--- title: "Mikroplastiki mogą przenosić toksyny i geny oporności między ekosystemami" description: "Mikroplastiki mogą działać jak ruchome nośniki toksycznych substancji, mikroorganizmów i genów oporności na antybiotyki. Nowy przegląd wskazuje, jakie cechy cząstek i warunki środowiskowe mogą wzmacniać te procesy." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami/index.md" date_published: "2026-09-05T22:11:08.809Z" date_modified: "2026-09-05T22:11:13.577Z" author: "Redakcja" category: "Zdrowie" tags: - "mikroplastiki" - "oporność na antybiotyki" - "zanieczyszczenie środowiska" - "badania naukowe" source_url: "https://www.news-medical.net/news/20260904/Microplastics-transport-toxins-and-antibiotic-resistance-across-ecosystems.aspx" source_name: "News Medical" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1788631271169.jpeg" image_alt: "a bird is standing on a beach covered in snow" image_credit: "© Sören Funk / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@soerenfunk" --- # Mikroplastiki mogą przenosić toksyny i geny oporności między ekosystemami > Przegląd badań wskazuje, że mikroplastiki mogą transportować toksyny, mikroorganizmy i geny oporności na antybiotyki. ## Kluczowe informacje - Mikroplastiki mogą adsorbować toksyny i transportować je między wodą, glebą oraz sieciami pokarmowymi. - Ich powierzchnie mogą tworzyć siedliska dla mikroorganizmów, patogenów i genów oporności na antybiotyki. - Nanoplastiki mniejsze niż około 1 mikrometr mogą przekraczać bariery biologiczne i docierać do narządów wewnętrznych organizmów. - Autorzy wskazują na potrzebę długoterminowych badań w warunkach bardziej zbliżonych do środowiska. Mikroplastiki mogą pełnić w środowisku funkcję ruchomych nośników zanieczyszczeń. Zgodnie z nowym przeglądem badań ich wpływ nie ogranicza się do obecności samych cząstek tworzyw sztucznych. Mikroplastiki mogą wiązać toksyczne substancje, przenosić mikroorganizmy oraz geny oporności na antybiotyki między wodą, glebą, sieciami pokarmowymi i innymi elementami środowiska. ## Nie tylko cząstki tworzyw sztucznych Przegląd opublikowany w czasopiśmie Energy & Environment Nexus przygotowali badacze z Jiangxi Agricultural University. Autorzy analizują w nim podwójną rolę mikroplastików jako wektorów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych. Wskazują, że cząstki mogą przemieszczać związane z nimi substancje między różnymi przedziałami środowiska, a w określonych warunkach wzmacniać ich oddziaływanie na organizmy. W praktyce oznacza to, że ocena ryzyka nie powinna koncentrować się wyłącznie na liczbie i stężeniu cząstek tworzyw sztucznych. Znaczenie mają także ich rozmiar, kształt, skład chemiczny, stopień zużycia oraz czas przebywania w środowisku. Ważne są również warunki, w których cząstki spotykają się z toksynami, mikroorganizmami i organizmami należącymi do sieci pokarmowych. ## Efekt konia trojańskiego i transport toksyn Jednym z opisanych mechanizmów jest tak zwany efekt konia trojańskiego. Powierzchnia mikroplastików może adsorbować, czyli zatrzymywać na swojej powierzchni, trwałe zanieczyszczenia organiczne, metale ciężkie i inne szkodliwe substancje. Kiedy cząstka zostanie połknięta przez organizm, związane z nią związki mogą zostać uwolnione w przewodzie pokarmowym. Może to zwiększać ich biodostępność, czyli możliwość wejścia w kontakt z tkankami i procesami biologicznymi. - Większe mikroplastiki są w przeglądzie wiązane przede wszystkim z transportem zanieczyszczeń przez przewód pokarmowy organizmów, które je połknęły. - Nanoplastiki mniejsze niż około 1 mikrometr mogą w określonych warunkach przekraczać błony biologiczne i rozprowadzać związane substancje w narządach wewnętrznych. - Cząstki o zmienionej, starzejącej się powierzchni mogą mieć inne właściwości reaktywne i inaczej wiązać zanieczyszczenia. - Przemieszczanie mikroplastików może łączyć wodę, glebę i sieci pokarmowe, ułatwiając przechodzenie zanieczyszczeń między tymi środowiskami. Rozmiar cząstek ma więc znaczenie dla sposobu transportu. W przypadku konwencjonalnych mikroplastików główną drogą opisywaną w przeglądzie jest przewód pokarmowy. Najmniejsze nanoplastiki mogą natomiast przekraczać bariery biologiczne i trafiać do narządów wewnętrznych organizmów. Nie oznacza to jednak, że każda cząstka wywołuje taki sam efekt. Ostateczne znaczenie zależy od właściwości tworzywa, przenoszonej substancji oraz warunków ekspozycji. ## Powierzchnia mikroplastiku może sprzyjać rozprzestrzenianiu oporności Drugi wymiar problemu dotyczy biologii mikroorganizmów. Na powierzchni mikroplastików mogą rozwijać się społeczności określane jako plastisfera. Tworzą one biofilmy, czyli warstwy mikroorganizmów otoczone wytwarzanymi przez nie substancjami. Taka struktura może zapewniać ochronę patogenom i genom oporności na antybiotyki, a także zwiększać bliskość między różnymi mikroorganizmami. Bliski kontakt komórek w biofilmie może ułatwiać horyzontalny transfer