--- title: "Wariant APOE4 może zmniejszać neurony na długo przed objawami Alzheimera" description: "Naukowcy z Gladstone Institutes opisali możliwy mechanizm, przez który wariant APOE4 może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera. W badaniu na myszach obniżenie poziomu białka Nell2 częściowo odwróciło zmiany w neuronach nawet u dorosłych zwierząt." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera/index.md" date_published: "2026-08-25T22:23:32.466Z" date_modified: "2026-08-25T22:23:32.466Z" author: "Redakcja" category: "Nauka" tags: - "apoe4" - "alzheimer" - "neurony" - "hipokamp" - "nell2" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260821012234.htm" source_name: "ScienceDaily Science" --- # Wariant APOE4 może zmniejszać neurony na długo przed objawami Alzheimera > Badanie na myszach wskazuje, że APOE4 zwiększa poziom białka Nell2, zmniejsza neurony i zaburza aktywność obwodów pamięci. ## Kluczowe informacje - APOE4 zwiększało u młodych myszy poziom białka Nell2 w neuronach hipokampa. - Wyższy poziom Nell2 wiązał się z mniejszym rozmiarem neuronów i ich nadmierną aktywnością. - Nadmierna aktywność u młodych zwierząt przewidywała gorsze wyniki testów pamięci w późniejszym wieku. - Obniżenie poziomu Nell2 u dorosłych myszy z APOE4 przywracało neuronom bardziej prawidłowy rozmiar i sposób działania. Wariant genu APOE4 może zmieniać działanie mózgu wiele lat przed pojawieniem się wyraźnych problemów z pamięcią. Badanie naukowców z Gladstone Institutes wskazuje, że jednym z ogniw tego procesu może być białko Nell2. W modelach mysich podwyższony poziom Nell2 wiązał się ze zmniejszeniem neuronów oraz nadmierną aktywnością obwodów związanych z pamięcią. Co ważne, obniżenie produkcji tego białka u dorosłych myszy częściowo odwracało opisane zmiany. Co zaobserwowano u młodych myszy APOE4 jest jedną z trzech częstych postaci genu APOE i najsilniejszym znanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera. Z materiału wynika, że wariant ten posiada około jedna czwarta ludzi, a jego obecność szacuje się u 60 do 75 procent osób z chorobą Alzheimera. Nie oznacza to jednak, że każdy nosiciel APOE4 zachoruje. Wariant zwiększa ryzyko, a nie stanowi samodzielnej diagnozy ani pewnego przewidywania losu konkretnej osoby. Wcześniejsze badania wskazywały, że u ludzi będących nosicielami APOE4 może występować nadmierna aktywność mózgu jeszcze przed okresem średniego wieku. Łączono ją także z późniejszym pogorszeniem funkcji poznawczych. Nie było jednak jasne, w jaki sposób wariant genu prowadzi do takich zmian i dlaczego mogą one sprzyjać problemom z pamięcią dopiero w późniejszym okresie życia. Zespół z Gladstone Institutes próbował prześledzić ten proces od poziomu pojedynczych komórek do działania całych obwodów mózgowych. Naukowcy zarejestrowali aktywność mózgu młodych myszy i zbadali pojedyncze neurony. Zwierzęta z APOE4 miały nadmiernie aktywne neurony w dwóch obszarach hipokampa, czyli strukturze mózgu kluczowej dla uczenia się i pamięci. Te same obszary były wcześniej wskazywane jako nadaktywne u ludzi z APOE4. W porównaniu z myszami posiadającymi APOE3, wariant genu wiązany u ludzi z niższym ryzykiem Alzheimera, neurony myszy z APOE4 były mniejsze. Młode myszy z APOE4 wykazywały nadmierną aktywność neuronów w wybranych obszarach hipokampa. W chwili wczesnych pomiarów ich uczenie się i pamięć pozostawały prawidłowe. Zwierzęta z największą hiperaktywnością w młodym wieku później najgorzej radziły sobie w testach pamięci przestrzennej. U myszy z APOE3 podobna zwiększona pobudliwość neuronów pojawiała się dopiero w starszym wieku. Mniejsze neurony i przyspieszenie zmian związanych z wiekiem Mniejszy rozmiar neuronów może mieć znaczenie dla ich zachowania. Jak wyjaśnili badacze, takie komórki łatwiej reagują na pobudzenie, dlatego mogą częściej wytwarzać impulsy i działać zbyt intensywnie. W badaniu zakres nadmiernej aktywności u młodych myszy pozwalał przewidzieć, jak słabo zwierzęta poradzą sobie później z zadaniami dotyczącymi uczenia się przestrzennego i pamięci. Była to zależność obserwowana w modelu zwierzęcym, a nie dowód, że identyczny przebieg występuje u wszystkich ludzi z