--- title: "Nadrozpoznanie raka piersi po mammografii może być znacznie rzadsze, niż sądzono" description: "Nowa analiza ośmiu randomizowanych badań mammografii sugeruje, że odsetek nadrozpoznań raka piersi może wynosić mniej niż 5 proc. Wcześniejsze szacunki sięgające 30 do 50 proc. mogły nie uwzględniać pełnego okresu obserwacji i późniejszego udziału kobiet w badaniach przesiewowych." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono/index.md" date_published: "2026-09-28T16:18:35.843Z" date_modified: "2026-09-28T16:18:44.989Z" author: "Redakcja" category: "Zdrowie" tags: - "rak piersi" - "mammografia" - "badania przesiewowe" - "nadrozpoznanie" - "zdrowie publiczne" source_url: "https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260924020351.htm" source_name: "ScienceDaily Health" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1790445708098.jpeg" image_alt: "a woman standing in front of a machine" image_credit: "© National Cancer Institute / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@nci" --- # Nadrozpoznanie raka piersi po mammografii może być znacznie rzadsze, niż sądzono > Nowa analiza ośmiu badań mammografii sugeruje, że nadrozpoznanie raka piersi może dotyczyć mniej niż 5 proc. przypadków. ## Kluczowe informacje - Analiza objęła wszystkie osiem głównych randomizowanych badań mammografii. - Autorzy oszacowali odsetek nadrozpoznań na mniej niż 5 proc. - Na wcześniejsze, wyższe wyniki mogły wpływać zbyt krótka obserwacja i zmiany w dostępie do badań. - Nowe ustalenia nie oznaczają, że nadrozpoznanie po mammografii nie występuje. Nadrozpoznanie raka piersi po mammografii może być znacznie rzadsze, niż wynikało z części wcześniejszych analiz. Do takiego wniosku doszli badacze, którzy ponownie przeanalizowali wszystkie osiem głównych randomizowanych badań dotyczących przesiewowych badań mammograficznych. Po uwzględnieniu różnic w czasie obserwacji, częstotliwości badań oraz tego, że część kobiet nadal korzystała z mammografii po zakończeniu badań, dane wskazywały na odsetek nadrozpoznań poniżej 5 proc. Wcześniejsze opracowania szacowały go nawet na 30 do 50 proc. Wynik nie oznacza, że nadrozpoznanie nie występuje, ale sugeruje, że jego skala mogła być przez lata zawyżana. ## Czym jest nadrozpoznanie raka piersi Nadrozpoznanie występuje wtedy, gdy badanie wykrywa raka, który bez screeningu nie spowodowałby objawów ani nie zagroziłby życiu kobiety. W takiej sytuacji rozpoznanie może nie przynieść realnej korzyści zdrowotnej, ponieważ choroba pozostałaby niezauważona do końca życia. Do tej kategorii mogą być zaliczane także przypadki, w których kobieta umiera z innej przyczyny wkrótce po rozpoznaniu raka. Jeżeli stan zdrowia lub przewidywana długość życia sprawiały, że leczenie nie mogło poprawić rokowania, samo wykrycie zmiany mogło mieć ograniczoną wartość kliniczną. Jednocześnie pacjentka mogła zostać poddana kolejnym badaniom, zabiegowi albo leczeniu, mimo że nowotwór nie stałby się problemem bez mammografii. - Nadrozpoznanie dotyczy nowotworów, które nie wywołałyby objawów ani nie zagroziłyby życiu. - Wprowadzenie mammografii zwykle powoduje początkowy wzrost liczby rozpoznań, ponieważ choroby wykrywa się wcześniej. - Część tych przypadków zostałaby rozpoznana później także bez badań przesiewowych. - Ostateczne szacunki zależą między innymi od czasu obserwacji i dostępu do badań po zakończeniu próby. ## Dlaczego czas obserwacji zmienia wynik Po wprowadzeniu mammografii liczba rozpoznań raka piersi może początkowo wyraźnie wzrosnąć. Badanie przesuwa bowiem moment wykrycia części nowotworów na wcześniejszy etap. W pierwszych latach do statystyk trafiają zarówno zmiany, które bez screeningu zostałyby rozpoznane dopiero później, jak i te, które prawdopodobnie nigdy nie wywołałyby problemów zdrowotnych. Z czasem liczba rozpoznań w grupie objętej badaniami powinna częściowo się zmniejszyć, ponieważ część przypadków została już wykryta wcześniej. Jeżeli badanie kończy się przed pojawieniem się tego późniejszego spadku, początkowy wzrost może zostać błędnie uznany za dowód częstego nadrozpoznania. Na wynik może wpływać także to, co dzieje się po formalnym zakończeniu badania. W części wcześniejszych prób kobiety z grup kontrolnych zaczynały później korzystać z mammografii. Oznaczało to, że różnica między grupą zaproszoną do screeningu a grupą kontrolną stopniowo się zmniejszała. Badacze porównali więc częstość zachorowań w tych samych punktach czasowych, uwzględniając zarówno ekspozycję na badania, jak i długość obserwacji. Jako rzeczywisty