--- title: "Ukryta siła ciemnej materii może działać odwrotnie, niż oczekiwano" description: "Badanie teoretycznych modeli ciemnej materii wskazuje, że dodatkowa siła przyciągania może jednocześnie wzmacniać skupianie cząstek i osłabiać ich wpływ grawitacyjny. W efekcie wzrost wielkoskalowych struktur Wszechświata w wielu scenariuszach zostaje spowolniony." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano/index.md" date_published: "2026-08-02T19:39:38.530Z" date_modified: "2026-08-02T19:39:59.812Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "ciemna materia" - "kosmologia" - "fizyka" - "wszechświat" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260801042822.htm" source_name: "ScienceDaily Science" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1785693690735.jpeg" image_alt: "Stylized atom with glowing electron paths on a rippling background." image_credit: "© Brecht Corbeel / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@brechtcorbeel" --- # Ukryta siła ciemnej materii może działać odwrotnie, niż oczekiwano > Nowe modele ukrytej siły ciemnej materii pokazują, że dodatkowe przyciąganie może wzmacniać skupianie cząstek, ale spowalniać wzrost struktur. ## Kluczowe informacje - Modele zakładają dodatkową, ukrytą siłę działającą między cząstkami ciemnej materii. - Siła ta sprzyja skupianiu ciemnej materii w większe struktury. - W analizowanych scenariuszach cząstki stają się jednak efektywnie lżejsze wraz z ekspansją Wszechświata. - Łączny efekt zwykle spowalnia wzrost struktur kosmicznych. Ciemna materia jest zwykle opisywana jako niewidoczna substancja, która reaguje przede wszystkim na grawitację. Nowe badanie teoretyczne sprawdziło jednak, co mogłoby się wydarzyć, gdyby jej cząstki oddziaływały także za pomocą dodatkowej, przyciągającej siły. Wyniki opisane w Journal of Cosmology and Astroparticle Physics sugerują zaskakujący efekt: ukryta siła rzeczywiście sprzyja skupianiu ciemnej materii, ale w analizowanych modelach nie przyspiesza zwykle wzrostu struktur kosmicznych. Przeciwnie, może go spowalniać. ## Dlaczego naukowcy rozważają ukrytą siłę Zainteresowanie możliwością istnienia dodatkowego oddziaływania wzrosło wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami kosmosu. Niektóre pomiary ekspansji Wszechświata oraz rozwoju galaktyk i innych dużych struktur nie układają się idealnie w tę samą historię przewidywaną przez standardowy model kosmologiczny. Część obserwacji odległego Wszechświata sugeruje, że jego ekspansja mogła w przeszłości przebiegać nieco wolniej, niż wynikałoby z tego modelu. Jednocześnie dane z mikrofalowego promieniowania tła od dawna wskazują, że materia na największych skalach mogła być skupiona silniej, niż oczekiwano. Różnice są niewielkie, ale skłaniają badaczy do sprawdzania, czy w opisie kosmosu nie brakuje dodatkowego składnika. Jednym z rozważanych wyjaśnień jest założenie, że cząstki ciemnej materii odczuwają siłę, której zwykła materia nie może bezpośrednio wykryć. Takie oddziaływanie byłoby ograniczone do sektora ciemnej materii, dlatego określa się je mianem ukrytej siły. Jego obecność mogłaby wpływać nie tylko na to, jak cząstki łączą się w większe skupiska, lecz także na historię ekspansji Wszechświata i powstawanie galaktyk. Nie oznacza to jednak, że siła została zaobserwowana. Jest to hipoteza testowana za pomocą modeli oraz danych kosmologicznych. ## Testowanie dodatkowego oddziaływania Zespół przeanalizował grupę teoretycznych modeli, w których cząstki ciemnej materii oddziałują za pośrednictwem siły o dużym zasięgu, działającej obok grawitacji. Badacze połączyli obliczenia teoretyczne z danymi kosmologicznymi i sprawdzili, jak takie oddziaływanie zmieniałoby historię ekspansji oraz tempo wzrostu wielkoskalowej struktury Wszechświata. Intuicyjne przewidywanie jest proste: jeśli cząstki dodatkowo się przyciągają, powinny szybciej tworzyć skupiska. Silniejsze skupianie mogłoby na pierwszy rzut oka pasować do obserwacji sugerujących większą gęstość struktur. - Dodatkowa siła w modelach jest przyciągająca i działa między cząstkami ciemnej materii. - Jej obecność zwiększa skuteczność skupiania ciemnej materii. - Wraz z ekspansją Wszechświata cząstki stają się w modelach efektywnie lżejsze. - Mniejszy wpływ grawitacyjny może zrównoważyć, a nawet przewyższyć efekt dodatkowego przyciągania. ## Przyciąganie, które może osłabiać wzrost struktur Właśnie drugi efekt zmienia przewidywania. W analizowanych modelach ukryta siła pomaga cząstkom ciemnej materii skupiać się, ale jednocześnie zmienia ich zachowanie podczas rozszerzania się Wszechświata. W wyniku tego procesu ciemna materia staje się z czasem efektywnie lżejsza. Jej wpływ grawitacyjny słabnie, więc silniejsze lokalne przyciąganie nie musi przekładać się na większy ogólny wkład w tworzenie struktur. Oba mechanizmy działają w przeciwnych kierunkach: jeden ułatwia skupianie, a drugi ogranicza grawitacyjne oddziaływanie skupionej materii. Według wyników badania w większości rozpatrywanych przypadków drugi efekt przeważa. Ostatecznie wzrost struktur kosmicznych zostaje zahamowany, a dodatkowe skupianie nie powoduje silniejszego grawitacyjnego śladu w mikrofalowym promieniowaniu tła. Wnioski mogą mieć znaczenie dla bardziej rozbudowanych teorii dotyczących ciemnej materii i ciemnej energii. Część wyjaśnień proponowanych w związku z niedawnymi pomiarami instrumentu Dark Energy Spectroscopic Instrument, znanego jako DESI, zakłada podobne interakcje między cząstkami ciemnej materii. Jeśli takie modele mają być zgodne z obserwacjami, powinny uwzględniać możliwość, że ciemna materia staje się efektywnie lżejsza w miarę ewolucji Wszechświata. Badanie nie dowodzi istnienia ukrytej siły, lecz pokazuje, że jej konsekwencje mogą być inne, niż podpowiada prosta intuicja. Dokładniejsze obserwatoria i przeglądy kosmiczne mogą w przyszłości pomóc odróżnić poszczególne scenariusze oraz wykluczyć te, które nie pasują do danych. ## Wyjaśnienie pojęć ### [ukryta siła](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ukryta-sila) Hipotetyczne dodatkowe oddziaływanie między cząstkami ciemnej materii, niewykrywane bezpośrednio przez zwykłą materię. ### [ciemna materia](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/ciemna-materia) Niewidoczna forma materii, której obecność wnioskuje się przede wszystkim na podstawie jej wpływu grawitacyjnego. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260801042822.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-02T19:39:38.530Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-02T19:39:59.812Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Ukryta siła ciemnej materii może działać odwrotnie, niż oczekiwano”, 2026-08-02, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/ukryta-sila-ciemnej-materii-moze-dzialac-odwrotnie-niz-oczekiwano