Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2881-2970
Indeks alfabetyczny
K
70 haseł
kosiarka autonomiczna
Kosiarka, która wykonuje koszenie przy ograniczonym udziale człowieka, poruszając się i realizując zaplanowaną pracę samodzielnie.
kosiarka samojezdna
Kosiarka samojezdna to kosiarka wyposażona we własny napęd, dzięki któremu nie trzeba jej pchać podczas pracy.
kosiarka zero-turn
Kosiarka samojezdna z układem sterowania pozwalającym na bardzo mały promień skrętu, w tym zawracanie niemal w miejscu.
kosmodrom
Kosmodrom to specjalistyczny kompleks przeznaczony do przygotowywania i przeprowadzania startów statków kosmicznych.
kosmologiczna ewolucja
Hipotetyczna koncepcja, według której wszechświaty mogą powstawać, rozmnażać się i dziedziczyć nieco zmienione właściwości po swoich poprzednikach.
koszt emisji CO2
Wydatek związany z emisją dwutlenku węgla podczas produkcji energii. Wpływa na opłacalność poszczególnych paliw.
koszt ryzyka geopolitycznego
Dodatkowy koszt ponoszony w związku z niepewnością wynikającą z konfliktów, napięć lub zmian politycznych między państwami. Może obejmować wyższe ceny finansowania, ubezpieczeń, transportu lub zabezpieczeń.
koszty działalności
Wydatki ponoszone przez organizację w związku z bieżącym funkcjonowaniem i realizacją jej zadań.
koszty jednostkowe
Koszty przypadające na jedną jednostkę przewożonego lub obsługiwanego ładunku, na przykład tonę surowca.
koszty transportu
Wydatki związane z przemieszczaniem osób lub towarów, obejmujące między innymi zakup paliwa, utrzymanie środków transportu i opłaty za przewóz.
kotwa pasa bezpieczeństwa
Element mocujący pas bezpieczeństwa do struktury pojazdu. Jego prawidłowe przytwierdzenie ma znaczenie dla działania pasa podczas zderzenia.
koła centralnie mocowane
Koła mocowane do piasty za pomocą jednego centralnego elementu zamiast kilku śrub.
koło pakietu Python
Gotowy plik dystrybucyjny pakietu Pythona, przeznaczony do szybkiej instalacji bez konieczności budowania pakietu od podstaw.
koń z łękami
Przyrząd gimnastyczny z dwiema uchwytami, na którym zawodnik wykonuje między innymi wymachy i koła, podpierając się na rękach.
końcowe zużycie energii
Energia faktycznie wykorzystywana przez odbiorców, między innymi w fabrykach, pojazdach i budynkach.
kość basisphenoid
Kość położona w pobliżu puszki mózgowej.
kość przedszczękowa
Kość znajdująca się na samym przedzie górnej szczęki.
kradzież tożsamości
Nieuprawnione wykorzystanie danych innej osoby lub fikcyjnych danych w celu podszywania się pod nią, na przykład podczas rekrutacji lub zawierania umów.
kraj związkowy
Jednostka terytorialna państwa federalnego, mająca własne władze i określony zakres samodzielności. W Niemczech krajami związkowymi są landy.
krajowy stan nadzwyczajny
Szczególny tryb zarządzania kryzysem na poziomie państwa, uruchamiany w obliczu poważnego zagrożenia. Umożliwia rządowi centralnemu koordynowanie zasobów i działań różnych szczebli administracji.
krater
Zagłębienie na powierzchni ciała niebieskiego, najczęściej powstałe wskutek uderzenia meteoroidu.
kredyt
Finansowanie udzielane przez bank lub inną uprawnioną instytucję na określony czas, zwykle z obowiązkiem zwrotu kapitału i odsetek.
kredyt hipoteczny
Długoterminowa pożyczka, zwykle na zakup lub budowę nieruchomości, zabezpieczona hipoteką ustanowioną na tej nieruchomości.
kredyt państwowy
Kredyt udzielany przez państwo albo instytucję kontrolowaną przez państwo, często w ramach publicznego wsparcia określonego projektu lub inwestycji.
