Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 7068
- Widoczny zakres
- 2971-3060
Indeks alfabetyczny
E
21 haseł
eskorta statków
Ochrona statków, najczęściej przez jednostki wojskowe lub inne uprawnione służby, podczas ich przejścia przez obszar podwyższonego ryzyka.
espresso ristretto
Krótsza i bardziej skoncentrowana forma espresso, przygotowywana z mniejszej ilości wody.
esteroliza
Reakcja rozpadu estru prowadząca do powstania kwasu i alkoholu.
estrogen
Hormon wytwarzany między innymi przez jajniki, który wpływa na układ rozrodczy oraz funkcjonowanie naczyń krwionośnych.
estuarium
Lejkowate ujście rzeki, w którym mieszają się wody słodkie i morskie, a na warunki środowiskowe wpływają także pływy.
estywacja
Stan ograniczonej aktywności, który pomaga organizmowi przetrwać gorący i suchy okres. Dżdżownice mogą wówczas ograniczać utratę wilgoci.
etapowe zwycięstwo
Wygrana na pojedynczym etapie wieloetapowego wyścigu kolarskiego. Nie musi oznaczać zwycięstwa w całym wyścigu ani w klasyfikacji generalnej.
etat
Ustalony wymiar zatrudnienia pracownika. Jeden etat oznacza pełny wymiar pracy, a część etatu oznacza zatrudnienie obejmujące odpowiednio mniejszą liczbę godzin.
etyka technologiczna
Etyka technologiczna analizuje moralne skutki projektowania, wdrażania i wykorzystywania technologii oraz odpowiedzialność podmiotów, które je tworzą lub stosują.
etylentiomocznik
Etylentiomocznik (ETU) to związek chemiczny powstający w związku ze stosowaniem fungicydów z grupy ditiokarbaminianów. Jego stężenie w moczu może wskazywać na kontakt z tymi substancjami.
europarlamentarzysta
Europarlamentarzysta, czyli europoseł, to członek Parlamentu Europejskiego wybrany w wyborach do reprezentowania obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
europejski nakaz aresztowania
Instrument współpracy sądowej państw Unii Europejskiej służący zatrzymaniu i przekazaniu osoby poszukiwanej w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary.
ewakuacja
Zorganizowane przemieszczenie ludzi z miejsca zagrożonego do bezpiecznej lokalizacji, zwykle na polecenie lub za zgodą władz.
ewakuacja medyczna
Zorganizowane przemieszczanie osoby poszkodowanej lub chorej do miejsca, w którym może otrzymać odpowiednią pomoc medyczną.
ewaluacja modelu
Testowanie modelu AI w celu sprawdzenia jego działania, ograniczeń i reakcji na określone zadania.
ewidencja podmiotów świadczących usługi najmu krótkoterminowego
Uporządkowany wykaz podmiotów oferujących najem krótkoterminowy, prowadzony w celu ich identyfikacji i monitorowania działalności.
ewidencja wojskowa
Ewidencja wojskowa to urzędowy system rejestrowania informacji o osobach podlegających obowiązkom związanym z obronnością państwa.
ewolucja konwergentna
Proces, w którym niespokrewnione organizmy rozwijają podobne cechy pod wpływem podobnych warunków środowiska.
exit poll
Sondaż przeprowadzany wśród wyborców bezpośrednio po oddaniu przez nich głosu. Jego wyniki mają charakter szacunkowy i nie zastępują oficjalnego liczenia głosów.
exploit
Technika lub program wykorzystujący lukę w zabezpieczeniach albo oprogramowaniu do wywołania niezamierzonego działania systemu.
exploit kit
Pakiet narzędzi i kodu służący do wykorzystywania podatności w oprogramowaniu. BlueMoon automatyzuje kilka etapów takiego łańcucha.
