Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2971-3060
Indeks alfabetyczny
L
78 haseł
lek niezatwierdzony
Lek, który nie uzyskał zgody organu regulacyjnego na wprowadzenie do obrotu lub stosowanie w określonym wskazaniu.
lek opatentowany
Lek objęty ochroną patentową, która przyznaje uprawnionemu wyłączne prawa do określonego wynalazku farmaceutycznego przez czas wskazany w przepisach.
lek oryginalny
Lek opracowany i wprowadzony do obrotu jako pierwszy preparat zawierający daną substancję czynną. Stanowi punkt odniesienia dla leków generycznych.
lekceważenie sądu
Stwierdzone przez sąd naruszenie jego nakazu, obowiązku procesowego albo powagi wymiaru sprawiedliwości, które może prowadzić do sankcji.
lewy tackle
Pozycja w linii ofensywnej futbolu amerykańskiego, której zawodnik chroni quarterbacka przed naciskiem z lewej strony.
libero
Zawodnik specjalizujący się w grze obronnej i przyjęciu zagrywki. Nie bierze udziału w bloku, a jego rola w ataku jest ograniczona.
licencja
Umowa lub uprawnienie pozwalające korzystać z cudzej marki, utworu albo innego chronionego dobra na określonych warunkach. Zwykle określa zakres, czas i sposób takiego wykorzystania.
licencja cyfrowa
Prawo do uruchamiania gry przypisane do konta lub urządzenia zamiast do fizycznego nośnika. W tym przypadku może zostać wygenerowane na podstawie obsługiwanej płyty.
licencja pilota prywatnego
Licencja pilota prywatnego to uprawnienie pozwalające pilotować określone statki powietrzne w celach niekomercyjnych, zgodnie z zakresem uzyskanych kwalifikacji.
licencja wyłączająca
Akt prawny lub administracyjny, który wyłącza wskazany podmiot, działalność albo transakcję z zakresu obowiązywania określonych ograniczeń lub przepisów.
licencjonowanie
Licencjonowanie to formalny proces uzyskiwania zezwolenia od właściwego organu na prowadzenie określonej działalności lub korzystanie z danego rozwiązania, zwykle po spełnieniu wymagań prawnych i technicznych.
licencjonowanie technologii
Udzielanie innemu podmiotowi prawa do korzystania z technologii na warunkach określonych w umowie.
liczba barionowa
Własność kwantowa używana do odróżniania barionów, takich jak proton i neutron, od innych cząstek. Proton ma liczbę barionową równą 1, a antyproton równą -1.
liczba jednoczesnych graczy
Wskaźnik pokazujący, ilu użytkowników korzysta z gry w tym samym momencie. W tym tekście dane dotyczą platformy Steam.
liczba klatek na sekundę
Liczba obrazów wyświetlanych przez grę w ciągu sekundy. Wyższa wartość zwykle oznacza płynniejszy ruch, ale wymaga większej wydajności sprzętu.
liczba pierwsza
Liczba większa od 1, która dzieli się bez reszty tylko przez 1 i samą siebie.
liczebność
Liczebność to liczba osobników danego gatunku lub populacji występujących na określonym obszarze albo w określonym czasie.
licznik zdalnego odczytu
Urządzenie, które rejestruje zużycie energii i automatycznie przekazuje dane operatorowi. Pozwala rozliczać odbiorcę na podstawie faktycznego zużycia.
lider opinii
Lider opinii to osoba, której poglądy i wypowiedzi wpływają na opinie lub zachowania określonej grupy, na przykład dzięki autorytetowi, pozycji społecznej, wiedzy albo obecności w mediach.
liftback
Nadwozie łączące sylwetkę sedana z dużą, unoszoną razem z szybą pokrywą bagażnika.
lily pads
Niewielkie, rozproszone placówki wojskowe, w których stacjonuje od kilkudziesięciu do kilkuset żołnierzy.
limeryk
Krótki, żartobliwy utwór poetycki o stałej budowie, zwykle zakończony dowcipną lub zaskakującą puentą.