kredyt podatkowy
Forma wsparcia, która obniża należny podatek w związku z zakupem kwalifikowanego pojazdu. W materiale chodzi o federalny kredyt na samochody elektryczne o wartości do 7500 dolarów, który wygasł.
kredyt powiązany z celami zrównoważonego rozwoju
Kredyt powiązany z celami zrównoważonego rozwoju to finansowanie, którego warunki zależą od realizacji określonych celów lub wskaźników środowiskowych, społecznych albo dotyczących zarządzania.
kredyt rozliczeniowy
Wartość lub zapis przyznawany za energię przekazaną do sieci, który zgodnie z określonymi zasadami może pomniejszać przyszłe rachunki.
kredyty bioróżnorodności
Jednostki mające przedstawiać ochronę lub odtworzenie określonego fragmentu siedliska albo stanu przyrody. Mają kierować środki do społeczności, które chronią bioróżnorodność.
kroki dyplomatyczne
Działania podejmowane przez państwo lub jego przedstawicieli w celu prowadzenia stosunków międzynarodowych albo zareagowania na działania innego państwa.
kropki kwantowe
Nanometrowe struktury półprzewodnikowe, których właściwości optyczne zależą od rozmiaru. Mogą pochłaniać światło i przekształcać jego energię w sygnał elektryczny.
krwiak podtwardówkowy
Nagromadzenie krwi między oponą twardą a powierzchnią mózgu, zwykle powstałe wskutek urazu. Taki krwiak może powodować wzrost ciśnienia i wymagać pilnej operacji.
kryptoaktywa
Cyfrowa reprezentacja wartości lub prawa, którą można przechowywać i przenosić elektronicznie, często z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru. To szersza kategoria niż same kryptowaluty.
kryptograf
Specjalista zajmujący się projektowaniem, analizowaniem i stosowaniem metod ochrony informacji za pomocą kryptografii.
kryptografia postkwantowa
Kryptografia projektowana z myślą o ochronie przed zagrożeniami związanymi z przyszłymi komputerami kwantowymi.
kryptowaluta
Kryptowaluta to cyfrowy składnik majątkowy wykorzystujący techniki kryptograficzne do zabezpieczania transakcji i kontroli emisji. Może funkcjonować bez centralnego emitenta, na przykład dzięki technologii rozproszonego rejestru.
kryptowaluty
Kryptowaluty to cyfrowe aktywa wykorzystujące kryptografię do zabezpieczania transakcji i kontroli emisji. Zwykle działają bez centralnego emitenta, takiego jak bank centralny.
krystalografia rentgenowska
Metoda wyznaczania przestrzennego ułożenia atomów w krysztale na podstawie obrazu powstałego po prześwietleniu go promieniami rentgenowskimi.
krytyczne myślenie
Umiejętność analizowania informacji, oceniania argumentów i formułowania wniosków na podstawie dowodów, z uwzględnieniem możliwych błędów lub uprzedzeń.
krytyczność
Stan reaktora jądrowego, w którym reakcja łańcuchowa jest samopodtrzymująca. Oznacza to, że kolejne pokolenia neutronów podtrzymują proces rozszczepień.
kryzys energetyczny
Sytuacja, w której dostępność, ceny lub bezpieczeństwo dostaw energii ulegają poważnemu pogorszeniu, zwiększając obciążenia gospodarstw domowych, firm i państw.
kryzys migracyjny
Kryzys migracyjny to sytuacja, w której napływ, odpływ lub przemieszczanie się dużej liczby osób wywołuje poważne wyzwania dla władz, służb i społeczności.
kryzys okluzyjno naczyniowy
Bolesny epizod spowodowany zablokowaniem przepływu krwi przez nieprawidłowo ukształtowane krwinki czerwone.
krzywa momentu obrotowego
Pokazuje, jak moment obrotowy silnika zmienia się przy różnych prędkościach obrotowych. Pełniejsza krzywa może poprawić elastyczność auta bez zwiększania maksymalnych wartości.
króciec czerpny
Element instalacji służący do pobierania wody ze zbiornika lub cieku, na przykład rzeki, na potrzeby układu chłodzenia elektrowni.
