--- title: "Susza mogła pomóc uruchomić epidemię żółtej gorączki w Brazylii" description: "Symulacje komputerowe wskazują, że susza związana z El Niño mogła sprzyjać rozprzestrzenieniu żółtej gorączki w Brazylii. Naukowcy podkreślają, że był to prawdopodobnie jeden z kilku czynników, obok wylesiania i niskiego poziomu szczepień." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii/index.md" date_published: "2026-08-25T21:57:12.674Z" date_modified: "2026-08-25T21:57:12.674Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "żółta gorączka" - "susza" - "epidemiologia" - "zmiany klimatu" - "komary" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/drought-yellow-fever-outbreak-brazil" source_name: "Science News" --- # Susza mogła pomóc uruchomić epidemię żółtej gorączki w Brazylii > Badanie sugeruje, że susza wypchnęła małpy i komary z lasów do miast, pomagając rozpocząć epidemię żółtej gorączki w Brazylii. ## Kluczowe informacje - Susza z 2015 roku mogła skłonić małpy i inne zwierzęta leśne do przemieszczania się w stronę miast. - Symulacje najlepiej odtwarzały przebieg epidemii, gdy uwzględniały jednocześnie ruch zwierząt i częstsze ukąszenia komarów. - W epidemii, która rozpoczęła się pod koniec 2016 roku, zachorowało ponad 2 tys. osób, a blisko 750 zmarło. - Autorzy nie twierdzą, że susza była jedyną przyczyną epidemii, wskazują także na wylesianie i niski poziom wyszczepienia. Komary przenoszące choroby często kojarzą się z porą deszczową, ponieważ opady tworzą więcej miejsc, w których mogą się rozmnażać. Nowe badanie sugeruje jednak, że także brak deszczu może zwiększać ryzyko niektórych epidemii. Naukowcy wykorzystali symulacje komputerowe, aby przeanalizować epidemię żółtej gorączki w Brazylii i sprawdzić, czy wyjątkowo silna susza mogła zmienić zachowanie zwierząt oraz komarów. Wyniki wskazują, że zwierzęta leśne szukające wody mogły zbliżyć się do miast, a wraz z nimi mógł przemieszczać się wirus. Epidemia po dekadach bez miejskich zachorowań W 2015 roku zjawisko El Niño doprowadziło do wyjątkowo silnej suszy w środkowej części Ameryki Południowej. Według autorów pracy warunki były nieco bardziej ekstremalne niż podczas suszy, która statystycznie zdarza się rzadziej niż raz na sto lat. W Brazylii państwo nie odnotowało miejskiej epidemii żółtej gorączki od 1942 roku. Nowa fala zachorowań rozpoczęła się pod koniec 2016 roku i trwała w analizowanym okresie do 2019 roku. Zachorowało wtedy ponad 2 tys. osób, a blisko 750 zmarło. Badacze podkreślają, że był to złożony proces, a nie skutek jednego czynnika. Susza mogła zwiększyć prawdopodobieństwo kontaktu między leśnym cyklem zakażeń a ludźmi mieszkającymi w miastach, ale w tle znajdowały się także niski poziom szczepień oraz wylesianie. Wypowiedź Joelle Rosser, lekarki zajmującej się chorobami zakaźnymi i epidemiologią na Uniwersytecie Stanforda, dobrze oddaje ostrożność tej interpretacji. Jej zdaniem susza mogła być iskrą, lecz warunki sprzyjające epidemii już istniały. Leśny cykl żółtej gorączki Żółta gorączka nie występuje wyłącznie w relacji między komarem Aedes aegypti a człowiekiem. W lasach funkcjonuje także odrębny cykl zakażeń, w którym wirus krąży głównie między komarami z rodzaju Haemagogus i innymi komarami a naczelnymi, takimi jak wyjce, marmozety oraz inne małpy. Chore lub martwe zwierzęta mogą być sygnałem, że wirus rozprzestrzenia się w danym obszarze. Jeśli zostanie następnie pobrany przez komary żyjące bliżej ludzi, może dojść do miejskiej epidemii. W Brazylii epidemia rozpoczęła się po suszy związanej z El Niño w 2015 roku. Zakażone naczelne mogły przemieszczać się z wyschniętych lasów w stronę miast, szukając wody. Komary mogły częściej kąsać, być może w związku z ograniczonym dostępem do wody i ryzykiem odwodnienia. Podczas tej epidemii głównym czynnikiem transmisji nie był Aedes aegypti, którego populacje ograniczono po wcześniejszej epidemii wirusa Zika. Ważną rolę odgrywały prawdopodobnie leśne komary z rodzaju Haemagogus. Co sprawdzały symulacje Zespół kierowany przez Joelle Rosser i Jamie