limit czasowy
Reguła wyznaczająca maksymalny czas na wykonanie zadania, osiągnięcie celu lub podjęcie określonych działań w grze.
limit kosztów jednostkowych
Maksymalna kwota, jaką można uznać za kwalifikowany koszt określonego elementu, usługi lub jednostki prac. Ogranicza wysokość wydatków uwzględnianych przy rozliczeniu dofinansowania.
limit tankowania
Administracyjnie ustalona maksymalna liczba lub ilość tankowań, które może zrealizować określona osoba albo grupa w danym okresie.
limit wydatków własnych
Maksymalna kwota, jaką ubezpieczony ma ponieść w określonym okresie na koszty uwzględniane przez dany plan ubezpieczeniowy.
limit wynagrodzeń
Ustalona kwota określająca, ile klub może przeznaczyć na pensje zawodniczek.
limited partner
Inwestor uczestniczący w funduszu, który wnosi kapitał, lecz zwykle nie zarządza jego bieżącą działalnością.
limity kadencji
Reguły określające maksymalny czas sprawowania urzędu przez daną osobę.
linia ofensywna
Formacja zawodników ataku odpowiedzialna przede wszystkim za ochronę quarterbacka i tworzenie przestrzeni dla biegaczy.
linia wydawnicza
Wyodrębniony ciąg publikacji rozwijanych w ramach określonej marki, serii lub świata przedstawionego.
liniowy aktuator rezonansowy
Element wykonawczy, który porusza masą w określonym kierunku i częstotliwości, generując kontrolowane wrażenia dotykowe.
link zaproszeniowy
Odnośnik, który pozwala użytkownikowi dołączyć do określonego czatu grupowego bez ręcznego dodawania go przez obecnego uczestnika.
list gończy
Formalny komunikat organów ścigania lub sądu dotyczący poszukiwania osoby podejrzanej albo skazanej, której miejsce pobytu jest nieznane.
lista filtrów
Zestaw reguł wskazujących elementy stron i żądania sieciowe, które powinny zostać zablokowane.
lista wyborcza
Formalny wykaz kandydatów zgłoszonych przez komitet wyborczy w określonych wyborach.
listerioza
Choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Listeria monocytogenes.
litografia półprzewodnikowa
Technologia wytwarzania układów scalonych, polegająca na odwzorowywaniu bardzo małych struktur obwodów na płytkach półprzewodnikowych.
live service
Model tworzenia i utrzymywania gry jako stale rozwijanej usługi, z regularnymi aktualizacjami i nową zawartością po premierze.
lizosom
Lizosom to struktura wewnątrz komórki zawierająca mechanizmy rozkładające zużyte lub uszkodzone składniki, co umożliwia ich usunięcie albo ponowne wykorzystanie.
loader
Program służący do uruchamiania lub pobierania kolejnych komponentów złośliwego oprogramowania. Zwykle stanowi wczesny etap infekcji i może ograniczać własne funkcje, aby utrudnić wykrycie ataku.
lobby
W grach wieloosobowych lobby to przestrzeń lub etap, w którym gracze oczekują na rozpoczęcie meczu, głosują i są dobierani do rozgrywki.
local content
Preferowanie towarów, usług lub dostaw pochodzących z określonego kraju albo regionu, zwłaszcza w strategicznych łańcuchach dostaw.
locha
Dorosła samica świni utrzymywana w stadzie rozrodczym. Jest wykorzystywana do rozmnażania i odchowu prosiąt.
lockdown
Zestaw ograniczeń dotyczących przemieszczania się i funkcjonowania społeczeństwa, wprowadzanych zwykle w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej.
lockup
Okres, w którym właściciel akcji lub innych papierów wartościowych nie może ich sprzedać albo jego możliwość zbycia jest ograniczona umową lub przepisami.
lodowiec
Masa lodu powstająca z nagromadzonego śniegu, która pod wpływem własnego ciężaru powoli przemieszcza się.
