--- title: "Więcej czasu przed ekranem w dzieciństwie wiązało się z lepszym przetwarzaniem poznawczym u nastolatków" description: "Fińskie badanie analizowało związki między czasem przed ekranem, aktywnością fizyczną i funkcjami poznawczymi nastolatków. Wyniki nie dowodzą, że ekrany poprawiają zdolności poznawcze, ale sugerują znaczenie sposobu korzystania z urządzeń." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow/index.md" date_published: "2026-08-12T20:54:33.818Z" date_modified: "2026-08-12T20:54:33.818Z" author: "Redakcja" category: "Zdrowie" tags: - "czas przed ekranem" - "dzieci" - "aktywność fizyczna" - "pamięć robocza" - "badania poznawcze" source_url: "https://medicalxpress.com/news/2026-08-screen-childhood-cognitive-adolescence.html" source_name: "MedicalXpress" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1786471333530.jpeg" image_alt: "woman wearing white dress shirt using holding black leather case on brown wooden table" image_credit: "© Brooke Cagle / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@brookecagle" --- # Więcej czasu przed ekranem w dzieciństwie wiązało się z lepszym przetwarzaniem poznawczym u nastolatków > Ośmioletnia obserwacja 260 dzieci wskazała związek większego czasu przed ekranem z lepszym przetwarzaniem poznawczym w adolescencji. ## Kluczowe informacje - Większy czas przed ekranem od dzieciństwa wiązał się z lepszym przetwarzaniem poznawczym w wieku nastoletnim. - U dziewcząt korzystny związek z pamięcią roboczą dotyczył aktywności o lekkiej intensywności, a u chłopców aktywności kierowanej. - Aktywność i czas siedzący mierzone urządzeniem nie wykazały związku z przetwarzaniem poznawczym. - Badanie obserwacyjne nie pozwala stwierdzić, że czas przed ekranem powoduje poprawę funkcji poznawczych. Większa ilość czasu spędzanego przed ekranem od dzieciństwa była związana z lepszym przetwarzaniem poznawczym w okresie nastoletnim. Taki wniosek płynie z ośmioletniej obserwacji prowadzonej przez naukowców z Uniwersytetu w Jyväskylä i Uniwersytetu Wschodniej Finlandii. Wynik nie oznacza jednak, że korzystanie z ekranów poprawia funkcje poznawcze. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego wykazało współwystępowanie określonych cech, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Czas przed ekranem nie zawsze oznacza to samo Autorzy podkreślają, że w ocenie czasu ekranowego ważna może być nie tylko jego długość, lecz także sposób korzystania z urządzeń. Aktywność przed ekranem może obejmować między innymi naukę, rozwiązywanie problemów, tworzenie treści lub zadania wymagające skupienia. Może też mieć bardziej bierny charakter. W opisywanym badaniu nie analizowano jednak szczegółowo wszystkich rodzajów aktywności wykonywanych przed ekranem, dlatego wyników nie należy traktować jako dowodu, że każdy sposób spędzania czasu z urządzeniem wiąże się z lepszym funkcjonowaniem poznawczym. Jak przeprowadzono badanie Analizę oparto na danych z badania PANIC, poświęconego aktywności fizycznej i żywieniu dzieci. Obserwacja trwała osiem lat i obejmowała okres od dzieciństwa do adolescencji. W obecnej analizie uwzględniono 260 osób: 124 dziewczęta i 136 chłopców. Średni wiek uczestników w końcowej ocenie wynosił 15,8 roku. Naukowcy sprawdzali, czy aktywność fizyczna, zachowania siedzące oraz czas przed ekranem w kolejnych latach wiązały się z wynikami oceny funkcji poznawczych w wieku nastoletnim. Aktywność fizyczną i czas siedzący oceniano na dwa sposoby. Uczestnicy nosili urządzenie łączące pomiar częstości pracy serca i ruchu, a także wypełniali kwestionariusz. Pozwoliło to porównać dane pochodzące z pomiaru obiektywnego z informacjami deklarowanymi przez badanych. Uczenie się, uwagę i pamięć roboczą oceniano przy użyciu zestawu testów CogState. Naukowcy analizowali również, czy zależności różniły się między dziewczętami i chłopcami oraz czy znaczenie miała intensywność aktywności fizycznej. Badanie obejmowało 260 uczestników, w tym 124 dziewczęta i 136 chłopców. Średni wiek uczestników podczas końcowej oceny wynosił 15,8 roku. Dane zbierano przez osiem lat, od dzieciństwa do okresu nastoletniego. Aktywność i czas siedzący oceniano za pomocą urządzenia mierzącego pracę serca i ruch oraz kwestionariusza. Funkcje poznawcze oceniano w obszarze uczenia się, uwagi i pamięci roboczej. Wyniki pokazują związki między badanymi czynnikami, ale nie dowodzą ich przyczynowości. Więcej czasu przed ekranem, lepsze wyniki testów poznawczych Najważniejsza obserwacja dotyczyła większej ilości czasu przed ekranem od dzieciństwa. Uczestnicy, którzy spędzali przed ekranem więcej czasu w analizowanym okresie, uzyskiwali w adolescencji lepsze wyniki w ocenie przetwarzania poznawczego. Zależność ta była widoczna mimo tego, że siedzący tryb życia jest często omawiany przede wszystkim w kontekście możliwych niekorzystnych skutków dla zdrowia i funkcjonowania dzieci. Autorzy