--- title: "Naukowcy wskazali nowy mechanizm hamujący „skaczące geny”" description: "Naukowcy z Penn State opisali nową rolę kompleksu białek CCR4-NOT w hamowaniu aktywności tak zwanych skaczących genów. Wyniki badania wskazują, że mechanizm działa między innymi przez regulację genów KZNF oraz stabilności powstającego RNA." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny/index.md" date_published: "2026-10-21T20:44:25.765Z" date_modified: "2026-10-21T20:45:37.489Z" author: "Redakcja" category: "Zdrowie" tags: - "genom" - "genetyka" - "rna" - "badania naukowe" source_url: "https://www.news-medical.net/news/20261021/Penn-State-study-identifies-new-regulator-of-jumping-genes.aspx" source_name: "News Medical" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1792605721645.jpeg" image_alt: "A white and blue DNA double helix structure against a dark background" image_credit: "© Warren Umoh / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@warrenumoh" --- # Naukowcy wskazali nowy mechanizm hamujący „skaczące geny” > Badanie Penn State pokazuje, że kompleks CCR4-NOT pomaga ograniczać aktywność ruchomych elementów DNA i wzmacnia kontrolę stabilności genomu. ## Kluczowe informacje - Elementy transpozycyjne stanowią nawet około połowy ludzkiego genomu i mogą przenosić kopie w inne miejsca DNA. - Wyłączenie białek CNOT1 i CNOT4 zwiększyło transkrypcję w całym genomie, w tym aktywność skaczących genów. - Kompleks CCR4-NOT prawdopodobnie ogranicza te elementy między innymi przez regulację genów KZNF. - Badanie przeprowadzono w ludzkiej linii komórek nowotworowych, więc nie jest dowodem na skuteczność żadnej terapii. Nawet około połowy ludzkiego genomu tworzą tak zwane skaczące geny, czyli elementy transpozycyjne. Są to sekwencje DNA, które mogą tworzyć swoje kopie i wstawiać je w inne miejsca genomu. Taka aktywność przyczynia się do powstawania różnorodności genetycznej, która ma znaczenie dla ewolucji, a także może wpływać na to, które geny zostają w komórce włączone lub wyłączone. Jednocześnie niekontrolowane przemieszczanie się tych elementów może destabilizować genom i prowadzić do mutacji kojarzonych między innymi z zaburzeniami neurorozwojowymi, chorobami autoimmunologicznymi oraz nowotworami. ## Kompleks białek pełni także funkcję ochronną Naukowcy z Penn State opisali nową rolę kompleksu białek CCR4-NOT. Układ ten był wcześniej dobrze scharakteryzowany w drożdżach, gdzie wiązano go z wieloma etapami regulacji genów i RNA. W badaniach ludzkich linii komórkowych analizowano przede wszystkim jego udział w przetwarzaniu i degradacji RNA. Zespół chciał sprawdzić, jak kompleks działa w jądrze komórki, gdzie na podstawie DNA powstają cząsteczki RNA. Wyniki opublikowane w „Journal of Biological Chemistry” wskazują, że CCR4-NOT pomaga nie tylko kontrolować RNA, lecz także ograniczać aktywność ruchomych elementów genomu. - Elementy transpozycyjne mogą tworzyć kopie i wstawiać je w inne miejsca genomu. - Ich aktywność ma znaczenie dla różnorodności genetycznej, ale może też zwiększać ryzyko niestabilności genomu. - Wyłączenie CNOT1 i CNOT4 spowodowało szybki, szeroki wzrost transkrypcji w badanych komórkach. - Wzrosła także aktywność skaczących genów, podczas gdy spadła aktywność genów z rodziny KZNF. ## Jak przeprowadzono eksperyment Badanie wykonano z wykorzystaniem ludzkiej linii komórek nowotworowych uzyskanej za pośrednictwem amerykańskich National Institutes of Health. Naukowcy skupili się na dwóch składnikach kompleksu CCR4-NOT, oznaczonych jako CNOT1 i CNOT4. Zastosowali technikę nazywaną degradacją indukowaną auksyną. W tym celu zmodyfikowali genetycznie oba białka tak, aby po dodaniu auksyny do hodowli komórkowej były rozkładane w ciągu około godziny. Pozwoliło to szybko i osobno ograniczyć obecność każdego z analizowanych składników, a następnie obserwować zmiany zachodzące w komórkach. Wcześniejsze prace zespołu sugerowały, że ograniczenie CNOT1 i CNOT4 wywołuje odmienne efekty w cytoplazmie, czyli płynnej części komórki znajdującej się poza jądrem. Tym razem badacze przeanalizowali przede wszystkim wydarzenia zachodzące w jądrze. Ku ich zaskoczeniu zmniejszenie poziomu obu białek przyniosło w tym