Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3937
- Widoczny zakres
- 2971-3060
Indeks alfabetyczny
S
90 haseł
sieciowanie
Sieciowanie to nawiązywanie i rozwijanie relacji zawodowych w celu wymiany wiedzy, doświadczeń lub współpracy.
siedlisko
Miejsce wraz z jego warunkami środowiskowymi, w którym żyje określony organizm, gatunek lub zespół organizmów. O jego przydatności decydują między innymi woda, gleba, temperatura, roślinność i dostępność pożywienia.
siedmiobój
Siedmiobój to konkurencja lekkoatletyczna obejmująca siedem różnych prób, których wyniki przelicza się na punkty. Zawodniczka z najwyższą łączną liczbą punktów zdobywa zwycięstwo.
sieć botów
Grupa automatycznie sterowanych kont, urządzeń lub programów działających skoordynowanie. Może być wykorzystywana między innymi do masowego tworzenia kont, publikowania treści albo manipulowania ocenami.
sieć okrężna
Rodzaj dużej sieci rybackiej otaczającej ławicę ryb. Jej dolną część można ściągnąć, zamykając ryby wewnątrz.
sieć przesyłowa
Część systemu elektroenergetycznego służąca do transportu energii na dużych odległościach, zazwyczaj przy wysokich napięciach, od źródeł wytwarzania do sieci dystrybucyjnych.
silnik R6
Silnik rzędowy sześciocylindrowy, w którym wszystkie cylindry są ustawione w jednym szeregu.
silnik fizyczny
Silnik fizyczny to komponent oprogramowania, który oblicza zachowanie obiektów i układów zgodnie z określonymi prawami lub regułami fizycznymi. Może służyć do symulowania ruchu, sił i reakcji organizmu.
silnik gry
Oprogramowanie i zestaw narzędzi służących do tworzenia gier, między innymi ich grafiki, dźwięku, fizyki i mechaniki rozgrywki.
silnik neuronowy
Wyspecjalizowany układ lub moduł obliczeniowy przeznaczony do wydajnego wykonywania operacji związanych ze sztuczną inteligencją i uczeniem maszynowym.
silnik spalinowy
Silnik, który wytwarza energię mechaniczną dzięki spalaniu paliwa wewnątrz komory spalania. Stosuje się go między innymi w tradycyjnych samochodach.
singiel
Osoba, która obecnie nie pozostaje w związku romantycznym lub partnerskim. Określenie nie przesądza o przyczynach takiej sytuacji ani o planach dotyczących przyszłych relacji.
siła nabywcza
Siła nabywcza oznacza zdolność osoby lub grupy do kupowania dóbr i usług przy określonym poziomie dochodów, majątku i cen.
siła odśrodkowa
Siła odśrodkowa to pozorna siła obserwowana w układzie obracającym się, skierowana od osi obrotu na zewnątrz. W urządzeniach kuchennych może być wykorzystywana do rozdzielania składników lub usuwania cieczy.
siła wyższa
Nadzwyczajne zdarzenie niezależne od stron umowy, którego skutkom nie można było skutecznie zapobiec lub ich przezwyciężyć.
siłownik
Element mechaniczny, który przekształca energię lub sygnał sterujący w ruch, na przykład przesunięcie albo obrót.
siły bezpieczeństwa
Formacje państwowe odpowiedzialne za ochronę kraju, porządku publicznego i ludności, w tym między innymi wojsko oraz inne służby.
siły paramilitarne
Uzbrojone lub umundurowane formacje zorganizowane częściowo na wzór wojska, lecz niebędące regularnymi siłami zbrojnymi.
siły powietrzne
Rodzaj sił zbrojnych odpowiedzialny za działania prowadzone w przestrzeni powietrznej, w tym obronę powietrzną, rozpoznanie i użycie lotnictwa.
siły rakietowe
Część sił zbrojnych wyposażona w pociski rakietowe i przeznaczona do ich obsługi oraz użycia.
siły specjalne
Wyodrębnione, szczególnie wyszkolone i wyposażone jednostki wojskowe przeznaczone do realizacji wymagających zadań, często na małą skalę.
