---
title: "Tatyana Ali wspiera czarne i rdzenne osoby rodzące po traumatycznym porodzie"
description: "Tatyana Ali opowiada o traumatycznym porodzie i wspiera czarne oraz rdzenne osoby rodzące. Materiał pokazuje nierówności w opiece okołoporodowej w USA, rolę położnych i doul oraz bariery w dostępie do świadczeń."
publisher: "Najnowsze Informacje"
language: "pl-PL"
canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie"
markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie/index.md"
date_published: "2026-09-14T02:48:49.828Z"
date_modified: "2026-09-14T02:48:56.216Z"
author: "Redakcja"
category: "Zdrowie"
tags:
  - "zdrowie matek"
  - "opieka okołoporodowa"
  - "położne i doule"
  - "nierówności zdrowotne"
  - "zdrowie publiczne"
source_url: "https://www.npr.org/2026/09/13/nx-s1-5966885/birth-black-and-indigenous-maternal-health"
source_name: "NPR Health"
image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1789322499274.jpeg"
image_alt: "person holding baby's index finger"
image_credit: "© Aditya Romansa / Unsplash"
image_credit_url: "https://unsplash.com/@adroman"
---

# Tatyana Ali wspiera czarne i rdzenne osoby rodzące po traumatycznym porodzie

> Doświadczenie porodu skłoniło aktorkę Tatyana Ali do wspierania położnych, doul i działań na rzecz równości w opiece okołoporodowej.

## Kluczowe informacje
- Tatyana Ali twierdzi, że podczas porodu w 2016 roku zignorowano jej plan porodu i zastosowano przemoc położniczą.
- W 2024 roku w USA zmarło 649 kobiet z przyczyn związanych z ciążą i porodem, a ryzyko śmierci czarnych matek było ponad trzykrotnie wyższe niż białych.
- Ponad połowa amerykańskich hrabstw nie ma szpitalnych usług porodowych, a ponad 500 szpitali zamknęło oddziały położnicze w latach 2010-2022.
- Ali finansuje granty dla czarnych i rdzennych położnych, doul oraz osób uczących się zawodu.

Aktorka i piosenkarka Tatyana Ali stała się jedną z osób nagłaśniających problem nierówności w opiece okołoporodowej nad czarnymi i rdzennymi osobami rodzącymi w Stanach Zjednoczonych. Do aktywizmu skłoniło ją doświadczenie porodu pierwszego syna, Asziego, w 2016 roku. Ali twierdzi, że w szpitalu zignorowano jej plan porodu, zastosowano wobec niej fizyczne ograniczenie i przeprowadzono procedury, które odebrała jako traumatyczne. Dziś wspiera położne, doule i osoby uczące się tych zawodów, przekazując środki na granty oraz opowiadając o potrzebie zmian w systemie.

## Poród, który zmienił jej podejście do opieki

Ali opisuje ciążę z Aszim jako prawidłową, a oczekiwanie na poród jako czas radości i przygotowań. Według jej relacji sytuacja w szpitalu szybko stała się chaotyczna. Zamiast wcześniej uzgodnionego planu pojawiła się większa grupa personelu, podniesione głosy i próby fizycznego powstrzymania jej ruchów. Aktorka mówi, że była przytrzymywana przez około cztery osoby i nie rozumiała, co dzieje się wokół niej. Określa to doświadczenie angielskim terminem obstetric violence, tłumaczonym jako przemoc położnicza.

Ali twierdzi, że w dokumentacji medycznej opisano użycie manewru Zavanelliego. To wyjątkowo rzadko stosowana procedura ratunkowa, wykonywana wtedy, gdy dziecko utknie w kanale rodnym. Zgodnie z jej relacją syn był już częściowo urodzony, gdy lekarz miał ponownie umieścić go w kanale rodnym, a następnie wykonać nagłe cesarskie cięcie. Chłopiec spędził kilka dni na oddziale intensywnej terapii noworodków, zanim mógł wrócić do domu. Ali usłyszała wtedy od lekarza, że dziecko było w szoku po traumatycznym porodzie. Aktorka podkreśla, że potrzebowała czasu, aby nazwać własne doświadczenie i połączyć je z opowieściami innych kobiet należących do mniejszości.

