptury" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/medieval-remedy-antibiotic-resistance" source_name: "Science News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1790704875876.jpeg" image_alt: "a bunch of old books sitting on a shelf" image_credit: "© CrowN / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@cosmicomicfox" --- # Średniowieczna mikstura może podsunąć pomysł na walkę z opornością bakterii > Mieszanka czosnku, cebuli, żółci wołowej i wina działała na bakterie wielotorowo, a oporność rozwijała się wobec niej wolniej. ## Kluczowe informacje - Receptura z X wieku zmieniała ekspresję genów bakterii i uszkadzała ich błony komórkowe. - Mieszanka ograniczała tworzenie biofilmów oraz komunikację między bakteriami. - W warunkach laboratoryjnych oporność rozwijała się wobec niej wolniej niż wobec pojedynczych antybiotyków. - Naukowcy nie zalecają samodzielnego przygotowywania ani stosowania tej mikstury. Receptura zapisana około tysiąca lat temu może dostarczyć wskazówek w poszukiwaniu nowych sposobów walki z antybiotykoopornością. Naukowcy odtworzyli średniowieczny preparat znany jako Bald’s eyesalve i sprawdzili jego działanie na współczesnych bakteriach. W warunkach laboratoryjnych mieszanka wpływała na mikroby na kilka różnych sposobów, a bakterie wolniej rozwijały wobec niej oporność niż wobec typowych antybiotyków zawierających pojedynczą substancję czynną. ## Receptura z Bald’s Leechbook Bald’s eyesalve pochodzi z anglosaskiego zbioru medycznego Bald’s Leechbook, którego powstanie datuje się na X wiek. Współczesną wersję receptury przygotowano, łącząc czosnek, cebulę, żółć wołową i wino. Składniki umieszczono w mosiężnym naczyniu, a następnie pozostawiono na dziewięć dni. Już w badaniach opublikowanych w 2015 roku taka mikstura wykazywała aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec Staphylococcus aureus, w tym wobec lekoopornej postaci znanej jako MRSA. - Badacze analizowali działanie preparatu na kulturach bakterii, a nie podczas leczenia pacjentów. - Mieszanka zmieniała aktywność setek genów Staphylococcus aureus, w tym genów związanych z budową błony komórkowej i zdolnością wywoływania choroby. - Niskie stężenia preparatu ograniczały tworzenie biofilmów, czyli trwałych struktur pomagających bakteriom przetrwać. - Mikstura hamowała także komunikację między bakteriami, która pomaga patogenom koordynować działanie. ## Wielotorowy atak na bakterie Najnowsza analiza wykazała, że działanie preparatu nie ograniczało się do jednego celu w komórce bakterii. Po kontakcie z miksturą zmieniała się ekspresja genów związanych między innymi ze składem błony komórkowej oraz potencjałem wywoływania choroby. Badacze zaobserwowali również uszkodzenia błon komórkowych. Taki efekt może być dla bakterii zabójczy, ponieważ błona oddziela wnętrze komórki od otoczenia i pomaga kontrolować wymianę substancji. Preparat ograniczał też tworzenie biofilmów przez S. aureus. Bakterie w biofilmie są zorganizowane w trwałą strukturę, która może utrudniać działanie leków. Dodatkowo mikstura zakłócała komunikację między bakteriami. Patogeny wykorzystują takie sygnały do koordynowania aktywności, a także do wzmacniania cech sprzyjających wywoływaniu choroby. Wyniki sugerują więc, że skuteczność historycznej receptury może wynikać z połączenia kilku oddziaływań, a nie z jednego wyjątkowego składnika. ## Oporność rozwijała się wolniej Naukowcy porównali także tempo rozwoju oporności. Hodowle S. aureus oraz dwóch innych patogenów wystawiano na rosnące stężenia Bald’s eyesalve albo powszechnie stosowanych antybiotyków. Po dwóch tygodniach bakterie często rosły mimo obecności od ośmiu do szesnastu razy większej ilości antybiotyku niż dawka, która na początku powstrzymywała ich wzrost. W przypadku historycznej mikstury bakterie tolerowały tylko nieznacznie wyższe stężenia niż początkowo skuteczne. Jednym z możliwych wyjaśnień jest wielokierunkowy sposób działania preparatu. Jeśli lek wpływa jednocześnie na kilka celów w komórce bakterii, mikroby mogą potrzebować zmian w wielu miejscach, aby przetrwać jego działanie. To jednak interpretacja mechanizmu wynikająca z obserwacji laboratoryjnych, a nie dowód, że gotowy preparat nadaje się do leczenia ludzi. Badanie nie sprawdzało bezpieczeństwa ani skuteczności mikstury w organizmie. Badacze nie zachęcają do samodzielnego przygotowywania Bald’s eyesalve. Taka metoda byłaby niepraktyczna, a jej rezultat mógłby być zmienny i potencjalnie niebezpieczny. Zamiast tego naukowcy chcą ustalić, które cząsteczki odpowiadają za większość obserwowanego efektu. W przyszłości mogłoby to pomóc opracować kontrolowaną, laboratoryjnie wytwarzaną kombinację kilku składników. Wyniki opisano 3 września w czasopiśmie mSphere. ## Wyjaśnienie pojęć ### [błona komórkowa](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/blona-komorkowa) Warstwa otaczająca komórkę, która oddziela jej wnętrze od środowiska i pomaga kontrolować wymianę substancji. ### [biofilm](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/biofilm) Warstwa bakterii otoczonych ochronną strukturą, która utrudnia działanie antybiotyków. ### [MRSA](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/mrsa) Szczep gronkowca złocistego, który jest oporny na działanie części stosowanych antybiotyków. ### [ekspresja genów](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ekspresja-genow) Proces wykorzystywania informacji zapisanej w genach do wytwarzania określonych cząsteczek i uruchamiania funkcji komórki. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/medieval-remedy-antibiotic-resistance) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-29T18:35:50.874Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-29T18:40:37.264Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Średniowieczna mikstura może podsunąć pomysł na walkę z opornością bakterii”, 2026-09-29, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/sredniowieczna-mikstura-moze-podsunac-pomysl-na-walke-z-opornoscia-bakterii