Caldwell połączył dane dotyczące śmierci naczelnych, przypadków żółtej gorączki u ludzi oraz warunków suszy. Następnie badacze uruchomili modele opisujące różne możliwe scenariusze rozwoju epidemii. W części symulacji uwzględniano przemieszczanie się zwierząt z lasów do obszarów miejskich w poszukiwaniu wody. W innych sprawdzano, co mogłoby się stać, gdyby komary kąsały częściej, być może dlatego, że próbowały ograniczyć ryzyko odwodnienia. Nie był to bezpośredni eksperyment w lesie ani obserwacja każdego zwierzęcia i komara, lecz porównanie modeli z danymi z rzeczywistej epidemii. Najlepiej z przebiegiem epidemii w brazylijskim stanie Minas Gerais zgadzały się symulacje, które uwzględniały oba zachowania jednocześnie. Modele pomijające ruch zwierząt albo częstsze ukąszenia komarów gorzej odtwarzały rozprzestrzenianie się wirusa. Wynik ten wspiera hipotezę, że kurczące się źródła wody zbliżyły leśne zwierzęta do miast, a tym samym ułatwiły wirusowi wejście w kontakt z ludźmi. Nie dowodzi jednak sam w sobie, że właśnie ten mechanizm był wyłączną przyczyną epidemii. Dlaczego susza może zmieniać ryzyko zakażeń Susza może wpływać na choroby zakaźne na kilka sposobów. Zmienia dostępność wody, przemieszcza zwierzęta i może skupiać ludzi, ptaki, komary lub inne organizmy wokół nielicznych pozostałych źródeł. W przypadku wirusa Zachodniego Nilu obserwowano, że ryzyko transmisji może rosnąć w okresach suchych, prawdopodobnie dlatego, że zakażone ptaki i komary gromadzą się przy ograniczonych zasobach wody. Ten przykład nie oznacza, że mechanizm jest identyczny dla żółtej gorączki, ale pokazuje, dlaczego susza nie powinna być analizowana wyłącznie jako okres mniejszej aktywności komarów. Naukowcy nie przedstawiają wyników jako prognozy każdej przyszłej epidemii. Nikos Vasilakis, wirusolog z University of Texas Medical Branch, ocenił badanie jako krok we właściwym kierunku i wskazał, że jego wartość polega między innymi na stworzeniu ram do dalszego gromadzenia danych z lasów i miast. Takie dane mogłyby sprawdzić, czy przewidywania modeli dotyczące ruchu naczelnych i zachowania komarów odpowiadają obserwacjom w terenie. Wnioski są istotne także w kontekście zmian klimatu, ponieważ częstsze lub dłuższe susze mogą zwiększać liczbę sytuacji, w których nietypowe zachowania zwierząt i wektorów nakładają się na inne czynniki ryzyka. Sadie Ryan z University of Florida zwróciła uwagę, że samo częstsze kąsanie przez komary nie wystarczało w proponowanym wyjaśnieniu. Konieczne było także przemieszczanie się zakażonych małp w stronę miasta. Podstawową odpowiedzią pozostają szczepienia oraz kontrola wektorów, które pomogły ograniczyć brazylijską epidemię. Badanie pokazuje przede wszystkim, że ocena ryzyka powinna uwzględniać nie tylko opady i liczebność komarów, lecz także dostępność wody, ruch dzikich zwierząt i warunki społeczne. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Żółta gorączka](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/zolta-goraczka) Choroba wirusowa przenoszona przez komary. Może krążyć w lesie między komarami i małpami, a po przedostaniu się do miast zagrozić ludziom. ### [Modelowanie epidemiologiczne](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/modelowanie-epidemiologiczne) Metoda wykorzystująca modele matematyczne i dane obserwacyjne do sprawdzania, jak choroba mogła się rozprzestrzeniać. ### [El Niño](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/el-nino) Okresowe ocieplenie powierzchniowych wód tropikalnego Pacyfiku, które wpływa na cyrkulację atmosferyczną i pogodę w wielu regionach świata. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/drought-yellow-fever-outbreak-brazil) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T21:57:12.674Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T21:57:12.674Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Susza mogła pomóc uruchomić epidemię żółtej gorączki w Brazylii”, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/susza-mogla-pomoc-uruchomic-epidemie-zoltej-goraczki-w-brazylii