## Nierówności dotyczą nie tylko pojedynczych porodów

Osobista historia Ali wpisuje się w szerszy problem bezpieczeństwa matek w USA. Według danych federalnych w 2024 roku z przyczyn związanych z ciążą i porodem zmarło tam 649 kobiet. Różnice między grupami rasowymi są bardzo wyraźne: czarne matki były ponad trzy razy bardziej narażone na śmierć z przyczyn związanych z ciążą niż białe matki. W materiale nie przedstawiono jednej przyczyny tej dysproporcji. Eksperci wskazują jednak na znaczenie chorób i powikłań, takich jak problemy kardiologiczne, krwotoki oraz nadciśnienie, a także na wpływ uprzedzeń w kontakcie z pacjentkami.

- Dr Tamika Auguste z MedStar Washington Hospital Center mówi, że czarne pacjentki obawiają się o własne życie i proszą personel, aby ich nie przeoczył w sytuacji zagrożenia.
- W opiece nad osobą rodzącą powinien współpracować zespół obejmujący między innymi lekarza, położną, doulę, pielęgniarkę i anestezjologa.
- Ponad 500 szpitali w USA zamknęło oddziały położnicze w latach 2010-2022, według badania opublikowanego w czasopiśmie JAMA.
- Ponad połowa amerykańskich hrabstw nie ma szpitalnych usług porodowych. Organizacja March of Dimes określa takie obszary jako maternity care deserts, czyli pustynie opieki położniczej.

## Uprzedzenia i brak dostępu do opieki

Auguste zwraca uwagę, że same nowe protokoły medyczne nie wystarczą, jeśli personel nie rozpoznaje własnych uprzedzeń. Wśród problemów wymienia przekonanie, że czarne pacjentki mają wyższy próg bólu. Takie założenie może sprawić, że zgłaszane objawy zostaną zlekceważone albo ocenione zbyt późno. Lekarka podkreśla znaczenie celowej rozmowy o uprzedzeniach i regularnego analizowania wyników leczenia z uwzględnieniem danych dotyczących rasy oraz innych cech pacjentów. W jej szpitalu pracuje około tuzina położnych, które współdziałają z lekarzami i pozostałymi członkami zespołu.

Problemem pozostaje także dostępność placówek. Szpital Auguste zamknął niedawno jeden z dwóch oddziałów poporodowych, wskazując na presję finansową. Z danych przywołanych w materiale wynika, że w południowych stanach czarne i rdzenne osoby rodzące częściej mieszkają w miejscach bez odpowiedniej liczby podmiotów i specjalistów zapewniających opiekę. Osoby należące do mniejszości częściej nie mają również ubezpieczenia. Oznacza to, że nierówności mogą pojawiać się jeszcze przed rozpoczęciem porodu, na etapie wyboru placówki, uzyskania konsultacji i zaplanowania pomocy w razie komplikacji.

## Położne i doule jako część możliwych rozwiązań

Po swoim doświadczeniu Ali zaczęła angażować się w ruch na rzecz sprawiedliwości reprodukcyjnej. Podróżuje po USA, występuje na konferencjach i opowiada o przemocy położniczej, rasizmie systemowym oraz sposobach poprawy opieki. Założyła także firmę Baby Yams, która tworzy koce dla dzieci z kolorowych tkanin ankara i batik. Każdy koc ma własną nazwę i ma symbolizować ochronę oraz siłę. Część przychodów trafia do Birth Future Foundation, organizacji przyznającej granty położnym, doulom i osobom uczącym się zawodów związanych z opieką okołoporodową.