siły stabilizacyjne
Wielonarodowe formacje wojskowe, policyjne lub ochronne powołane do ograniczania przemocy, ochrony ludności i wspierania porządku na obszarze konfliktu.
siły strategiczne
Część potencjału wojskowego państwa przeznaczona do realizacji celów o znaczeniu strategicznym, w tym odstraszania i działań dalekiego zasięgu.
siły zbrojne
Zorganizowane formacje państwowe przeznaczone do ochrony bezpieczeństwa i obrony państwa, w tym do prowadzenia działań wojskowych.
skala komercyjna
Skala komercyjna oznacza działanie produktu lub usługi na rynku w zakresie pozwalającym na regularną obsługę klientów, a nie tylko testowe lub demonstracyjne wdrożenie.
skalowalność
Zdolność systemu lub infrastruktury do zwiększania obsługiwanej skali wraz ze wzrostem obciążenia, użytkowników albo ilości danych. Dobra skalowalność pozwala zwiększać możliwości bez zasadniczej zmiany całego rozwiązania.
skalowalność technologii
Zdolność technologii do zwiększania skali zastosowania przy zachowaniu wymaganej wydajności, bezpieczeństwa i opłacalności.
skalowanie
Zwiększanie skali produkcji lub działania przy zachowaniu wymaganej jakości, niezawodności, bezpieczeństwa i opłacalności. W przypadku technologii obejmuje przejście od prototypu do powtarzalnej produkcji.
skalowanie produkcji
Zwiększanie zdolności wytwarzania produktu przy zachowaniu wymaganej jakości, powtarzalności i efektywności procesu.
skarga
Formalne zgłoszenie do organu lub instytucji, w którym osoba wskazuje możliwe naruszenie albo domaga się podjęcia działania.
skarga kasacyjna
Nadzwyczajny środek zaskarżenia kierowany do sądu najwyższego szczebla, zwykle dotyczący błędów prawnych w orzeczeniu niższej instancji.
skazany
Skazany to osoba, wobec której sąd wydał wyrok uznający ją za winną popełnienia przestępstwa i wymierzający karę. Termin odnosi się do jej statusu wynikającego z tego rozstrzygnięcia.
skażenie biologiczne
Zanieczyszczenie powierzchni, materiałów lub otoczenia substancjami albo organizmami pochodzenia biologicznego, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia.
skok gimnastyczny
Konkurencja gimnastyki sportowej, w której zawodnik wykonuje jeden lub dwa dynamiczne skoki przez specjalny przyrząd.
skoordynowane ujawnianie podatności
Procedura, w której odkrywca błędu i dostawca oprogramowania współpracują nad jego naprawą oraz terminem ujawnienia informacji.
skrajna prawica
Określenie nurtów politycznych lokowanych na krańcach prawej strony sceny politycznej, często odrzucających część zasad liberalnej demokracji.
skrzynia biegów
Mechanizm przekazujący napęd silnika na koła i dobierający przełożenie odpowiednie do prędkości oraz warunków jazdy.
skrzynki lęgowe
Sztuczne konstrukcje tworzone jako bezpieczne miejsca zakładania gniazd lub wychowywania młodych przez zwierzęta.
skumulowane opady
Skumulowane opady to łączna ilość deszczu lub innych opadów, która spadła albo jest prognozowana w określonym miejscu i czasie.
skutki fiskalne
Wpływ określonego zjawiska lub działania na dochody, wydatki i saldo budżetu państwa.
składany smartfon
Składany smartfon to telefon, którego konstrukcja pozwala zmniejszyć jego rozmiar przez złożenie części urządzenia. Taka konstrukcja może obejmować elastyczny wyświetlacz i mechanizm zawiasowy.
składniki majątkowe i niemajątkowe
Elementy tworzące przedsiębiorstwo lub jego część, obejmujące zarówno aktywa i prawa o wartości ekonomicznej, jak i niematerialne zasoby lub uprawnienia związane z działalnością.
składniki odżywcze
Substancje dostarczane organizmowi wraz z pożywieniem, potrzebne między innymi do uzyskiwania energii, budowy tkanek i regulowania procesów życiowych.
slot lotniskowy
Przydzielone przewoźnikowi uprawnienie do wykonania operacji startu lub lądowania na określonym lotnisku i w wyznaczonym czasie.