krój bezszeryfowy
Krój pisma, w którym litery nie mają dodatkowych zakończeń, czyli szeryfów.
krótkoterminowa prognoza pogody
Przewidywanie warunków atmosferycznych na najbliższe dni, przygotowane na podstawie danych pomiarowych i modeli meteorologicznych.
kręgowce
Zwierzęta mające kręgosłup, między innymi gady, ssaki i ptaki. W tym badaniu chodziło o niewielkie zwierzęta chwytane i zjadane przez kapucynki.
księgowanie przychodów
Ujęcie przychodów w ewidencji rachunkowej zgodnie z zasadami rozpoznawania przychodu.
księgowość memoriałowa
Metoda rachunkowości, w której przychody i koszty ujmuje się w okresie ich uzyskania lub poniesienia, a nie dopiero przy przepływie pieniędzy.
księgowość partyjna
Księgowość partyjna to ewidencjonowanie przychodów, wydatków, majątku i zobowiązań partii politycznej zgodnie z wymaganiami prawa.
kształcenie zawodowe
Część systemu edukacji przygotowująca do wykonywania określonego zawodu przez połączenie wiedzy teoretycznej z praktycznymi umiejętnościami.
kubatura
Kubatura to objętość przestrzeni zajmowanej przez budynek, budowlę lub jej część, zwykle wyrażana w metrach sześciennych. Jest parametrem używanym w dokumentacji projektowej i przy opisie wielkości obiektu.
kubit fizyczny
Podstawowy fizyczny element komputera kwantowego, podatny na błędy podczas obliczeń.
kubit logiczny
Kubit wykorzystywany w obliczeniach odpornych na błędy, którego działanie opiera się na ochronie przed błędami fizycznych kubitów.
kuchnia metaboliczna
Specjalnie zorganizowane miejsce, w którym posiłki przygotowuje się i porcjuje w ściśle kontrolowanych warunkach, aby dokładnie określić ich skład.
kupon
Kupon to odsetki wypłacane posiadaczowi obligacji, zwykle według określonej stopy i harmonogramu. Może mieć stałą albo zmienną wartość.
kupowanie głosów
Nielegalne oferowanie pieniędzy, dóbr lub innych korzyści w zamian za oddanie głosu na określonego kandydata albo partię. Jest formą korupcji wyborczej.
kuratela artystyczna
Opracowanie koncepcji wystawy, dobór dzieł i nadzór nad sposobem ich przedstawienia publiczności.
kurator reprezentujący
Osoba ustanowiona przez sąd do reprezentowania osoby potrzebującej wsparcia w zakresie koniecznym do ochrony jej praw i interesów.
kurs akcji
Bieżąca cena jednej akcji notowanej na rynku kapitałowym. Zmienia się w zależności od popytu i podaży oraz ocen inwestorów.
kurs międzybankowy
Kurs międzybankowy to kurs wymiany walut stosowany w obrocie między instytucjami finansowymi lub odnoszący się do takiego obrotu.
kwalifikacja zarzutów
Prawne określenie czynu, który według organów ścigania mógł popełnić podejrzany lub oskarżony. Od kwalifikacji zależą między innymi właściwość sądu i możliwe konsekwencje procesowe.
kwalifikacje
Sesja, w której kierowcy walczą o jak najlepsze czasy okrążeń decydujące o kolejności na polach startowych. Q3 to jej końcowa część w standardowym formacie.
kwalifikowalność
Spełnienie formalnych i merytorycznych warunków wymaganych, aby dzieło, występ lub zgłoszenie mogło zostać rozpatrzone w określonym systemie nagród.
kwark
Kwarki są składnikami materii, które wraz z gluonami tworzą protony, neutrony i inne cząstki.
kwartał fiskalny
Część roku obrachunkowego przedsiębiorstwa, trwająca zwykle trzy miesiące. Jego daty nie muszą pokrywać się z kwartałami roku kalendarzowego.
kwestionariusz
Formularz zawierający uporządkowany zestaw pytań, na które osoba lub instytucja udziela odpowiedzi w celu zebrania określonych informacji.
kwota wolna od podatku
Część dochodu, od której nie oblicza się podatku dochodowego od osób fizycznych. Jej wysokość wpływa na ostateczną kwotę podatku należnego od podatnika.
kwota wykupu
Jednorazowa kwota, którą użytkownik może zapłacić po zakończeniu leasingu, aby zatrzymać urządzenie i uzyskać jego własność. Jej wysokość wynika z warunków umowy.
kłusownictwo
Nielegalne polowanie, chwytanie lub zabijanie dzikich zwierząt, zwykle z naruszeniem przepisów o ochronie przyrody.