Jedną z beneficjentek wsparcia jest Nadia Gramby z Alabamy. Dzięki stypendium finansowanemu przez Ali miała ukończyć wymagania licencyjne pozwalające jej przejść od pracy douli do zawodu położnej. Położne są przygotowane medycznie do prowadzenia wielu porodów o niskim ryzyku. Mogą pracować w szpitalach razem z lekarzami, w centrach porodowych oraz w domach. Doule nie wykonują czynności medycznych, lecz zapewniają wsparcie emocjonalne, informacyjne i praktyczne. Gramby mówi, że dla rodzin pozbawionych łatwego dostępu do placówek jej praca może być ważną możliwością uzyskania ciągłej opieki i pomocy w podejmowaniu decyzji.

W materiale przywołano badania wskazujące, że porody prowadzone z udziałem położnych wiążą się z niższym odsetkiem powikłań. Raport March of Dimes opublikowany w tym roku uznaje położne za ważną część rozwiązania problemu niedostatecznego dostępu do opieki, szczególnie na obszarach wiejskich i słabiej wyposażonych. Organizacja postuluje między innymi usunięcie wymogu nadzoru lekarza nad każdą położną oraz podniesienie stawek refundacji z Medicaid i prywatnych ubezpieczeń. Są to jednak propozycje dotyczące systemu USA, a nie uniwersalna rekomendacja dla każdej ciąży lub każdego miejsca porodu.

## Wsparcie poza szpitalem wymaga jasnych zasad bezpieczeństwa

Część lekarzy i przedstawicieli władz obawia się, że porody poza szpitalem mogą utrudnić szybką pomoc w nagłym przypadku. Położne nie wykonują operacji, dlatego w sytuacji wymagającej pilnego cesarskiego cięcia albo innego zabiegu konieczny może być transport i przekazanie pacjentki do szpitala. Niektóre stany USA mają również przepisy utrudniające położnym wykonywanie zawodu. Dyskusja dotyczy więc jednocześnie zwiększenia dostępu do opieki, zakresu kompetencji personelu, finansowania świadczeń oraz sprawnego kierowania pacjentek do szpitala, gdy pojawia się ryzyko.

Podczas drugiej ciąży Ali i jej mąż długo szukali położnej. Aktorka relacjonuje, że tym razem jej plan porodu i oczekiwania zostały wysłuchane. To doświadczenie umocniło ją w przekonaniu, że osoby rodzące powinny otrzymywać informacje, mieć możliwość wyrażenia zgody na procedury i być traktowane z szacunkiem. Historia Ali nie zastępuje danych o bezpieczeństwie ani oceny medycznej konkretnej sytuacji, ale pokazuje, dlaczego przedstawiciele ochrony zdrowia i organizacji społecznych łączą poprawę wyników porodów z przeciwdziałaniem uprzedzeniom, lepszą komunikacją i dostępem do wykwalifikowanego zespołu.

## Wyjaśnienie pojęć

### [przemoc położnicza](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/przemoc-poloznicza)

Określenie dotyczące krzywdzącego, przymusowego lub lekceważącego traktowania osoby podczas ciąży, porodu albo opieki po porodzie.

### [pustynie opieki położniczej](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/pustynie-opieki-polozniczej)

Obszary, na których brakuje szpitalnych usług porodowych lub wystarczającego dostępu do osób świadczących opiekę okołoporodową.

## Źródło pierwotne

[NPR Health](https://www.npr.org/2026/09/13/nx-s1-5966885/birth-black-and-indigenous-maternal-health)

---
## Informacje do cytowania
- **Autor:** Redakcja
- **Data publikacji:** 2026-09-14T02:48:49.828Z
- **Ostatnia aktualizacja:** 2026-09-14T02:48:56.216Z
- **Kategoria:** Zdrowie
- **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie)
- **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie/index.md)

**Sugerowane cytowanie:**

> Najnowsze Informacje, „Tatyana Ali wspiera czarne i rdzenne osoby rodzące po traumatycznym porodzie”, 2026-09-14, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/tatyana-ali-wspiera-czarne-i-rdzenne-osoby-rodzace-po-traumatycznym-porodzie