smart TV
Telewizor z dostępem do internetu i systemem umożliwiającym korzystanie z aplikacji oraz usług cyfrowych bez dodatkowego urządzenia.
socjologia
Dziedzina nauk społecznych badająca społeczeństwo, relacje między ludźmi, grupy społeczne i zachodzące w nich procesy.
socjotechnika
Wykorzystywanie wpływu na człowieka, zaufania lub manipulacji w celu skłonienia go do wykonania działania korzystnego dla atakującego.
sojusz militarny
Formalne lub długoterminowe porozumienie państw dotyczące współpracy w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa, często obejmujące wzajemną pomoc w razie zagrożenia.
solenoid
Solenoid to element elektromechaniczny, który pod wpływem prądu wytwarza ruch liniowy. Może działać jak siłownik naciskający przycisk lub przesuwający inny element mechanizmu.
solidarność europejska
Gotowość państw europejskich i ich społeczeństw do wzajemnego wsparcia oraz wspólnego działania w sprawach dotyczących całego regionu.
solopreneur
Przedsiębiorca prowadzący działalność głównie samodzielnie, bez rozbudowanego zespołu pracowników.
sondaż
Badanie opinii określonej grupy osób, używane do oszacowania ich poglądów, preferencji lub przewidywanych zachowań wyborczych.
sondaż opinii publicznej
Badanie mające określić poglądy, preferencje lub deklarowane zachowania określonej grupy osób, zwykle na podstawie odpowiedzi reprezentatywnej próby.
sondaż wyborczy
Badanie opinii publicznej, które szacuje deklarowane poparcie dla partii, kandydatów lub określonych stanowisk przed wyborami.
space opera
Space opera to odmiana fantastyki naukowej przedstawiająca rozległe konflikty i przygody w przestrzeni kosmicznej. Często obejmuje wiele planet, cywilizacji oraz wydarzenia o dużej skali.
spacer kosmiczny
Spacer kosmiczny to wykonywanie zadań poza statkiem lub stacją kosmiczną przez osobę korzystającą ze skafandra. Wymaga systemów podtrzymywania życia i zabezpieczenia przed oddaleniem się od obiektu.
sparing
Nieoficjalny mecz treningowy lub kontrolny, rozgrywany przede wszystkim w celu przygotowania drużyny.
spartakusowcy
Członkowie lub zwolennicy niemieckiego rewolucyjnego ruchu socjalistycznego związanego ze Związkiem Spartakusa. Opowiadali się za głęboką zmianą ustroju i szerokim udziałem rad robotniczych w sprawowaniu władzy.
spatial computing
Koncepcja łącząca treści cyfrowe z fizycznym otoczeniem użytkownika, zwykle za pomocą technologii rzeczywistości rozszerzonej, wirtualnej lub mieszanej.
spear phishing
Ukierunkowana odmiana phishingu, w której wiadomość jest przygotowana z myślą o konkretnej osobie lub organizacji. Jej celem jest nakłonienie odbiorcy do wykonania działania prowadzącego do naruszenia bezpieczeństwa.
specjal komediowy
Samodzielny, nagrany program komediowy przygotowany z myślą o publikacji jako odrębny materiał. Zwykle obejmuje dłuższy występ jednego wykonawcy.
specjalista misji
Członek załogi odpowiedzialny za zadania inne niż dowodzenie statkiem i jego pilotowanie.
specjalny wysłannik
Osoba wyznaczona przez państwo lub jego przywódcę do prowadzenia rozmów, przekazywania stanowiska albo wykonywania określonej misji dyplomatycznej.
speedcuber
Osoba zajmująca się speedcubingiem, czyli szybkim układaniem kostek logicznych, przede wszystkim kostki Rubika.
spersonalizowana tablica rejestracyjna
Tablica rejestracyjna z indywidualnie wybranym przez właściciela układem znaków, którego użycie podlega akceptacji właściwego urzędu.
spersonalizowane kanały
Kanały treści dobierane lub porządkowane tak, aby odpowiadały określonej grupie użytkowników, tematowi albo profilowi odbiorcy.