badania wskazują, że czas ekranowy nie powinien być automatycznie uznawany za szkodliwy, lecz oceniany wraz z rodzajem wykonywanych czynności i całym stylem życia. W praktyce oznacza to potrzebę odróżnienia samej obecności ekranu od aktywności, która się za nim kryje. Naukowcy wskazują, że rodzice i nauczyciele mogą zachęcać dzieci do korzystania z urządzeń w sposób angażujący myślenie, rozwiązywanie problemów, kreatywność i naukę. Nie jest to jednak zalecenie, aby wydłużać czas spędzany przed ekranem. Wyniki badania nie określają optymalnej liczby godzin, nie porównują konkretnych urządzeń ani aplikacji i nie rozstrzygają, które aktywności ekranowe mogą mieć największe znaczenie. Związki z aktywnością fizyczną różniły się między płciami Analiza aktywności fizycznej przyniosła bardziej złożony obraz. U dziewcząt większa ilość aktywności fizycznej o lekkiej intensywności od dzieciństwa była związana z lepszą pamięcią roboczą w okresie nastoletnim. U chłopców z lepszą pamięcią roboczą wiązała się większa ilość aktywności fizycznej kierowanej, obserwowana w okresie od dzieciństwa do adolescencji. Badacze zaznaczają więc, że potencjalne związki między ruchem a funkcjami poznawczymi mogą zależeć od płci oraz od tego, jaki rodzaj aktywności jest analizowany. Jednocześnie odnotowano zaskakującą zależność dotyczącą aktywności nienadzorowanej. Mniejsza ilość takiej aktywności, określana na podstawie samoopisu uczestników, była związana z lepszym przetwarzaniem poznawczym w adolescencji. Tego wyniku nie można interpretować jako dowodu, że ograniczenie ruchu poprawia zdolności poznawcze. Może on wskazywać między innymi na złożoność analiz opartych na deklaracjach oraz na to, że różne rodzaje aktywności fizycznej nie są równoważne z punktu widzenia badanego związku. Dlaczego wyniki zależały od metody pomiaru Aktywność fizyczna i czas siedzący zarejestrowane przez urządzenie łączące pomiar częstości pracy serca i ruchu nie wykazały związku z przetwarzaniem poznawczym. Różniło się to od części wyników uzyskanych na podstawie kwestionariuszy. Naukowcy zwracają uwagę, że sam pomiar ruchu i pracy serca nie pozwala ustalić, co dokładnie robiła osoba w danym momencie. Urządzenie może zarejestrować określony poziom ruchu lub obciążenia, ale nie rozpoznaje pełnego kontekstu aktywności, jej celu ani stopnia zaangażowania umysłowego. Różnice między metodami są istotne także dlatego, że kwestionariusz i pomiar urządzeniem dostarczają informacji innego rodzaju. Odpowiedź uczestnika może obejmować jego ocenę rodzaju aktywności i czasu jej trwania, natomiast urządzenie rejestruje parametry fizjologiczne i ruchowe. Żadna z tych metod nie opisuje całego doświadczenia dziecka lub nastolatka. Wnioski z badania należy zatem odnosić do konkretnych sposobów pomiaru, a nie do jednej, uniwersalnej oceny aktywności fizycznej i zachowań siedzących. Potrzebne są badania interwencyjne Autorzy publikacji podkreślają, że zależności między aktywnością fizyczną, zachowaniami siedzącymi, czasem przed ekranem i funkcjami poznawczymi są złożone. Ich znaczenie może zależeć od płci, rodzaju aktywności, jej intensywności oraz sposobu zebrania danych. Do ustalenia, czy konkretne formy ruchu lub korzystania z ekranów wpływają na zmiany w uczeniu się, uwadze albo pamięci roboczej, potrzebne są badania interwencyjne. Naukowcy wskazują również na potrzebę dokładniejszego sprawdzenia wpływu intensywności aktywności fizycznej na zmiany przetwarzania poznawczego. Najostrożniejszy wniosek z fińskiej analizy jest więc taki, że czas przed ekranem nie powinien być oceniany wyłącznie na podstawie jego długości. W badanej grupie większa ilość czasu ekranowego od dzieciństwa współwystępowała z lepszym przetwarzaniem poznawczym w adolescencji, ale nie wiadomo, czy to czas ekranowy był przyczyną tej różnicy. Wynik przemawia za szerszym spojrzeniem, obejmującym treść i charakter aktywności, ruch, czas siedzący oraz ograniczenia stosowanych metod pomiaru. ## Wyjaśnienie pojęć ### [badanie obserwacyjne](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/badanie-obserwacyjne) Badanie, w którym naukowcy obserwują dane dotyczące istniejących grup, bez losowego przydzielania uczestników do terapii. Pozwala wykrywać zależności, ale samo nie potwierdza przyczynowości. ## Źródło pierwotne [MedicalXpress](https://medicalxpress.com/news/2026-08-screen-childhood-cognitive-adolescence.html) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-08-12T20:54:33.818Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-08-12T20:54:33.818Z - **Kategoria:** Zdrowie - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Więcej czasu przed ekranem w dzieciństwie wiązało się z lepszym przetwarzaniem poznawczym u nastolatków”, 2026-08-12, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/wiecej-czasu-przed-ekranem-w-dziecinstwie-wiazalo-sie-z-lepszym-przetwarzaniem-poznawczym-u-nastolatkow