--- title: "W kości dinozaura znaleziono ślady przypominające krwinki. Wynik budzi spór" description: "Naukowcy znaleźli w 115-milionowej kości dinozaura struktury przypominające krwinki czerwone oraz chemiczne ślady hemu. Część badaczy uważa jednak, że dowody nie potwierdzają jeszcze jednoznacznie obecności skamieniałej krwi." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor/index.md" date_published: "2026-11-10T15:16:57.716Z" date_modified: "2026-11-10T15:16:57.716Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "dinozaury" - "paleontologia" - "skamieniałości" - "hem" - "badania naukowe" source_url: "https://www.sciencenews.org/article/evidence-dinosaur-blood-fossilize" source_name: "Science News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/nauka-unsplash-1793991660881.jpeg" image_alt: "gray and black abstract painting" image_credit: "© Michael Oeser / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@michaeloeser" --- # W kości dinozaura znaleziono ślady przypominające krwinki. Wynik budzi spór > Analizy kości dinozaura sprzed 115 mln lat wskazują na ślady hemu i struktur przypominających krwinki czerwone, ale badacze nie są zgodni. ## Kluczowe informacje - W kości dinozaura Aratasaurus museunacionali znaleziono elipsoidalne struktury o średnicy około 20 mikrometrów. - Analizy wykazały obecność żelaza, węgla i azotu, czyli pierwiastków występujących w hemie. - Naukowcy wiążą zachowanie struktur z minerałem hausmannitem, tlenkiem manganu. - Niezależna badaczka kwestionuje między innymi lokalizację śladów hemu oraz kształt i rozmiar struktur. W kości dinozaura sprzed około 115 milionów lat zachowały się struktury przypominające krwinki czerwone, a analizy chemiczne wykazały w tym samym materiale ślady hemu, składnika hemoglobiny odpowiedzialnego za przenoszenie tlenu. Autorzy badania opublikowanego w Proceedings of the National Academy of Sciences uważają, że jest to najstarszy dotąd znaleziony ślad struktur krwinek czerwonych oraz pierwszy przypadek, w którym ich pochodzenie zostało wsparte analizą chemiczną. Nie wszyscy paleontolodzy uznają jednak, że przedstawione wyniki rozstrzygają sprawę. ## Co znaleziono w kości sprzed 115 milionów lat? Badany fragment pochodzi z kończyny dinozaura Aratasaurus museunacionali. Skamieniałość znaleziono w bogatym w pozostałości organizmów stanowisku Mina Pedra Branca w północno-wschodniej Brazylii. Zwierzę żyło w kredzie, okresie geologicznym, w którym występowała znaczna część znanych dziś dinozaurów. Zespół kierowany przez Kliti Grice przygotował cienkie przekroje kości, a następnie zbadał ich wewnętrzną strukturę i skład chemiczny za pomocą kilku niezależnych metod. - W kanałach naczyniowych skamieniałej kości zaobserwowano elipsoidalne mikrostruktury o średnicy około 20 mikrometrów. - Struktury zawierały dużo żelaza, węgla i azotu, czyli pierwiastków obecnych między innymi w hemie. - Analizy z użyciem światła laserowego wskazały na obecność porfiryn, związków związanych z hemem i jego prekursorami. - W strukturach wykryto także hausmannit, minerał, który mógł pomóc w zachowaniu ich kształtu i zawartości. ## Od obrazu mikroskopowego do śladu chemicznego Pierwsza część badań polegała na obrazowaniu przekrojów kości przy użyciu mikroskopii elektronowej skaningowej. Skupiona wiązka elektronów ujawniła drobne, eliptyczne obiekty znajdujące się w obrębie skamieniałej sieci naczyń krwionośnych. Ich kształt przypomina krwinki czerwone, ale sam wygląd nie wystarcza do potwierdzenia biologicznego pochodzenia. Podczas fosylizacji minerały mogą tworzyć struktury podobne do tkanek i komórek, dlatego konieczne było sprawdzenie, z czego te obiekty się składają. Mapa rozmieszczenia pierwiastków wykazała, że elipsoidalne struktury są bogate w żelazo, węgiel i azot. Pierwiastki te występują w hemie, czyli zawierającej żelazo części hemoglobiny. Naukowcy zastosowali też metodę rozpoznawania cząsteczek na podstawie sposobu, w jaki rozpraszają światło lasera. Wyniki sugerowały obecność porfiryn, pierścieniowych związków organicznych związanych z krwią. Następnie badacze oddzielili i zidentyfikowali składniki ekstraktu z kości, aby wykluczyć, że za sygnał odpowiadają inne porfiryny, na przykład barwniki związane z chlorofilem. Ta analiza również wskazywała na hem. ## Jak minerał mógł pomóc zachować dawną krew? Komórki krwi po śmierci organizmu szybko ulegają rozpadowi. Aby ich pozostałości przetrwały dziesiątki milionów lat, potrzebne byłyby nietypowe i szybko działające warunki środowiskowe oraz chemiczne, które