spis ludności
Spis ludności to przeprowadzane przez państwo badanie statystyczne, które służy ustaleniu liczby mieszkańców i zebraniu informacji o ich cechach.
splitter
Splitter to element aerodynamiczny umieszczony przy dolnej krawędzi przedniej części samochodu. Kieruje przepływem powietrza i może zwiększać docisk przedniej osi.
spoken word
Forma utworu oparta przede wszystkim na mówionej recytacji, a nie na tradycyjnie śpiewanej melodii.
sponsoring
Finansowe lub rzeczowe wspieranie treści, wydarzenia albo działalności przez sponsora, zwykle w zamian za promocję lub możliwość powiązania z daną marką.
spoofing
Technika polegająca na podszywaniu się pod zaufaną osobę, instytucję lub źródło komunikacji przez sfałszowanie danych identyfikacyjnych nadawcy.
spoofing numerów
Technika polegająca na fałszowaniu numeru wyświetlanego odbiorcy połączenia lub wiadomości, aby sprawiał wrażenie należącego do innej osoby lub instytucji.
sporządzanie apteczne
Przygotowanie produktu lub preparatu w aptece, zgodnie z określoną recepturą i wymaganiami dotyczącymi jego użycia. Nie jest równoznaczne z potwierdzeniem skuteczności każdej użytej substancji.
spowolnienie wzrostu dostaw
Zmniejszenie tempa, w jakim rośnie liczba dostarczanych produktów lub usług, bez koniecznego oznaczania jej spadku.
społeczna agencja najmu
Instytucjonalny model pośrednictwa między właścicielami mieszkań a osobami poszukującymi lokalu na wynajem.
społeczność przyjmująca
Lokalna ludność zamieszkująca obszar, do którego przybywają uchodźcy lub osoby powracające.
społeczny jet lag
Społeczny jet lag to rozbieżność między porami snu i pobudki w dni robocze a porami obowiązującymi w weekendy lub dni wolne.
sprawa karna
Postępowanie dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa i odpowiedzialności osoby, której taki czyn zarzucono.
sprawa konstytucyjna
Zagadnienie dotyczące podstawowych zasad organizacji państwa, podziału kompetencji władz lub statusu jego części składowych.
sprawczość
Sprawczość to zdolność osoby lub grupy do samodzielnego podejmowania decyzji, działania i wpływania na własną sytuację.
sprawiedliwość ekonomiczna
Sprawiedliwość ekonomiczna to idea uczciwego podziału dochodów, majątku, szans, kosztów i korzyści związanych z funkcjonowaniem gospodarki.
sprawozdanie finansowe
Formalne zestawienie przedstawiające sytuację finansową, wyniki działalności i wybrane informacje o przepływach pieniężnych jednostki za określony okres.
sprzedawca zewnętrzny
Sprzedawca zewnętrzny to niezależny przedsiębiorca oferujący produkty za pośrednictwem platformy należącej do innej firmy.
sprzedaż bezpośrednia
Sprzedaż bezpośrednia to transakcja zawierana między twórcą a kupującym z pominięciem pośrednika, na przykład galerii.
sprzedaż porównywalna
Sprzedaż porównywalna mierzy zmianę sprzedaży w lokalach działających przez porównywalny czas, zwykle co najmniej rok. Pomaga ocenić wzrost bez wpływu nowych otwarć.
sprzeniewierzenie funduszy publicznych
Nieuprawnione wykorzystanie, przywłaszczenie lub rozdysponowanie środków publicznych niezgodnie z ich przeznaczeniem lub obowiązującymi przepisami.
sprzęt topograficzny
Zestaw przyrządów służących do precyzyjnego pomiaru położenia, wysokości i kształtu elementów terenu.
sprzętowy generator liczb losowych (RNG)
Komponent urządzenia, który dostarcza źródła losowości opartego na fizycznych zjawiskach. Coldcard powinien wykorzystywać generator RNG układu STM32.
sprężanie
Etap pracy silnika, w którym mieszanka lub powietrze zostaje ściśnięte w cylindrze przed zapłonem.
spójność postaci
Zachowanie rozpoznawalnego wyglądu i cech tej samej postaci w kolejnych ujęciach lub generowanych scenach.