F
69 haseł
fWAR
Zaawansowany wskaźnik szacujący, ile zwycięstw zawodnik wniósł ponad poziom gracza zastępczego.
fabryka półprzewodników
Zakład przemysłowy, w którym z materiałów półprzewodnikowych wytwarza się układy scalone i inne komponenty elektroniczne.
faktura
Faktura to widoczny lub odczuwalny charakter powierzchni, przedstawiony w obrazie za pomocą kształtów, światła i cieni.
fala upałów
Fala upałów to okres utrzymywania się wyjątkowo wysokich temperatur, ocenianych względem typowych warunków dla danego miejsca i pory roku.
falowód
Struktura prowadząca fale, w tym światło, w określonym kierunku. W układach fotonicznych falowody są wykonywane na chipie i służą do przesyłania sygnałów optycznych.
farma laptopów
Miejsce, w którym przechowuje się urządzenia komputerowe należące do firm, aby umożliwić zdalny dostęp do nich osobom pracującym z innej lokalizacji.
fat-JAR
Archiwum JAR zawierające aplikację oraz potrzebne biblioteki, przygotowane tak, aby można je było uruchomić bez osobnego dostarczania tych zależności.
faza ligowa
Etap rozgrywek, w którym uczestnicy rywalizują w jednej wspólnej tabeli według ustalonego terminarza.
faza pośrednia
Struktura materiału pojawiająca się podczas przemiany prowadzącej od prekursora do produktu końcowego. Może być nietrwała albo możliwa do utrwalenia dzięki odpowiednim warunkom syntezy.
faza testów inżynieryjnych
Etap prac, w którym sprawdza się działanie, konstrukcję i parametry urządzenia przed rozpoczęciem produkcji lub sprzedaży.
fałszowanie żądań po stronie serwera
SSRF to podatność, która może pozwolić na nakłonienie serwera do wysłania żądania do wskazanego zasobu.
fałszywa dziewiątka
Napastnik ustawiony centralnie, który często cofa się do drugiej linii zamiast stale czekać w polu karnym.
fałszywa reklama
Przekaz reklamowy zawierający nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje o produkcie, usłudze albo ich właściwościach.
fałszywe banknoty
Banknoty podrobione lub przerobione tak, aby wyglądały jak autentyczne środki płatnicze. Ich wytwarzanie, posiadanie lub wprowadzanie do obiegu jest nielegalne.
fałszywe pozytywy
Wyniki analizy wskazujące na istnienie błędu lub podatności, które po sprawdzeniu okazują się nieprawdziwe.
fałszywe zeznania
Nieprawdziwe lub niezgodne z wiedzą osoby wypowiedzi składane podczas przesłuchania w postępowaniu.
fałszywy alarm
Zawiadomienie służb o rzekomym zagrożeniu, które nie istnieje albo zostało przedstawione w sposób niezgodny z rzeczywistością.
federacja sportowa
Organizacja zarządzająca określoną dyscypliną sportu lub reprezentacją danego kraju, w tym często odpowiedzialna za zatrudnianie selekcjonera.
federalny wykaz substancji kontrolowanych
Federalna lista substancji podlegających szczególnym ograniczeniom prawnym w Stanach Zjednoczonych. Wykaz dzieli je na kategorie zależnie między innymi od ryzyka nadużywania i zastosowania medycznego.
feed
Strumień treści wyświetlanych użytkownikowi w aplikacji, zwykle uporządkowanych według czasu, zainteresowań lub działania algorytmu. Może zawierać posty, multimedia, linki i informacje o aktywności innych osób.
feedback sensoryczny
Feedback sensoryczny to informacja zwrotna przekazywana użytkownikowi za pomocą bodźców, takich jak dźwięk, obraz, wibracje lub inne odczucia.
fermentacja
Fermentacja to proces przemian zachodzących pod wpływem mikroorganizmów lub ich enzymów. W przygotowaniu żywności może prowadzić między innymi do spulchnienia ciasta albo powstania charakterystycznego smaku i zapachu.
fermy futerkowe
Fermy futerkowe to gospodarstwa zajmujące się hodowlą zwierząt, których futra są pozyskiwane w celach gospodarczych.
ferrofluid
Ciecz reagująca na pole magnetyczne, która może pomagać w kontrolowaniu ruchu elementu mechanicznego.