punkt odniesienia wykorzystali dane z Danii, gdzie zorganizowany screening raka piersi wprowadzano w różnych regionach w odstępie 17 lat. Pozwoliło to obserwować zarówno początkowy wzrost rozpoznań, jak i późniejsze zmiany w częstości diagnoz. ## Co obejmowała ponowna analiza Zespół połączył i ponownie ocenił wyniki wszystkich ośmiu randomizowanych badań mammografii uwzględnianych w tej dziedzinie. Były to New York Health Insurance Plan, Malmö, Two County, Edinburgh, Canadian National Breast Screening Study, Stockholm, Gothenburg oraz UK Age. Dodatkowo badacze wykorzystali dane z dwóch regionalnych programów przesiewowych w Danii. Analiza obejmowała zarówno inwazyjnego raka piersi, jak i raka przewodowego in situ, określanego skrótem DCIS. Szczególną uwagę poświęcono trzem elementom, które mogły zniekształcać wcześniejsze wyliczenia: różnicom w czasie i intensywności badań, długości obserwacji oraz późniejszemu korzystaniu ze screeningu przez kobiety z grup kontrolnych. ## Wynik niższy od wcześniejszych szacunków Po uwzględnieniu tych czynników dodatkowe przypadki raka wykrywane w randomizowanych badaniach przypominały wzorzec obserwowany w Danii. Tam nadrozpoznanie związane z programami przesiewowymi oceniano na mniej niż 5 proc. Autorzy nowej analizy uznali, że także pełniej zinterpretowane dane z wcześniejszych prób są zgodne z takim poziomem, a nie z wartościami zbliżonymi do 50 proc. Ich zdaniem część wysokich szacunków powstała dlatego, że dane z badań oceniano, zanim upłynął wystarczająco długi czas, aby ujawnił się późniejszy spadek liczby rozpoznań. To rozróżnienie ma znaczenie dla oceny bilansu korzyści i możliwych szkód badań przesiewowych. Wykrycie raka na wcześniejszym etapie może pomóc zapobiec części przedwczesnych zgonów, ale screening może też prowadzić do rozpoznania zmian, które nie wymagałyby interwencji. Nowe wyliczenia nie usuwają tego problemu i nie wskazują, że każda kobieta odniesie taką samą korzyść z mammografii. Sugerują natomiast, że ryzyko niepotrzebnego rozpoznania i leczenia może być mniejsze, niż wynikało z najbardziej alarmujących wcześniejszych interpretacji. ## Co oznacza to dla kobiet zapraszanych na screening Badanie ma pomóc w bardziej realistycznym przedstawianiu korzyści i ograniczeń mammografii, a nie zastąpić rozmowy o zasadach programu przesiewowego. Decyzja o udziale powinna uwzględniać informacje przekazywane przez organizatora programu, wiek, stan zdrowia oraz indywidualną sytuację kobiety. Sama obecność nadrozpoznania nie oznacza, że screening jest nieskuteczny, podobnie jak niższy odsetek nadrozpoznań nie oznacza, że badanie przynosi korzyść w każdym pojedynczym przypadku. Wyniki są ponowną analizą istniejących badań, a ich interpretacja zależy od przyjętego sposobu porównywania grup, czasu obserwacji i zmian w dostępie do mammografii. Autorzy wskazują, że po uwzględnieniu tych ograniczeń korzyści z wczesnego wykrywania raka piersi prawdopodobnie przeważają nad niewielkim ryzykiem niepotrzebnego leczenia. W informacji o badaniu podano również, że prace Casper Urth Pedersena były wspierane przez Novo Nordisk Foundation, a Matejki Rebolj przez Cancer Research UK. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Nadrozpoznanie](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/nadrozpoznanie) Wykrycie podczas badań przesiewowych nowotworu, który bez badania nie wywołałby objawów ani nie zagroziłby zdrowiu w ciągu życia pacjentki. ### [randomizowane badanie kontrolowane](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/randomizowane-badanie-kontrolowane) Badanie, w którym uczestników losowo przydziela się do różnych grup, aby porównać działanie interwencji z grupą kontrolną. ### [Rak przewodowy in situ (DCIS)](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/rak-przewodowy-in-situ-dcis) Zmiana nowotworowa ograniczona do przewodów piersi, która nie przekroczyła ich ściany. Jest jednym z typów zmian ocenianych w analizach badań przesiewowych. ## Źródło pierwotne [ScienceDaily Health](https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260924020351.htm) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-09-28T16:18:35.843Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-28T16:18:44.989Z - **Kategoria:** Zdrowie - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Nadrozpoznanie raka piersi po mammografii może być znacznie rzadsze, niż sądzono”, 2026-09-28, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/nadrozpoznanie-raka-piersi-po-mammografii-moze-byc-znacznie-rzadsze-niz-sadzono