Zdjęcie: © AcidFern / Unsplash
Źródło: unsplash.com/photos/zD-N7Bje8Eg
Naukowcy z University of California w Berkeley opisali potencjalny sposób leczenia otyłości i cukrzycy, który nie polega przede wszystkim na ograniczaniu apetytu, lecz na zwiększeniu wydatku energetycznego organizmu. W badaniu przedklinicznym opublikowanym w czasopiśmie Science Advances związek 5-tetradecyloxy-2-furoic acid, oznaczany skrótem TOFA, zwiększał spalanie tłuszczu u myszy. Otyłe zwierzęta traciły masę tłuszczową bez istotnej utraty masy mięśniowej, a jednocześnie poprawiały się u nich wybrane wskaźniki metabolizmu. Wyniki są interesujące, ale dotyczą wyłącznie modelu zwierzęcego.
W ostatnich latach leki z grupy GLP-1 stały się ważnym narzędziem w leczeniu otyłości, cukrzycy i stłuszczeniowej choroby wątroby. Do znanych nazw handlowych należą Ozempic, Wegovy, Mounjaro i Zepbound. Leki z tej grupy, nazywane także agonistami receptora GLP-1, pomagają zmniejszać masę ciała i kontrolować stężenie glukozy, między innymi przez ograniczanie apetytu oraz ilości przyjmowanego pokarmu. Ich stosowanie może jednak wiązać się z nudnościami i innymi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego.
Autorzy badania zwracają uwagę, że zmniejszenie apetytu i podaży jedzenia może mieć również konsekwencje żywieniowe. Przy ograniczonej ilości spożywanych kalorii istnieje ryzyko niedoborów składników odżywczych oraz utraty masy mięśniowej, co w dłuższej perspektywie może sprzyjać osłabieniu organizmu. Z tego powodu zespół z Berkeley skoncentrował się na drugim sposobie wpływania na masę ciała, czyli na zwiększeniu ilości energii zużywanej przez komórki.
Słownik artykułu
Krótkie objaśnienia terminów występujących w tekście. Każde hasło prowadzi do szerszej definicji i przykładów użycia.
GLP-1 to glukagonopodobny peptyd-1, hormon uczestniczący między innymi w regulacji apetytu, wydzielania insuliny i opróżniania żołądka. Leki działające na ten szlak naśladują lub wzmacniają jego działanie.
Związki hamujące enzymatyczny szlak uczestniczący w produkcji lipidów w organizmie.
Receptory komórkowe, które mogą uruchamiać geny związane z pobieraniem tłuszczu i wykorzystywaniem go jako źródła energii.
Stopień, w jakim komórki reagują na insulinę i wykorzystują sygnał potrzebny do regulacji stężenia glukozy.
TOFA nie jest nowo odkrytą substancją. Związek został po raz pierwszy opisany w latach 70. i należy do klasy określanej jako inhibitory ACC. Tego rodzaju związki hamują produkcję lipidów w organizmie, w tym cholesterolu i triglicerydów. Wcześniej kilka inhibitorów ACC przeszło do badań klinicznych na średnim etapie rozwoju, ale żaden z nich nie został zatwierdzony do leczenia chorób metabolicznych. Jedną z głównych przeszkód było obserwowane w przypadku wielu takich substancji zwiększanie stężenia triglicerydów, co może oznaczać zagrożenie dla układu sercowo naczyniowego.
W nowym badaniu naukowcy stwierdzili, że TOFA działa szerzej niż typowy inhibitor ACC. Oprócz blokowania produkcji lipidów związek aktywował receptory PPARα i PPARδ. Są to receptory komórkowe, które uruchamiają geny odpowiedzialne za pobieranie tłuszczu oraz wykorzystywanie go do produkcji energii. Zdaniem autorów właśnie połączenie obu mechanizmów może mieć znaczenie dla efektu obserwowanego u myszy. Komórki nie tylko wytwarzały mniej nowych lipidów, ale także skuteczniej wykorzystywały już dostępny tłuszcz.
W eksperymentach na myszach TOFA poprawiało wrażliwość na insulinę, kontrolę stężenia glukozy oraz poziom triglicerydów. U zwierząt zaobserwowano także poprawę cech związanych ze stłuszczeniową chorobą wątroby. Po podaniu związku otyłe myszy traciły przede wszystkim tłuszcz, natomiast badacze nie odnotowali istotnego spadku masy mięśniowej. Jednocześnie komórki zwiększały zużycie energii nawet o 18 proc. Efekt ten nie wynikał ze zwiększonej aktywności fizycznej ani ze wzrostu temperatury ciała zwierząt.
Naukowcy sprawdzili również, czy TOFA może uzupełniać leki stosowane obecnie w terapii zaburzeń metabolicznych. W badaniach na myszach łączono związek z semaglutydem, sprzedawanym między innymi jako Ozempic i Wegovy, oraz z tirzepatydem, dostępnym jako Mounjaro i Zepbound. Połączenie prowadziło do większej poprawy masy ciała, kontroli glukozy, poziomu insuliny i stężenia triglicerydów niż każda z tych terapii stosowana oddzielnie. Autorzy opisali działanie łączne jako addytywne lub synergistyczne i uznali TOFA za potencjalne uzupełnienie leków ograniczających apetyt, a nie ich zamiennik. To spostrzeżenie pochodzi jednak z doświadczeń na zwierzętach i nie wiadomo, czy powtórzy się u ludzi.
Najważniejszym ograniczeniem pracy jest brak badań z udziałem ludzi. Bezpieczeństwo, tolerancja i skuteczność TOFA u pacjentów nie zostały dotąd sprawdzone, dlatego wyników uzyskanych u myszy nie można traktować jako dowodu działania przyszłej terapii u człowieka. Zespół badawczy założył spółkę ReRx Therapeutics, która ma pomóc w dalszym rozwijaniu tej koncepcji. Zanim związek mógłby zostać oceniony jako lek, konieczne byłyby kolejne badania potwierdzające jego działanie i bezpieczeństwo.
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!