fibroblast
Komórka tkanki łącznej, która wytwarza między innymi składniki macierzy zewnątrzkomórkowej. Jej przewlekła aktywacja może sprzyjać nadmiernemu tworzeniu blizny.
field goal
Kopnięcie między słupki, które daje drużynie trzy punkty.
fikcja prawna
Konstrukcja prawna, w której określony stan uznaje się za istniejący na potrzeby prawa, nawet jeśli nie odpowiada on w pełni stanowi faktycznemu.
fikcyjne potwierdzenia płatności
Fałszywe dokumenty lub komunikaty mające stworzyć wrażenie, że zapłata za towar została dokonana, choć w rzeczywistości do niej nie doszło.
filantropia
Filantropia to dobrowolne wspieranie celów społecznych, kulturalnych lub naukowych za pomocą pieniędzy, dóbr albo innych zasobów, bez oczekiwania bezpośredniego zysku.
film 35 mm
Film zarejestrowany lub prezentowany na klasycznej taśmie filmowej o szerokości 35 milimetrów.
filogenomika
Dziedzina badań wykorzystująca dane genetyczne do odtwarzania pokrewieństwa i historii ewolucyjnej organizmów.
filtr HEPA
Wysokosprawny filtr powietrza przeznaczony do wychwytywania bardzo małych cząstek zawieszonych w powietrzu, w tym części aerozoli biologicznych.
finanse publiczne
Ogół dochodów, wydatków i zobowiązań państwa oraz innych jednostek sektora publicznego. Ich stan wpływa na możliwości realizacji zadań publicznych i stabilność gospodarki.
finansowanie
Pozyskiwanie środków pieniężnych potrzebnych do prowadzenia działalności, rozwoju firmy lub realizacji określonego przedsięwzięcia.
finansowanie adaptacji
Środki przeznaczane na przygotowanie społeczeństw, gospodarek i infrastruktury do skutków zmiany klimatu.
finansowanie cyrkularne
Model finansowania, w którym przedsiębiorstwa z tego samego sektora wspierają się wzajemnie kapitałowo lub finansowo, co może utrudniać ocenę rzeczywistej skali ryzyka i popytu.
finansowanie follow-on
Dodatkowa inwestycja w firmę, zwykle dokonywana po wcześniejszym finansowaniu, często przez dotychczasowych inwestorów.
finansowanie kapitałowe
Pozyskiwanie pieniędzy na produkcję w zamian za udział kapitałowy lub udział w przyszłych przychodach projektu.
finansowanie podporządkowane
Dłużne finansowanie, którego spłata ma niższy priorytet niż spłata zobowiązań uprzywilejowanych. Często jest udzielane przez prywatnych inwestorów lub fundusze na warunkach ustalanych indywidualnie.
finansowanie publiczne produkcji filmowej
Środki publiczne lub ulgi wspierające produkcję filmową, często dostępne w ramach systemów krajowych i regionalnych.
finansowanie późnego etapu
Finansowanie późnego etapu obejmuje inwestycje w firmy, które przeszły fazę zalążkową i rozwijają już produkt, sprzedaż lub działalność na większą skalę.
finansowanie strukturalne
Finansowanie strukturalne to sposób finansowania transakcji lub przedsięwzięcia z wykorzystaniem odpowiednio dobranych instrumentów i warunków, często dopasowanych do jego ryzyka i celu.
finansowanie udziałowe
Finansowanie udziałowe polega na pozyskiwaniu kapitału w zamian za udziały lub akcje przedsiębiorstwa. Inwestor otrzymuje część własności firmy, zamiast pożyczki podlegającej spłacie na ustalonych zasadach.
finansowanie urządzeń
Sposób pokrycia kosztu zakupu urządzenia, w którym klient spłaca należność według ustalonego harmonogramu zamiast płacić całość jednorazowo.
finansowanie zewnętrzne
Pozyskiwanie środków na projekt od podmiotów innych niż jego bezpośredni inwestor, na przykład w formie kredytu, emisji obligacji lub udziału kapitałowego.
