Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Badanie: cyfrowy program zmniejszał objawy lęku i depresji u osób z chorobami przewlekłymi
825 osób z przewlekłymi chorobami uczestniczyło w badaniu przeprowadzonym w 13 krajach.
Program obejmował ruch, ćwiczenia oddechowe i medytacyjne, trening radzenia sobie oraz edukację o chorobie.
Po 12 tygodniach poprawiły się objawy lęku i depresji, jakość życia oraz zmęczenie.
Nie wykazano przewagi rozmów telefonicznych, a badanie nie oceniało skutków długoterminowych.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Cyfrowy program łączący ćwiczenia ruchowe, oddech i medytację oraz trening umiejętności radzenia sobie wiązał się z mniejszym nasileniem objawów lęku i depresji u dorosłych z przewlekłymi chorobami. W badaniu opublikowanym 20 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie PLOS Medicine uczestniczyło 825 osób z 13 krajów. Uczestnicy korzystali z programu samodzielnie albo z dodatkowymi cotygodniowymi rozmowami telefonicznymi.
Choroba przewlekła obciąża nie tylko jeden narząd
Przewlekłe schorzenia mogą wiązać się nie tylko z objawami dotyczącymi konkretnego narządu, lecz także z obciążeniem psychicznym i utrzymującym się zmęczeniem. Według informacji przedstawionych w publikacji ponad połowa dorosłych żyjących z przewlekłymi chorobami fizycznymi doświadcza lęku, depresji lub zmęczenia, co może znacząco obniżać jakość życia. Dostęp do pomocy w radzeniu sobie z tymi objawami bywa ograniczony przez problemy z poruszaniem się, odległość od specjalistycznych ośrodków, koszty oraz niedobór odpowiednio przeszkolonych klinicystów. Programy cyfrowe mogą teoretycznie ułatwiać dotarcie do większej liczby osób, jednak do tej pory dowody z badań klinicznych były ograniczone. Nie było również jasne, jak duże znaczenie dla skuteczności takich programów ma regularny kontakt z człowiekiem.
Badanie objęło 825 dorosłych z przewlekłymi chorobami, którzy mieszkali w 13 krajach.
Program eMPower zawierał ćwiczenia ruchowe, ćwiczenia oddechowe i medytacyjne, trening radzenia sobie oraz edukację dotyczącą choroby.
Uczestników losowo przydzielono do grupy oczekującej, programu samodzielnego albo programu uzupełnionego cotygodniowymi rozmowami telefonicznymi.
Główną ocenę przeprowadzono po 12 tygodniach, a objawy mierzono na standardowej skali od 0 do 42 punktów.
Słownik artykułu
Pojęcia, które warto znać
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
Naukowcy przeprowadzili w pełni zdalne, trzyramienne randomizowane badanie kontrolowane. Uczestnicy deklarowali, że żyją z przewlekłymi chorobami, wśród których znalazły się pierwotne zapalenie dróg żółciowych, przewlekłe choroby układu pokarmowego, marskość wątroby oraz niewydolność serca. Pierwsza grupa trafiła na listę oczekujących i pełniła funkcję grupy kontrolnej. Druga korzystała z programu eMPower samodzielnie. Trzecia otrzymała ten sam wieloskładnikowy program oraz cotygodniowe rozmowy telefoniczne z przeszkolonymi pracownikami, którzy nie byli klinicystami.
Program obejmował kierowane ćwiczenia ruchowe, pracę z oddechem i medytację, naukę umiejętności radzenia sobie oraz edukację dotyczącą choroby. Nasilenie objawów lęku i depresji oceniano za pomocą standardowej skali o zakresie od 0 do 42 punktów. Sprawdzano również jakość życia i zmęczenie. Tak zaprojektowane badanie pozwalało ocenić, czy uczestnicy korzystający z programu zmieniali się bardziej niż osoby z grupy kontrolnej, ale nie miało na celu bezpośredniego rozstrzygnięcia, który z dwóch formatów programu jest lepszy.