ograniczyłyby rozkład. Autorzy badania wskazują na hausmannit, minerał będący tlenkiem manganu. Znaleziono go wewnątrz struktur przypominających krwinki. Według proponowanego mechanizmu minerał mógł zadziałać jak kapsuła czasu, stabilizując kształt komórek i chroniąc cząsteczki znajdujące się w ich wnętrzu, w tym aminokwasy kolagenu. To ważne rozróżnienie, ponieważ mineralizacja nie zawsze oznacza zachowanie oryginalnego materiału biologicznego. Po śmierci organizmu bogate w minerały płyny mogą przenikać przez kość i osadzać się w jej wnętrzu. Powstałe w ten sposób struktury mogą przypominać komórki, mimo że pojawiły się dopiero po rozpadzie tkanek. W 1997 roku podobne, drobne sfery w kości skamieniałego zwierzęcia uznano początkowo za możliwe krwinki. Późniejsza analiza wykazała jednak, że były to kryształy pirytu, minerału zdeponowanego w kości po śmierci organizmu. ## Dlaczego interpretacja pozostaje niepewna? Przypadek pirytu doprowadził do sformułowania kryteriów, które powinny być spełnione przed uznaniem podobnych struktur za skamieniałe krwinki. Należy między innymi porównać ich kształt z komórkami współczesnych, spokrewnionych organizmów oraz wykryć biomarkery wskazujące na pochodzenie biologiczne. Zespół Grice uważa, że jego praca spełnia te wymagania, ponieważ łączy obrazowanie, analizę morfologii, mineralogii, składu pierwiastkowego i chemii molekularnej. Badacze podkreślają, że w tym przypadku hausmannit miał uczestniczyć w ochronie pozostałości, a nie tylko zastąpić materiał biologiczny po jego zniknięciu. Mary Schweitzer z North Carolina State University, która nie uczestniczyła w badaniu, nie uważa jednak, że kryteria zostały w pełni spełnione. Jej zdaniem sygnały związane z hemem nie są wyraźnie ograniczone do okrągłych lub elipsoidalnych struktur, lecz pochodzą z analizy całej kości. To osłabia argument, że właśnie te obiekty są zachowanymi krwinkami. Badaczka zwraca też uwagę, że ich rozmiar i kształt różnią się od krwinek czerwonych współczesnych ptaków i gadów. Nie jest również przekonana, że wykryte związki można definitywnie zidentyfikować jako hem. Schweitzer ma doświadczenie w badaniach, które wywoływały podobne dyskusje. W 2005 roku ona i jej współpracownicy opisali elastyczne, miękkie naczynia krwionośne odzyskane ze skamieniałej kości nogi tyranozaura sprzed 68 milionów lat. Odkrycie wywołało debatę o tym, jak delikatne tkanki mogły przetrwać tak długi czas oraz jak najpewniej odróżniać pozostałości biologiczne od późniejszych produktów mineralizacji. W ocenie Schweitzer tak niezwykłe wnioski wymagają szczególnie mocnych dowodów i nowoczesnych metod, choć sama wielość zastosowanych technik nie rozstrzyga jeszcze, co dokładnie zachowało się w kości. ## Możliwe znaczenie dla badań nad dinozaurami Jeśli interpretacja zostanie potwierdzona przez kolejne analizy, zachowane ślady cząsteczek związanych z krwią mogłyby otworzyć dodatkowe okno na fizjologię wymarłych zwierząt. Takie dane mogłyby w przyszłości pomagać badać między innymi ich metabolizm, sposób funkcjonowania tkanek oraz poziom aktywności. Na obecnym etapie nie można jednak wyciągać takich wniosków z samego znaleziska. Praca dotyczy jednego okazu, a autorzy sami przyznają, że nie wiadomo jeszcze, czy hausmannit mógł zachowywać podobne ślady także w innych skamieniałościach. Wynik jest więc interesującą i wieloaspektową przesłanką, ale nie ostatecznym dowodem na zachowanie krwinek dinozaura. ## Wyjaśnienie pojęć ### [hausmannit](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/hausmannit) Minerał będący tlenkiem manganu. Autorzy badania sugerują, że mógł pomóc zabezpieczyć struktury biologiczne podczas fosylizacji. ### [porfiryny](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/porfiryny) Pierścieniowe związki organiczne, do których należą związki związane z hemem i jego prekursorami. ### [hem](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/hem) Zawierająca żelazo część hemoglobiny, białka odpowiedzialnego za przenoszenie tlenu w krwinkach czerwonych. ## Źródło pierwotne [Science News](https://www.sciencenews.org/article/evidence-dinosaur-blood-fossilize) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-11-10T15:16:57.716Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-11-10T15:16:57.716Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „W kości dinozaura znaleziono ślady przypominające krwinki. Wynik budzi spór”, 2026-11-10, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/w-kosci-dinozaura-znaleziono-slady-przypominajace-krwinki-wynik-budzi-spor