L
20 haseł
laboratorium AI
Organizacja lub jednostka badawczo-rozwojowa zajmująca się opracowywaniem i rozwijaniem technologii sztucznej inteligencji.
laboratorium interaktywne
Laboratorium interaktywne to forma szkoleniowego lub technicznego spotkania, podczas którego uczestnicy mogą praktycznie testować rozwiązania i konsultować je ze specjalistami.
lakier Chromaflair
Wykończenie lakiernicze tworzące zmienny efekt kolorystyczny. Odcień nadwozia zmienia się zależnie od kąta patrzenia i oświetlenia.
lampa zespolona
Lampa zespolona łączy w jednej obudowie kilka funkcji oświetleniowych, na przykład światła pozycyjne, hamowania i kierunkowskaz.
las borealny
Rozległy typ lasu występujący w chłodnych, północnych regionach świata. Jest przystosowany do długich zim i krótkiego sezonu wegetacyjnego.
las mglisty
Górski las występujący w warunkach częstego zachmurzenia, mgieł i wysokiej wilgotności powietrza.
lasy borealne
Rozległe lasy strefy północnej, występujące między innymi w Kanadzie. Pożary są częścią ich naturalnego cyklu.
latencja
Latencja to opóźnienie między wystąpieniem zdarzenia, na przykład wypowiedzeniem słowa, a reakcją systemu, taką jak wyświetlenie tekstu.
launch control
Elektroniczna funkcja pomagająca uzyskać możliwie szybkie ruszenie z miejsca.
lawfare
Określenie opisujące wykorzystywanie postępowań prawnych lub instytucji wymiaru sprawiedliwości jako narzędzia walki politycznej. Termin ma charakter opisowy i często jest używany w sporach politycznych.
lawina skalno-lodowa
Gwałtowne przemieszczenie dużej masy skał i lodu ze zbocza lub lodowca. Taki materiał może utworzyć falę gruzu, błota i wody oraz zablokować rzekę.
lbw
Sposób wyeliminowania pałkarza, gdy piłka trafia w jego nogę i sędzia uznaje, że bez tej przeszkody uderzyłaby w wicket.
leasing
Forma umowy, w której użytkownik płaci za korzystanie z urządzenia przez określony czas. Opłacanie kolejnych należności nie musi oznaczać automatycznego nabycia własności sprzętu.
leczenie farmakologiczne
Leczenie polegające na stosowaniu leków w celu zapobiegania chorobie, łagodzenia jej objawów albo kontrolowania jej przebiegu.
leczenie przeciwkrzepliwe
Leczenie przeciwkrzepliwe zmniejsza zdolność krwi do tworzenia zakrzepów i może być stosowane w celu ograniczenia ryzyka udaru u części osób z migotaniem przedsionków.
leczenie zachowawcze
Postępowanie mające ograniczyć skutki urazu bez przeprowadzania operacji.
legalizacja dokumentacyjna
Określenie działań mających nadać dokumentom pozory prawidłowości lub legalnego pochodzenia, mimo że wcześniej zostały sfałszowane albo zmienione.
legalizacja pobytu
Procedura nadania cudzoziemcowi prawa do legalnego przebywania na terytorium państwa, mimo wcześniejszego braku wymaganego statusu.
legitymizacja
Proces nadawania osobie, grupie lub działaniu społecznego i politycznego uznania oraz wiarygodności.
lek generyczny
Lek zawierający tę samą substancję czynną co lek referencyjny i przeznaczony do leczenia tych samych chorób. Zwykle jest tańszy od leku oryginalnego.