genów, nazywany także poziomym transferem genów. W tym procesie materiał genetyczny może być przekazywany między mikroorganizmami bez bezpośredniego dziedziczenia przez komórki potomne. Jeżeli przekazywane są geny oporności na antybiotyki, taki mechanizm może potencjalnie przyczyniać się do ich rozprzestrzeniania w środowisku. Przegląd opisuje to jako możliwość ekologiczną, a nie bezpośredni pomiar ryzyka dla pacjentów. ## Chemiczne i biologiczne efekty mogą się wzajemnie wzmacniać Autorzy zwracają uwagę na możliwe sprzężenie zwrotne między zanieczyszczeniami chemicznymi a mikroorganizmami. Substancje przyłączone do mikroplastików mogą wywierać presję selekcyjną na społeczności mikroorganizmów, faworyzując te, które lepiej tolerują dane warunki. Jednocześnie biofilm może zmieniać właściwości powierzchni cząstki i zwiększać jej zdolność do późniejszego wiązania kolejnych zanieczyszczeń. W ten sposób może powstać dwukierunkowy proces: mikroplastik gromadzi substancje i mikroorganizmy, a obecność biofilmu zmienia jego powierzchnię oraz sposób dalszego transportu. Przegląd wskazuje, że połączone efekty chemiczne i biologiczne mogą mieć szczególne znaczenie przy silnej presji selekcyjnej, nawet przy relatywnie niskich stężeniach zanieczyszczeń, przy dużej zawartości zewnątrzkomórkowych substancji polimerowych w biofilmie, na mocno zużytych cząstkach z tlenowymi grupami powierzchniowymi oraz przy ekspozycji trwającej dłużej niż 30 dni. ## Trzy poziomy oceny ryzyka Badacze proponują ramy oceny obejmujące czynniki fizyczne, chemiczne i biologiczne. Poziom fizyczny uwzględnia między innymi rozmiar, kształt i starzenie się cząstek, ponieważ cechy te wpływają na ich przemieszczanie oraz reaktywność powierzchni. Poziom chemiczny obejmuje rodzaj polimeru i warunki środowiskowe, które mogą decydować o tym, czy substancja zostanie przyłączona do powierzchni, czy z niej uwolniona. Poziom biologiczny dotyczy powstawania biofilmów, połknięcia cząstek przez organizmy oraz przechodzenia zanieczyszczeń w sieciach pokarmowych. Takie podejście ma pomóc odejść od prostego traktowania mikroplastiku jako jednorodnego zanieczyszczenia. Ta sama cząstka może zachowywać się inaczej w zależności od wieku, otoczenia, czasu ekspozycji i kontaktu z organizmami. Autorzy podkreślają jednocześnie ograniczenia dotychczasowych badań toksyczności. Część eksperymentów opiera się na krótkiej ekspozycji i wysokich stężeniach, które nie muszą dobrze odzwierciedlać przewlekłych warunków środowiskowych. Wnioski z przeglądu nie stanowią diagnozy ani dowodu na konkretny skutek zdrowotny u ludzi. Nie jest to także badanie kliniczne. Praca porządkuje możliwe mechanizmy i wskazuje, jak projektować dalsze badania nad ich znaczeniem ekologicznym. W ocenie autorów potrzebne są długoterminowe obserwacje, lepsze modele ekspozycji oraz ilościowe ustalenie progów ryzyka w warunkach bardziej zbliżonych do rzeczywistego środowiska. Przegląd wskazuje także na celowane usuwanie szczególnie ryzykownych, mocno zużytych mikroplastików i bardziej jednolite podejście do zarządzania tym problemem na świecie. Główny wniosek jest szerszy niż stwierdzenie, że plastik zanieczyszcza środowisko: mikroplastiki mogą działać jak dynamiczne platformy łączące transport toksyn, ekologię mikroorganizmów i rozprzestrzenianie genów oporności między ekosystemami. ## Wyjaśnienie pojęć ### [mikroplastiki](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/mikroplastiki) To bardzo małe cząstki tworzyw sztucznych powstające między innymi podczas rozpadu syntetycznych tekstyliów. Mogą przemieszczać się w środowisku i transportować inne zanieczyszczenia. ### [nanoplastiki](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/nanoplastiki) Najmniejsze cząstki tworzyw sztucznych, w omawianym przeglądzie mniejsze niż około 1 mikrometr. Mogą przekraczać błony biologiczne łatwiej niż większe cząstki. ### [plastisfera](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/plastisfera) Zespół mikroorganizmów i biofilmów rozwijających się na powierzchni tworzyw sztucznych obecnych w środowisku. ### [horyzontalny transfer genów](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/horyzontalny-transfer-genow) Przekazywanie genów między mikroorganizmami, które nie musi zachodzić w relacji rodzic, potomek. W biofilmach może być ułatwione przez bliski kontakt komórek. ## Źródło pierwotne [News Medical](https://www.news-medical.net/news/20260904/Microplastics-transport-toxins-and-antibiotic-resistance-across-ecosystems.aspx) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-05T22:11:08.809Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-05T22:11:13.577Z - **Kategoria:** Zdrowie - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Mikroplastiki mogą przenosić toksyny i geny oporności między ekosystemami”, 2026-09-05, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/mikroplastiki-moga-przenosic-toksyny-i-geny-opornosci-miedzy-ekosystemami