APOE4. Porównanie z APOE3 sugerowało, że APOE4 może przyspieszać proces przypominający naturalne zmiany związane ze starzeniem się neuronów. U myszy z APOE3 neurony w analizowanych obszarach hipokampa również stawały się z czasem bardziej pobudliwe, ale przesunięcie to pojawiało się dopiero w starszym wieku. Według autorów może to pomagać wyjaśnić, dlaczego nosiciele APOE4 są bardziej narażeni na wcześniejsze pogorszenie funkcji poznawczych. Jest to jednak interpretacja mechanizmu na podstawie wyników badań na myszach. Nell2 jako możliwy punkt interwencji Badacze sprawdzili następnie, które procesy molekularne mogą odpowiadać za zmniejszenie neuronów i ich nadmierną pobudliwość. Przeanalizowali wzorce aktywności genów w pojedynczych komórkach kilku typów obecnych w hipokampie. Analiza wskazała na Nell2, białko występujące w szczególnie wysokim poziomie w neuronach myszy z APOE4. Nell2 nie było wcześniej badane jako bezpośrednie ogniwo łączące APOE4 ze zmianami w neuronach, choć wcześniejsze prace wykazywały podwyższony poziom tego białka w mózgach osób z chorobą Alzheimera. Wyższe stężenia wiązano w tych pracach z gorszym funkcjonowaniem poznawczym. W kolejnym etapie zespół użył metody CRISPRi, która obniża aktywność genu bez trwałej zmiany DNA. Naukowcy ograniczyli produkcję Nell2 w neuronach hipokampa dorosłych myszy z APOE4. Po obniżeniu poziomu białka neurony zwiększyły rozmiar i stały się mniej pobudliwe, czyli ich działanie zbliżyło się do obserwowanego w prawidłowych warunkach. Wynik wskazuje, że podwyższony poziom Nell2 może być ważnym elementem badanego mechanizmu, ale nie rozstrzyga jeszcze, czy jego zahamowanie przyniosłoby podobny efekt w ludzkim mózgu. Zespół sprawdził także, czy kluczową rolę odgrywają astrocyty, ponieważ to one w zdrowym mózgu wytwarzają większość APOE. Usunięcie APOE4 z astrocytów nie zmieniło opisywanej nadmiernej aktywności hipokampa. Kiedy jednak badacze usunęli APOE4 z neuronów, komórki stały się większe i zaczęły działać prawidłowo. W tym modelu sugeruje to, że wczesne zmiany były napędzane przede wszystkim przez APOE4 produkowane wewnątrz neuronów, a nie przez wariant obecny w astrocytach. Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie Nature Aging uważają, że wyniki wskazują na możliwość istnienia okna interwencji jeszcze po uruchomieniu części procesów związanych z APOE4. Na tym etapie nie ma jednak leku ukierunkowanego na Nell2 ani dowodu skuteczności takiej strategii u ludzi. Potrzebne byłyby dalsze badania, które potwierdziłyby mechanizm w ludzkich komórkach i organizmach oraz sprawdziły, czy zmiana poziomu Nell2 wpływa na ryzyko choroby, a nie tylko na wybrane cechy neuronów. Najważniejszym rezultatem obecnej pracy jest więc wskazanie możliwego łańcucha zmian, od APOE4 przez Nell2 do nadmiernej aktywności neuronów, a nie gotowa metoda zapobiegania Alzheimerowi. ## Wyjaśnienie pojęć ### [APOE4](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/apoe4) Jedna z trzech częstych postaci genu APOE. Jest najsilniejszym znanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera, ale samo jej posiadanie nie przesądza o rozwoju choroby. ### [hipokamp](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/hipokamp) Obszar mózgu odgrywający ważną rolę w tworzeniu i odtwarzaniu wspomnień. ### [CRISPRi](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/crispri) Metoda używana do ograniczania aktywności wybranego genu bez trwałej zmiany sekwencji DNA. ### [astrocyty](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/astrocyty) Komórki wspierające neurony i pomagające utrzymywać środowisko potrzebne do ich prawidłowego działania. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Science](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260821012234.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-25T22:23:32.466Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-25T22:23:32.466Z - **Kategoria:** Nauka - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Wariant APOE4 może zmniejszać neurony na długo przed objawami Alzheimera”, 2026-08-25, https://najnowsze-informacje.pl/nauka/wariant-apoe4-moze-zmniejszac-neurony-na-dlugo-przed-objawami-alzheimera