Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Mniejszy majątek wiąże się z szybszym pogorszeniem sprawności z wiekiem
Mniejszy majątek wiązał się z gorszą mobilnością i większymi trudnościami w codziennych czynnościach.
Różnice utrzymywały się po uwzględnieniu chorób przewlekłych, masy ciała i palenia.
Nierówności były większe w Anglii niż w Kanadzie.
Wyniki wskazują na potrzebę działań strukturalnych wspierających zdrowe starzenie się.
Sponsorowane
Odkryj rewolucyjną metodę nauki języków
Sprawdź jak w 30 dni opanować podstawy dowolnego języka obcego bez wychodzenia z domu.
Mniejszy majątek wiąże się z gorszym funkcjonowaniem fizycznym i szybszym pogarszaniem mobilności wraz z wiekiem. Wskazuje na to analiza danych dotyczących ponad 31 tysięcy osób w wieku od 50 do 85 lat z Anglii i Kanady. Badacze zaobserwowali, że osoby mniej zamożne nie tylko miały niższy poziom sprawności, lecz także szybciej traciły zdolność do poruszania się i wykonywania części codziennych czynności. Wyniki opublikowano 13 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie PLOS Medicine.
Dwa duże badania nad starzeniem się
Zespół kierowany przez Stephanie Schrempft z Geneva University Hospitals w Szwajcarii porównał dane z dwóch długoterminowych badań nad starzeniem się. W analizie wykorzystano informacje o 8511 uczestnikach English Longitudinal Study of Ageing oraz 22605 uczestnikach Canadian Longitudinal Study on Ageing. Wszystkie osoby miały od 50 do 85 lat. Takie zestawienie pozwoliło sprawdzić, czy związek między majątkiem a sprawnością wygląda podobnie w dwóch krajach o powszechnym systemie ochrony zdrowia, a także ocenić, jak zmienia się funkcjonowanie uczestników wraz z wiekiem.
W badaniu oceniano prędkość chodzenia, siłę uścisku dłoni, funkcję płuc i słuch.
Uczestnicy informowali także o trudnościach z ubieraniem się, kąpielą i jedzeniem.
Osoby o mniejszym majątku miały na ogół niższy poziom sprawności.
W tej grupie spadek mobilności i samodzielności postępował szybciej.
Różnice były wyraźniejsze w Anglii niż w Kanadzie.
Badacze analizowali kilka różnych aspektów funkcjonowania fizycznego, ponieważ starzenie się nie wpływa na wszystkie zdolności w taki sam sposób. Jednym z głównych wskaźników była prędkość chodzenia, która może odzwierciedlać ogólną mobilność. Oceniano także siłę uścisku dłoni, funkcję płuc i słuch. Ważną częścią analizy były ponadto deklarowane trudności w wykonywaniu podstawowych czynności, takich jak ubieranie się, kąpiel i jedzenie. We wszystkich tych obszarach niższy majątek był związany z gorszym poziomem funkcjonowania, choć siła poszczególnych zależności nie była identyczna.
Różnice dotyczyły nie tylko punktu wyjścia, ale również tempa zmian. Osoby mniej zamożne z wiekiem szybciej traciły mobilność i zdolność do wykonywania codziennych aktywności. Zależność utrzymywała się po uwzględnieniu chorób przewlekłych, masy ciała oraz zachowań, takich jak palenie. Oznacza to, że w analizie nie wyjaśniły jej w pełni same rozpoznane choroby ani część znanych czynników związanych ze zdrowiem. Nie oznacza to jednak, że badanie ustaliło bezpośrednią przyczynę pogarszania się sprawności.
Różnica między Anglią a Kanadą
Nierówności związane z majątkiem były większe w Anglii niż w Kanadzie. Autorzy opisali skalę różnicy między grupami za pomocą porównania pozornego wieku funkcjonalnego. W Anglii najmniej zamożna osoba w wieku 60 lat miała prędkość chodzenia porównywalną z wynikiem obserwowanym u najzamożniejszej osoby w wieku 75 lat. Odpowiadało to różnicy około 15 lat w tym wskaźniku. W Kanadzie analogiczna różnica wynosiła około dziewięciu lat.
Porównanie nie oznacza, że organizm mniej zamożnej osoby starzeje się biologicznie dokładnie o 15 lat szybciej. Odnosi się wyłącznie do podobieństwa wyników funkcjonalnych, w tym przypadku do prędkości chodzenia. Jest to sposób pokazania skali różnicy między grupami, a nie indywidualna ocena wieku ani prognoza zdrowia konkretnej osoby. Autorzy podkreślają, że ich analiza potwierdza istnienie wyraźnej rozbieżności między krajami, ale nie pozwala jeszcze wskazać, które elementy ich struktur społecznych i systemów ochrony zdrowia odpowiadają za tę różnicę.
Inny obraz wśród kobiet i mężczyzn
Analiza pokazała również, że wpływ niższego majątku nie wyglądał tak samo u kobiet i mężczyzn. W grupie najmniej zamożnych kobiety miały więcej trudności z mobilnością i wykonywaniem codziennych czynności niż mężczyźni z tej samej grupy społeczno-ekonomicznej. Jednocześnie charakteryzowały się lepszą funkcją płuc. Wynik ten dotyczy porównania w obrębie najmniej zamożnej grupy i nie oznacza ogólnej oceny sprawności wszystkich kobiet i wszystkich mężczyzn.
Zdaniem autorów uwzględnienie jednocześnie majątku i płci pozwala lepiej opisać zróżnicowanie procesu starzenia się. Traktowanie wszystkich osób o niższych zasobach jako jednej, jednolitej grupy mogłoby ukryć różnice między podgrupami. W praktyce oznacza to, że badania nad zdrowym starzeniem się powinny analizować nie tylko średnie wyniki dla całej populacji, ale także to, jak poszczególne czynniki społeczne wiążą się z różnymi aspektami sprawności.
Wnioski i ograniczenia badania
Badanie ma charakter korelacyjny, dlatego wykazuje związek między majątkiem a funkcjonowaniem fizycznym, ale nie dowodzi, że sam poziom majątku bezpośrednio powoduje szybszą utratę sprawności. Autorzy zaznaczają, że nie mogli uwzględnić wszystkich czynników, w tym warunków i doświadczeń z dzieciństwa oraz dostępu do prywatnej opieki zdrowotnej. Nie można więc wykluczyć, że na zaobserwowane różnice wpływały także inne okoliczności, których nie ujęto w analizie.
Autorzy wskazują, że działania na rzecz zdrowego starzenia się powinny szczególnie uwzględniać osoby o mniejszym majątku. Ich zdaniem ograniczanie nierówności wymaga nie tylko wsparcia kierowanego do pojedynczych osób, ale także szerszych zmian strukturalnych. Porównanie Anglii i Kanady ma pomóc w ustaleniu, jakie warunki społeczne i instytucjonalne mogą sprzyjać lepszemu zachowaniu sprawności. Kolejne analizy między krajami mają badać przyczyny różnic, których obecne badanie nie rozstrzyga.