przedziale komórkowym podobny rezultat. W ciągu krótkiego czasu nastąpił rozległy wzrost transkrypcji w całym genomie. Oznaczało to, że większa liczba fragmentów DNA była odczytywana jako RNA. ## Ruchome elementy genomu zostały uwolnione spod kontroli Wzrost transkrypcji obejmował również skaczące geny. Po ograniczeniu działania CNOT1 i CNOT4 rosła ekspresja elementów transpozycyjnych, co wskazywało, że w normalnych warunkach kompleks CCR4-NOT pomaga je wyciszać. Jednocześnie naukowcy zaobserwowali odwrotny efekt w przypadku jednej grupy genów. Spadła aktywność genów z rodziny KZNF, znanych z tego, że kodowane przez nie białka hamują aktywność skaczących genów. Zestawienie tych wyników sugeruje, że CCR4-NOT ogranicza elementy transpozycyjne prawdopodobnie poprzez regulowanie genów KZNF. Autorzy opisują ten wynik jako pierwsze wykazanie roli kompleksu CCR4-NOT w tłumieniu aktywności skaczących genów. Zgodnie z przedstawionym mechanizmem kompleks wpływa na poziom genów KZNF, a te z kolei pomagają ograniczać odczytywanie ruchomych fragmentów DNA. Badacze wskazują jednak na jeszcze jeden poziom regulacji. CCR4-NOT może nie tylko zapobiegać transkrypcji elementów transpozycyjnych, lecz także kontrolować stabilność RNA powstającego z tych sekwencji. Oznaczałoby to działanie kilku mechanizmów obronnych, które ograniczają niepożądaną aktywność genetyczną. ## Znaczenie wyników i ograniczenia badania Stabilność genomu jest ważna, ponieważ materiał genetyczny musi być kopiowany i odczytywany w sposób kontrolowany. Elementy transpozycyjne nie są wyłącznie szkodliwymi fragmentami DNA. Mogą zwiększać różnorodność genomów i wpływać na regulację innych genów. Problem pojawia się wtedy, gdy ich aktywność wymyka się kontroli i prowadzi do zmian w niewłaściwych miejscach. Opisanie kolejnego układu, który pomaga utrzymywać je w stanie ograniczonej aktywności, poszerza wiedzę o podstawowych mechanizmach ochrony genomu. Badanie ma charakter podstawowy i zostało przeprowadzone w modelu hodowlanym, na ludzkiej linii komórek nowotworowych. Nie sprawdzało, czy opisany mechanizm działa w organizmie człowieka w taki sam sposób, ani czy jego zaburzenia powodują konkretne choroby. Nie testowano również leku, terapii ani metody diagnostycznej. Związek między aktywnością elementów transpozycyjnych a chorobami wymienianymi w kontekście badania pozostaje szerszym problemem biologicznym, a wyniki tego eksperymentu nie pozwalają wyciągać wniosków dotyczących ryzyka u pojedynczych osób. Praca została sfinansowana przez National Institute of General Medical Sciences, część amerykańskich National Institutes of Health. Jej autorami byli badacze z Penn State zajmujący się biochemią, biologią molekularną, bioinformatyką oraz genomiką. Publikacja nosi tytuł „CCR4-NOT is required for suppressing pervasive transcription and retrotransposable elements”, a jej identyfikator DOI to 10.1016/j.jbc.2026.113289. Kolejne badania będą potrzebne, aby ustalić, jak opisany mechanizm działa w innych typach komórek i jakie znaczenie może mieć dla procesów chorobowych. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Elementy transpozycyjne](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/elementy-transpozycyjne) Sekwencje DNA, które mogą tworzyć swoje kopie i wstawiać je w inne miejsca genomu. Ich aktywność może zwiększać różnorodność genetyczną, ale także destabilizować genom. ### [Kompleks CCR4-NOT](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/kompleks-ccr4-not) Zespół białek uczestniczący w regulacji RNA i aktywności genów. Nowe badanie wskazuje, że pomaga także ograniczać aktywność elementów transpozycyjnych. ## Źródło pierwotne [News Medical](https://www.news-medical.net/news/20261021/Penn-State-study-identifies-new-regulator-of-jumping-genes.aspx) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-10-21T20:44:25.765Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-10-21T20:45:37.489Z - **Kategoria:** Zdrowie - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Naukowcy wskazali nowy mechanizm hamujący „skaczące geny””, 2026-10-21, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/naukowcy-wskazali-nowy-mechanizm-hamujacy-skaczace-geny