lodołamacz
Statek przystosowany do kruszenia lodu i torowania drogi innym jednostkom na zamarzniętych lub częściowo zamarzniętych akwenach.
logi systemowe
Chronologiczne zapisy zdarzeń rejestrowanych przez system, aplikację lub serwer, takich jak logowania, odczyty plików i błędy.
logistyka
Planowanie i organizowanie zaopatrzenia, transportu, napraw oraz innych działań niezbędnych do utrzymania sił i sprzętu w gotowości.
logotyp tekstowy
Graficzna forma nazwy marki, oparta przede wszystkim na charakterystycznym kroju i układzie liter.
lokacja filmowa
Miejsce wykorzystywane jako plan zdjęciowy filmu, serialu lub programu. Może być naturalne, istniejące wcześniej albo specjalnie przygotowane na potrzeby produkcji.
lokal wyborczy
Wyznaczone miejsce, w którym wyborcy mogą oddać głos podczas wyborów.
lokalizacja
Dostosowanie aplikacji lub innego produktu cyfrowego do języka, zwyczajów i wymagań konkretnego rynku. Obejmuje nie tylko tłumaczenie tekstu, lecz także formaty, jednostki i elementy interfejsu.
lokalizacja precyzyjna
Dokładna informacja o położeniu urządzenia, zwykle wyrażona za pomocą współrzędnych pozwalających wskazać konkretny punkt.
lokalizacja przybliżona
Informacja o położeniu urządzenia określona z mniejszą dokładnością, na przykład na poziomie miasta lub dzielnicy, bez wskazywania konkretnego punktu.
lokalna sieć energetyczna
System przewodów, urządzeń i instalacji służących do przesyłania lub dystrybucji energii na ograniczonym obszarze.
lokalna wiedza ekologiczna
Znajomość środowiska rozwijana przez społeczności żyjące w danym krajobrazie. Obejmuje między innymi rozpoznawanie źródeł wody, roślin, śladów zwierząt, sezonowych zmian i tras przemieszczania się.
lokalne AI
Sztuczna inteligencja uruchamiana bezpośrednio na komputerze lub innym urządzeniu, bez konieczności przesyłania danych do zewnętrznej chmury.
lokalne przetwarzanie
Przetwarzanie danych bezpośrednio na urządzeniu użytkownika, zamiast przesyłania ich do zewnętrznej chmury lub serwera.
loszka hodowlana
Młoda samica świni przeznaczona do dalszego rozrodu w gospodarstwie. Po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości może zostać włączona do stada loch.
lot według wskazań przyrządów
Lot według wskazań przyrządów to sposób wykonywania lotu, w którym pilot opiera się głównie na instrumentach pokładowych i procedurach, a nie na obserwacji otoczenia.
lotne związki organiczne
Grupa związków organicznych, które łatwo przechodzą do powietrza w temperaturze pokojowej. Ich obecność może wynikać między innymi z materiałów, środków czystości lub procesów spalania.
lotnictwo
Dziedzina obejmująca użytkowanie statków powietrznych oraz organizację działań związanych z ich eksploatacją; w kontekście wojskowym dotyczy sił wykorzystujących samoloty i inne statki powietrzne.
lotniczy skaning laserowy
Metoda pomiaru terenu i obiektów z pokładu statku powietrznego za pomocą impulsów laserowych. Umożliwia tworzenie szczegółowych modeli wysokościowych i przestrzennych.
lotniskowiec
Okręt wojenny wyposażony w rozległy pokład umożliwiający startowanie, lądowanie i obsługę statków powietrznych.
low-code
Low-code to sposób tworzenia oprogramowania przy użyciu gotowych komponentów i niewielkiej ilości ręcznie pisanego kodu.
ludność rdzenna
Ludność rdzenna to społeczność historycznie związana z określonym terytorium, zachowująca własną tożsamość, kulturę lub tradycje i odrębną od dominującej części społeczeństwa.