finał
Końcowa runda zawodów, w której rywalizują najlepsi uczestnicy wyłonieni wcześniej lub dopuszczeni bezpośrednio.
fingerprinting
Technika rozpoznawania odwiedzającego na podstawie cech przeglądarki, urządzenia lub sesji. Może służyć do odróżniania użytkowników, botów i badaczy bezpieczeństwa.
fintech
Technologie i przedsiębiorstwa wykorzystujące rozwiązania cyfrowe do świadczenia usług finansowych lub zarządzania pieniędzmi.
fiord tropikalny
Głęboka i zwykle wąska zatoka o stromych brzegach, położona w strefie tropikalnej. Określenie podkreśla połączenie cech fiordu z ciepłym, wilgotnym środowiskiem.
firetech
Obszar technologii służących zapobieganiu pożarom, ich wczesnemu wykrywaniu, ograniczaniu skutków oraz wspieraniu działań gaśniczych.
first-party
Określenie zespołów lub produkcji należących bezpośrednio do właściciela danej platformy.
first-person shooter
First-person shooter, w skrócie FPS, to gatunek gry akcji, w którym wydarzenia obserwuje się z perspektywy sterowanej postaci, a głównym elementem rozgrywki jest walka z użyciem broni.
fiszbiny
Elastyczne płytki w jamie gębowej wielorybów fiszbinowych, które działają jak filtr.
fizjoterapia
Dziedzina medycyny i rehabilitacji wykorzystująca ruch, ćwiczenia oraz inne metody fizyczne do poprawy sprawności i leczenia skutków urazów lub chorób.
fizyczna AGI
Koncepcja ogólnej sztucznej inteligencji działającej w świecie fizycznym za pośrednictwem robotów. Zakłada zdolność wykonywania różnorodnych zadań na poziomie człowieka.
fizyczna AI
Systemy sztucznej inteligencji, które odbierają informacje ze świata fizycznego i wpływają na niego za pomocą robotów, maszyn lub innych urządzeń.
fizyczne AI
Systemy sztucznej inteligencji, które odbierają informacje ze świata fizycznego i wpływają na niego za pośrednictwem urządzeń, maszyn lub robotów.
flagowiec
Flagowiec to model urządzenia należący do najwyższej części oferty producenta. Zwykle wyróżnia się zaawansowanymi podzespołami i wyższą ceną.
flanka wschodnia
Określenie wschodnich obszarów państw lub sojuszu, które ze względu na położenie mogą być bardziej narażone na zagrożenia militarne.
flary
Środki pirotechniczne używane przez statki lub samoloty do sygnalizowania albo odwracania uwagi od maszyny.
flash crash
Bardzo szybki i zwykle krótkotrwały spadek cen na rynku finansowym, który może zostać wywołany między innymi przez fałszywą informację lub automatyczne reakcje inwestorów.
flota
Flota to zorganizowany zbiór pojazdów należących do jednego operatora lub wykorzystywanych przez niego do realizacji określonych zadań albo usług.
flota cieni
Zbiór statków wykorzystywanych do ukrywania pochodzenia ładunków, właściciela lub trasy przewozu, często w celu omijania sankcji.
flota gaśnicza
Flota gaśnicza to zestaw samolotów i śmigłowców przystosowanych do gaszenia pożarów, zwłaszcza pożarów lasów i terenów trudno dostępnych.
fluorescencja rentgenowska
Metoda analizy składu chemicznego materiału z użyciem promieniowania rentgenowskiego. W badaniu posłużyła do sprawdzenia obecności niklu w żelaznych obiektach.
fork
Niezależna kopia repozytorium utworzona na podstawie innego repozytorium.
fork systemu Android
Niezależnie rozwijana odmiana systemu bazująca na Androidzie. Może zmieniać interfejs, sposób zarządzania wydajnością i wybrane funkcje systemowe.
formacja RGR
Układ techniczny na wykresie, który może sygnalizować odwrócenie trendu wzrostowego.
formacja nickel
Ustawienie obronne z dodatkowym obrońcą grającym przeciw podaniom, zwykle wykorzystywane do lepszego krycia skrzydłowych.