--- title: "Żywność ultraprzetworzona wiąże się z większym ryzykiem wielu chorób i zgonu" description: "Duża analiza badań wskazuje, że większe spożycie żywności ultraprzetworzonej wiąże się z wyższym ryzykiem chorób przewlekłych i zgonu. Naukowcy podkreślają jednak, że wyniki pokazują związek, a nie dowód bezpośredniej przyczyny." publisher: "Najnowsze Informacje" language: "pl-PL" canonical_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu" markdown_url: "https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu/index.md" date_published: "2026-11-06T17:42:54.408Z" date_modified: "2026-11-06T17:42:54.408Z" author: "Redakcja" category: "Zdrowie" tags: - "żywność ultraprzetworzona" - "choroby przewlekłe" - "zdrowie publiczne" - "badania żywieniowe" source_url: "https://www.healthline.com/health-news/ultra-processed-higher-risk-multiple-diseases-death" source_name: "Healthline News" image_url: "https://najnowsze-informacje.pl/api/media/file/zdrowie-unsplash-1793473446678.jpeg" image_alt: "a black table topped with fruits and vegetables" image_credit: "© Mohammad Lotfian / Unsplash" image_credit_url: "https://unsplash.com/@mohalotfi" --- # Żywność ultraprzetworzona wiąże się z większym ryzykiem wielu chorób i zgonu > Analiza 51 badań wykazała związek między większym spożyciem żywności ultraprzetworzonej a wyższym ryzykiem wielu chorób i zgonu. ## Kluczowe informacje - Analiza objęła 51 badań i prawie 9 milionów uczestników. - Największe spożycie produktów ultraprzetworzonych wiązało się z wyższym ryzykiem wielu chorób. - Nie ustalono jednego progu, od którego takie produkty stają się szkodliwe. - Eksperci zalecają, by podstawą diety były produkty nieprzetworzone lub mało przetworzone. Większe spożycie żywności ultraprzetworzonej wiąże się z wyższym ryzykiem wielu poważnych problemów zdrowotnych, a także zgonu z dowolnej przyczyny. Tak wynika z analizy opublikowanej 22 września w czasopiśmie Family Medicine and Community Health. Autorzy połączyli wyniki 51 badań obejmujących prawie 9 milionów osób z różnych części świata. Badane grupy obserwowano od 2 do 32 lat. ## Jak rozumieć żywność ultraprzetworzoną Nie ma jednej, powszechnie zaakceptowanej definicji żywności ultraprzetworzonej. W analizie wykorzystano klasyfikację NOVA, która obejmuje między innymi przemysłowe formulacje zawierające co najmniej pięć składników oraz substancje rzadko stosowane w zwykłym przygotowywaniu potraw. Przykładami wymienionymi przez badaczy są słodycze, pakowane przekąski, słodzone napoje i gotowe dania. Produkty te często zawierają dużo cukru, soli i niekorzystnych tłuszczów, a mniej błonnika i witamin. Sam fakt przetworzenia nie przesądza jednak o wartości odżywczej. Słodzony napój i pakowany chleb pełnoziarnisty bogaty w błonnik mogą spełniać kryteria ultraprzetworzenia, ale różnią się składem. ## Co wykazała analiza 51 badań Naukowcy porównali osoby o najwyższym i najniższym spożyciu produktów ultraprzetworzonych. Uwzględnili badania, w których uczestnicy mieli co najmniej 18 lat i na początku nie mieli określonych chorób. Informacje o diecie pochodziły z kwestionariuszy częstotliwości spożycia, całodobowych wywiadów żywieniowych lub historii diety. Analiza brała pod uwagę różne sposoby mierzenia spożycia, między innymi liczbę gramów dziennie, liczbę porcji tygodniowo oraz udział takich produktów w całej diecie. - O 24 proc. wyższe było ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca lub udar. - O 23 proc. wyższe było ryzyko nadwagi lub otyłości. - O 24 proc. wyższe było ryzyko zespołu metabolicznego lub cukrzycy. - O 27 proc. wyższe było ryzyko depresji i lęku. - O 31 proc. wyższe było ryzyko chorób układu trawiennego, w tym choroby Crohna. - O 12 proc. wyższe było ryzyko nowotworu, a o 18 proc. ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny. ## Ryzyko rosło wraz z ilością produktów Autorzy sprawdzili także relację dawka-odpowiedź, czyli to, jak zmieniało się ryzyko wraz ze wzrostem spożycia. Każde dodatkowe 100 gramów produktów ultraprzetworzonych dziennie wiązało się z 14 proc. wyższym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych, 4 proc. wyższym ryzykiem nowotworu i 3 proc. wyższym ryzykiem zgonu z dowolnej przyczyny. W przypadku zespołu metabolicznego lub cukrzycy wzrost wynosił 2 proc. Z kolei zwiększenie udziału takich produktów w diecie o 10 proc. wiązało się z 16 proc. wyższym ryzykiem zespołu metabolicznego lub cukrzycy. Związek z nadciśnieniem był mniej jednoznaczny. W podstawowym porównaniu nie był statystycznie istotny, ale analiza dawka-odpowiedź wskazała na 11 proc. wyższe ryzyko na każde dodatkowe 100 gramów dziennie. ## Wyniki nie wyznaczają bezpiecznego progu Badanie pokazuje zależność między sposobem żywienia a zdrowiem, ale nie dowodzi, że produkty ultraprzetworzone bezpośrednio wywołują opisane choroby. Włączone prace obserwowały nawyki żywieniowe i późniejsze wyniki zdrowotne, a dane o diecie zbierano za pomocą deklaracji uczestników. Na wyniki mogły więc wpływać także inne cechy stylu życia. Dietetyczka Johannah Katz, która nie uczestniczyła w badaniu, zwróciła uwagę, że nie ma obecnie jednego punktu odcięcia, od którego żywność ultraprzetworzona staje się szkodliwa. Jej zdaniem wyniki wskazują raczej na zależność stopniową, czyli wyższe obserwowane ryzyko przy większym udziale takich produktów w diecie. ## Jak ograniczać produkty ultraprzetworzone Eksperci cytowani przez Healthline nie zalecają automatycznego eliminowania wszystkich produktów ultraprzetworzonych. Bardziej realistycznym podejściem ma być niedopuszczenie do tego, by stały się podstawą diety, oraz częstsze wybieranie produktów nieprzetworzonych lub mało przetworzonych. Dietetyczka i kucharka Vahista Ussery proponuje stopniowe zmiany: zamianę ulubionych produktów na korzystniejsze odpowiedniki, częstsze przygotowywanie posiłków w domu z prostych składników oraz ograniczanie fast foodów. Jeśli ktoś korzysta z takich lokali, może wybierać świeższe dodatki i mniejsze porcje produktów ultraprzetworzonych. Takie ogólne wskazówki nie zastępują indywidualnej oceny sposobu żywienia przez specjalistę. ## Wyjaśnienie pojęć ### [Żywność ultraprzetworzona](https://najnowsze-informacje.pl/definicje/zywnosc-ultraprzetworzona) Produkty przemysłowe, zwykle zawierające wiele składników i dodatków używanych dla poprawy smaku, wyglądu lub trwałości. Często mają dużo cukru, soli i niekorzystnych tłuszczów. ## Źródło pierwotne [Healthline News](https://www.healthline.com/health-news/ultra-processed-higher-risk-multiple-diseases-death) --- ## Informacje do cytowania - **Autor:** Redakcja - **Data publikacji:** 2026-11-06T17:42:54.408Z - **Ostatnia aktualizacja:** 2026-11-06T17:42:54.408Z - **Kategoria:** Zdrowie - **Adres kanoniczny:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu) - **Wersja Markdown:** [https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu/index.md](https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu/index.md) **Sugerowane cytowanie:** > Najnowsze Informacje, „Żywność ultraprzetworzona wiąże się z większym ryzykiem wielu chorób i zgonu”, 2026-11-06, https://najnowsze-informacje.pl/zdrowie/zywnosc-ultraprzetworzona-wiaze-sie-z-wiekszym-ryzykiem-wielu-chorob-i-zgonu