ludy w izolacji i początkowym kontakcie
Ludy, które nie utrzymują stałych kontaktów ze społeczeństwem większościowym albo dopiero zaczynają takie kontakty. Ich ochrona wymaga ograniczenia dostępu do ich terytoriów.
ludzki przegląd decyzji
Ludzki przegląd decyzji to ponowne rozpatrzenie decyzji podjętej przez system lub moderatora przez osobę mającą możliwość oceny sprawy i okoliczności. Może służyć wykrywaniu błędów automatyzacji.
luka bezpieczeństwa
Luka bezpieczeństwa to błąd lub słabość w oprogramowaniu, konfiguracji albo procedurze, którą można wykorzystać do naruszenia ochrony systemu. Może prowadzić między innymi do nieuprawnionego dostępu lub ujawnienia danych.
luka podażowa
Niedobór oferowanych nieruchomości lub powierzchni w stosunku do potrzeb zgłaszanych przez potencjalnych najemców lub kupujących.
luka prawna
Brak regulacji lub niedostateczne uregulowanie określonej sytuacji, które pozwala na działanie nieobjęte wyraźnym zakazem. Luka może osłabiać skuteczność przepisów.
luka w oprogramowaniu
Błąd lub słabość w oprogramowaniu, którą można wykorzystać do naruszenia jego bezpieczeństwa albo uzyskania nieuprawnionego dostępu. Luki mogą wynikać między innymi z błędów projektowych lub programistycznych.
luka w zabezpieczeniach
Błąd w oprogramowaniu, który może umożliwić działanie niezgodne z założeniami bezpieczeństwa, na przykład nieuprawniony dostęp do danych.
lumen
Jednostka używana do określania strumienia świetlnego. W projektorach pomaga opisać, jak jasno urządzenie może wyświetlać obraz.
lut cynowy
Spoiwo lutownicze zawierające cynę, używane do trwałego łączenia elementów elektronicznych lub metalowych.
lądowa energetyka wiatrowa
Sektor energetyki wykorzystujący turbiny ustawione na lądzie do przekształcania energii wiatru w energię elektryczną.
M
12 haseł
magazyn energii
System służący do gromadzenia energii w jednym momencie i oddawania jej później, gdy jest potrzebna.
magazyn paliw
Magazyn paliw to obiekt służący do przechowywania ropy naftowej lub produktów paliwowych w odpowiednio zabezpieczonych zbiornikach. Zwykle obejmuje także systemy kontroli, ochrony przeciwpożarowej i przeładunku.
magazynowanie energii
Magazynowanie energii polega na przechowywaniu wcześniej wyprodukowanej energii i oddawaniu jej do sieci lub odbiorcy w późniejszym czasie.
magnetar
Magnetar to szczególny rodzaj gwiazdy neutronowej, wyróżniający się niezwykle silnym polem magnetycznym.
magnetized target fusion
Koncepcja fuzji jądrowej wykorzystująca pola magnetyczne do uformowania zjonizowanej plazmy oraz mechaniczne sprężanie otaczającej jej powłoki.
magnetogram
Zapis zmian pola magnetycznego wykonywany przez obserwatorium magnetyczne.
magnetometr
Czuły przyrząd służący do pomiaru pola magnetycznego.
mainstream
Główny nurt opinii, idei lub kultury, który jest szeroko obecny w przestrzeni publicznej i uznawany za powszechnie akceptowany.
makieta
Fizyczny model projektowanego samochodu, często wykonywany w zmniejszonej skali, służący do oceny proporcji i wyglądu przed budową prototypu.
makroekonomia
Dziedzina ekonomii badająca funkcjonowanie gospodarki jako całości, w tym wzrost gospodarczy, inflację, bezrobocie i handel zagraniczny.
maksymalna cena paliw
Ustalony w przepisach lub na ich podstawie górny limit ceny paliwa, którego nie powinno się przekroczyć w zakresie objętym regulacją.
malarstwo Color Field
Kierunek malarstwa abstrakcyjnego, w którym duże, często jednolite płaszczyzny koloru stają się głównym elementem obrazu.