Poprawa objawów po 12 tygodniach
Po 12 tygodniach osoby korzystające z programu z cotygodniowym wsparciem telefonicznym uzyskały w pomiarze lęku i depresji o 2,9 punktu większą poprawę niż grupa kontrolna. 95-procentowy przedział ufności dla tej różnicy wynosił od 2,0 do 3,8 punktu. W tej grupie odnotowano również poprawę jakości życia i mniejsze zmęczenie. Wynik opisuje różnicę między grupami, a nie zmianę, której można oczekiwać u każdej pojedynczej osoby. Nie wskazuje też sam w sobie, że program zastępuje leczenie przyczyn choroby przewlekłej lub specjalistyczną pomoc w zaburzeniach zdrowia psychicznego.
W analizie eksploracyjnej, czyli dodatkowej analizie wykraczającej poza główne porównanie, także samodzielny program wiązał się z istotną poprawą objawów w porównaniu z grupą kontrolną. Różnica wyniosła 2,6 punktu, a 95-procentowy przedział ufności obejmował wartości od 1,8 do 3,5 punktu. Między programem samodzielnym a programem z rozmowami telefonicznymi nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy. Naukowcy podkreślają jednak, że badanie nie zostało zaprojektowane ani odpowiednio obliczone, aby bezpośrednio porównywać te dwa formaty. Brak istotnej różnicy nie dowodzi więc, że obie formy są równoważne.
Udział w badaniu był możliwy z domu, bez konieczności dojazdu do ośrodka. Średni wiek uczestników wynosił 56 lat, niemal co czwarta osoba miała ponad 65 lat, a 84 procent uczestników ukończyło ocenę po 12 tygodniach. Najliczniejszą grupę stanowili uczestnicy z pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych, czyli PBC. Autorzy podkreślili również udział pacjentów i organizacji reprezentujących społeczności osób z chorobami serca, nerek, wątroby, po przeszczepach oraz z chorobami układu pokarmowego. Ich uwagi miały wpływ na kształt programu od wczesnego etapu jego przygotowania.
Ograniczenia wyników
Wyniki trzeba interpretować z uwzględnieniem kilku ograniczeń. W badaniu uczestniczyły głównie kobiety oraz osoby z wyższym wykształceniem, dlatego nie wiadomo, czy podobne efekty wystąpiłyby w innych grupach społecznych i wśród osób o odmiennych cechach demograficznych. Uczestnicy sami zgłaszali występowanie przewlekłych chorób, co również ogranicza możliwość prostego przenoszenia wyników na wszystkie osoby z rozpoznaniami medycznymi. Najważniejsze pomiary wykonano po 12 tygodniach. Badanie nie odpowiada więc na pytanie, czy poprawa objawów, jakości życia i zmęczenia utrzymuje się przez wiele miesięcy lub dłużej.
Możliwe znaczenie dla opieki nad osobami przewlekle chorymi
Autorzy badania wskazują, że jego wyniki wspierają rozwój cyfrowych interwencji dotyczących zdrowia psychicznego, zwłaszcza takich, które można stosować w różnych chorobach przewlekłych. Zamiast tworzyć oddzielny program dla każdego schorzenia, można połączyć elementy odnoszące się do wspólnych problemów, takich jak lęk, obniżony nastrój i wyczerpanie, a następnie dodać edukację dotyczącą konkretnej choroby. Taki model może ułatwiać dotarcie do osób, które mają trudności z poruszaniem się, mieszkają daleko od specjalisty albo nie mogą dodać kolejnej wizyty do swojego tygodnia. Jednocześnie ustalenia nie rozstrzygają, czy wsparcie telefoniczne powinno być pomijane. Sugerują jedynie, że nie musi być potrzebne w takim samym zakresie wszystkim uczestnikom, a bardziej intensywny kontakt można potencjalnie kierować do osób, które potrzebują dodatkowej pomocy. Według głównej autorki ćwiczone umiejętności nie zastępują leków ani opieki w zakresie zdrowia psychicznego, kiedy są one potrzebne, lecz mogą stanowić praktyczne uzupełnienie codziennego radzenia sobie z obciążeniem chorobą.
