--- title: "Uczelnie wracają do egzaminów ustnych, by ograniczyć oszustwa z użyciem AI" description: "Egzaminy ustne wracają jako sposób na ograniczenie oszustw z użyciem sztucznej inteligencji. Badania wskazują jednak, że mogą zwiększać stres i prowadzić do nierównego oceniania." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai/index.md" date_published: "2026-08-25T21:46:07.544Z" date_modified: "2026-08-25T21:46:07.544Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "sztuczna inteligencja" - "edukacja" - "egzaminy" - "badania" - "uczciwość akademicka" source_url: "https://phys.org/news/2026-08-oral-exams-comeback-ai-problems.html" source_name: "Phys.org" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1787076091619.jpeg" image_alt: "Professor lectures to students in a classroom setting" image_credit: "© Vitaly Gariev / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@silverkblack" --- # Uczelnie wracają do egzaminów ustnych, by ograniczyć oszustwa z użyciem AI > Egzaminy ustne mają utrudniać oszustwa z użyciem AI, ale mogą zwiększać stres, nierówności i niespójność oceniania. ## Kluczowe informacje - Egzaminy ustne utrudniają bezpośrednie wykorzystanie AI podczas sprawdzianu, ale nie eliminują oszustw. - Silny stres i konieczność mówienia w obcym języku mogą utrudnić pokazanie rzeczywistej wiedzy. - Badania wskazują na duże różnice w czasie egzaminów i liczbie pytań zadawanych uczniom. - Najlepsze efekty może dawać łączenie rozmowy z oceną pisemną lub praktyczną. Uczelnie coraz częściej sięgają po egzaminy ustne, aby ograniczyć oszustwa z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. W takiej formie student musi odpowiadać na pytania bezpośrednio przed egzaminatorem, a nauczyciel może od razu poprosić o wyjaśnienie, rozwinięcie lub uzasadnienie odpowiedzi. Zwolennicy tego rozwiązania twierdzą, że rozmowa pozwala dokładniej sprawdzić, czy osoba zdająca rzeczywiście rozumie badany temat. Egzaminy ustne nie są jednak prostym ani całkowicie skutecznym sposobem ochrony integralności akademickiej. Mogą ograniczać część oszustw, ale jednocześnie zwiększać stres, pogłębiać nierówności i utrudniać porównywanie wyników. Stara metoda w nowej sytuacji Egzaminy ustne, określane w źródle jako viva voces, należą do najstarszych metod sprawdzania wiedzy. Ich początki sięgają starożytnej Grecji, gdzie nauczyciele zadawali pytania wymagające odpowiedzi udzielanej bez przygotowanego wcześniej tekstu. Z czasem egzaminy pisemne stały się wygodniejsze, zwłaszcza gdy szkoły i uczelnie zaczęły kształcić większe grupy osób. Forma ustna nie zniknęła jednak całkowicie. Nadal jest stosowana w części szkół i uniwersytetów, a obecnie zyskuje nowe uzasadnienie wraz z upowszechnieniem narzędzi generatywnej AI. Rozmowa z egzaminatorem ma kilka funkcji. Pozwala sprawdzić nie tylko to, czy student zna poprawną odpowiedź, lecz także jak rozumuje i czy potrafi samodzielnie wyjaśnić swoje stanowisko. Egzaminator może natychmiast dopytać o niejasny fragment, poprosić o doprecyzowanie pojęcia albo sprawdzić, czy osoba zdająca rozumie konsekwencje przedstawionego rozwiązania. Taka forma może również rozwijać umiejętność publicznego wypowiadania się i komunikacji. W niektórych szkołach w Nowej Południowej Walii egzaminy ustne są wykorzystywane także jako sposób na ograniczenie oszustw. Rozmowa może ujawnić wiedzę, ale także zwiększyć stres Zaletą egzaminu ustnego jest bezpośredni kontakt, ale ta sama cecha może tworzyć dodatkową barierę. Przywołane w artykule badania sugerują, że studenci odczuwają podczas egzaminów ustnych większy lęk niż podczas pisemnych. Osoba bardzo zestresowana może mieć trudności z przypomnieniem sobie informacji, formułowaniem zdań lub spokojnym reagowaniem na kolejne pytania. W takiej sytuacji wynik nie musi odzwierciedlać rzeczywistego poziomu wiedzy. Egzamin zaczyna wtedy sprawdzać także odporność na presję i swobodę występowania przed innymi. Dodatkową trudność mogą odczuwać osoby, dla których język egzaminu nie jest językiem ojczystym. Mogą dobrze rozumieć materiał, ale potrzebować więcej czasu na znalezienie właściwych słów i przedstawienie odpowiedzi. W rozmowie prowadzonej pod presją czasu taka różnica może zostać błędnie odczytana jako brak wiedzy. Dlatego sama zamiana egzaminu pisemnego na ustny nie gwarantuje sprawiedliwszej oceny. Potrzebne są także warunki, które pozwalają różnym osobom zaprezentować wiedzę w porównywalny sposób. Problemem jest również spójność przebiegu egzaminu. Badanie egzaminów ustnych w norweskich szkołach średnich wykazało, że pierwsze prezentacje uczniów trwały od 5 do 16 minut. Rozmowy uzupełniające trwały z kolei od 7 do 23 minut. Oznaczało to, że poszczególni uczniowie otrzymywali różną ilość czasu na pokazanie swoich umiejętności. W kolejnym badaniu, przeprowadzonym z udziałem tych samych egzaminatorów, jedni uczniowie odpowiadali na mniej niż 10 pytań, a inni na prawie 50. Różnice nie musiały być zamierzone, ale mogły wpływać na możliwość zaprezentowania wiedzy i końcową ocenę. Egzaminator może od razu dopytać o znaczenie lub uzasadnienie udzielonej odpowiedzi. Silny stres może sprawić, że zdający nie pokaże wiedzy, którą rzeczywiście posiada. Osoby mówiące w języku innym niż ojczysty mogą potrzebować więcej czasu na sformułowanie odpowiedzi. Różnice w czasie rozmowy i liczbie pytań mogą dawać uczniom nierówne możliwości zaprezentowania wiedzy. Egzamin ustny nie jest wykrywaczem AI Ustna forma sprawdzianu nie usuwa wszystkich sposobów obchodzenia zasad. Student może użyć AI wcześniej, aby przećwiczyć odpowiedzi i zapamiętać przekonujące sformułowania. Z drugiej strony osoba, która samodzielnie napisała całą pracę, może w trakcie rozmowy zastygnąć pod wpływem presji. Jeżeli egzamin ustny jest traktowany wyłącznie jako detektor kłamstwa związanego z AI, ocena może zacząć zależeć bardziej od pewności siebie niż od nauki i włożonego wysiłku. To oznacza, że metoda nie rozwiązuje automatycznie problemu oszustw, lecz zmienia rodzaj sytuacji, w której wiedza jest sprawdzana. Jak zaprojektować uczciwy egzamin ustny Zgodnie z wnioskami przedstawionymi w źródłowym artykule uczniowie i studenci powinni wcześniej wiedzieć, jaki jest cel egzaminu, według jakich kryteriów będzie oceniany oraz jakiego rodzaju pytań mogą się spodziewać. Ważne są także regularne okazje do ćwiczenia wypowiedzi, odpowiedni czas na zastanowienie się nad odpowiedzią i rozsądne dostosowania do potrzeb osoby zdającej. Może to oznaczać możliwość wyboru terminu egzaminu albo decyzję, czy podczas rozmowy woli siedzieć, czy stać. Takie rozwiązania nie zmieniają wymagań merytorycznych, ale mogą ograniczyć wpływ samego stresu na wynik. Egzaminatorzy powinni korzystać z uzgodnionych i możliwie spójnych pytań uzupełniających. Dzięki temu każda osoba otrzyma podobną szansę wyjaśnienia swojego toku rozumowania. Pomocny może być również wspólny szablon oceniania, który porządkuje kryteria i ogranicza przypadkowe różnice między egzaminatorami. Sprawdzenie przez innych nauczycieli części wystawionych ocen zapewnia dodatkowy nadzór, bez konieczności ponownego analizowania każdego egzaminu. Nie usuwa to całkowicie subiektywności rozmowy, ale może zmniejszyć jej wpływ na końcowy wynik. Badania przywołane w materiale sugerują, że egzaminy ustne są najbardziej użyteczne wtedy, gdy towarzyszą innym formom sprawdzania wiedzy, zamiast całkowicie je zastępować. Przykładem może być praca z historii. Student składa opatrzony komentarzami szkic eseju i listę źródeł, a następnie odbywa pięciominutową rozmowę z nauczycielem. W jej trakcie wyjaśnia, dlaczego wybrał określone źródło, wskazuje najważniejszą zmianę wprowadzoną do tekstu i opisuje, jak pomoc AI wpłynęła na jego sposób myślenia. Taka rozmowa nie ma być przesłuchaniem, lecz uzupełnieniem pracy pisemnej. Dobrze zaprojektowany egzamin ustny może więc wzmocnić ocenianie, ponieważ pokazuje, jak student lub uczeń pracował z tematem i czy potrafi samodzielnie omówić własne decyzje. Może też wspierać zaufanie między nauczycielem a osobą ocenianą. Jeżeli jednak zostanie użyty wyłącznie jako narzędzie kontroli i podejrzliwości, jeden problem może zostać zastąpiony innym. Zamiast pytania o oszustwa pojawi się pytanie o sprawiedliwość, porównywalność warunków oraz dodatkowe obciążenie egzaminatorów. ## Wyjaśnienie pojęć ### [egzamin ustny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/egzamin-ustny) Forma sprawdzania wiedzy, w której osoba zdająca odpowiada na pytania egzaminatora w bezpośredniej rozmowie. ## Źródło pierwotne [Phys.org](https://phys.org/news/2026-08-oral-exams-comeback-ai-problems.html) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T21:46:07.544Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T21:46:07.544Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Uczelnie wracają do egzaminów ustnych, by ograniczyć oszustwa z użyciem AI”, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/uczelnie-wracaja-do-egzaminow-ustnych-by-ograniczyc-oszustwa-z-uzyciem-ai