Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2791-2880
Indeks alfabetyczny
K
90 haseł
kompilacja Just-In-Time
Technika tworzenia lub optymalizowania kodu podczas działania programu, zamiast przygotowania całego kodu przed uruchomieniem.
komplementarne sekwencje
Sekwencje DNA, których zasady mogą łączyć się według określonej reguły: adenina z tyminą, a cytozyna z guaniną.
kompozyt
Materiał złożony z co najmniej dwóch różnych składników, zwykle wzmacniających włókien oraz spajającej je osnowy. Łączy właściwości poszczególnych składników, na przykład małą masę i wysoką wytrzymałość.
kompresja danych
Kompresja danych to zmniejszanie objętości plików lub innych informacji za pomocą odpowiednich algorytmów, aby zajmowały mniej miejsca lub szybciej się przesyłały.
kompromitacja
Naruszenie bezpieczeństwa urządzenia, systemu, konta lub danych, które prowadzi do utraty kontroli, poufności albo zaufania do danego zasobu.
kompulsywne użycie
Kompulsywne użycie to trudny do kontrolowania, powtarzalny sposób korzystania z usługi lub urządzenia mimo negatywnych skutków.
komunikacja międzyplatformowa
Wymiana danych lub wiadomości między urządzeniami albo aplikacjami działającymi na różnych platformach technologicznych, na przykład iOS i Androidzie.
komunikat kontrolny
Materiał porównawczy niezwiązany bezpośrednio z testowanym zagadnieniem, używany do oceny, czy badane komunikaty działają silniej.
komórki dendrytyczne
Komórki układu odpornościowego, które przekazują innym komórkom informacje o zagrożeniu i pomagają uruchomić odpowiedź immunologiczną.
komórki grzebienia nerwowego
Komórki zarodkowe, z których powstają między innymi komórki barwnikowe oraz wybrane inne typy komórek.
komórki macierzyste
Komórki, z których można uzyskać inne typy komórek, w tym komórki tworzące tkanki takie jak tkanka mózgowa.
koncentracja przychodów
Sytuacja, w której znaczna część przychodów przedsiębiorstwa pochodzi z niewielkiej liczby rynków, klientów, partnerów lub produktów. Zwiększa to zależność firmy od tych źródeł.
koncentracja władzy
Sytuacja, w której decyzje i wpływ na funkcjonowanie instytucji lub społeczeństwa skupiają się w rękach niewielkiej grupy osób, organizacji albo podmiotów.
koncern
Koncern to duża grupa przedsiębiorstw powiązanych własnością, zarządzaniem lub kontrolą gospodarczą. Poszczególne podmioty mogą działać w różnych częściach tego samego sektora.
kondensaty biomolekularne
Bezbłonowe skupiska biomolekuł, takich jak białka, DNA i RNA, powstające w komórkach wskutek ich wzajemnych oddziaływań.
kondygnacja podziemna
Część budynku znajdująca się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, przeznaczona do określonych funkcji użytkowych lub technicznych.
konektor danych
Konektor danych to komponent umożliwiający połączenie systemu z określonym źródłem danych oraz ich przesyłanie lub pobieranie. Ułatwia automatyczną wymianę informacji między różnymi usługami.
konferencja NBA
Jedna z dwóch głównych części struktury ligi NBA, grupująca zespoły rywalizujące w osobnej części sezonu zasadniczego i fazy play-off.
konferencja prasowa
Zorganizowane spotkanie, podczas którego osoba publiczna lub przedstawiciel instytucji przekazuje informacje i odpowiada na pytania dziennikarzy.
konfiguracja polityczna
Aktualny układ uczestników sceny politycznej, ich relacji, sojuszy, konfliktów i wzajemnych wpływów.
konfiskata mienia
Konfiskata mienia to przymusowe pozbawienie osoby własności określonych składników majątkowych na rzecz państwa, zwykle w związku z postępowaniem karnym i na podstawie orzeczenia właściwego organu.
konflikt interesów
Sytuacja, w której prywatne interesy osoby mogą wpływać na wykonywanie przez nią funkcji publicznej.
konflikt kontraktowy
Spór dotyczący interpretacji, wykonania, niewykonania lub rozwiązania umowy zawartej między stronami.
konformizm analityczny
Tendencja do dostosowywania ocen i wniosków do dominujących założeń, oczekiwań lub stanowiska grupy zamiast niezależnego sprawdzania alternatyw.
konkurencyjność
Zdolność przedsiębiorstwa, sektora lub państwa do skutecznego konkurowania z innymi podmiotami, między innymi pod względem kosztów, jakości, innowacyjności i szybkości działania.
konkurencyjność przedsiębiorstw
Zdolność przedsiębiorstw do skutecznego konkurowania z innymi podmiotami pod względem ceny, jakości, innowacyjności lub dostępności oferty.
konsekwencje prawne i finansowe
Konsekwencje prawne i finansowe to następstwa decyzji dotyczące odpowiednio obowiązków i odpowiedzialności prawnej oraz kosztów, zobowiązań lub innych skutków ekonomicznych.
konsensus analityków
Zbiorcze oczekiwania analityków dotyczące przewidywanych wyników finansowych spółki, zwykle obliczane na podstawie ich prognoz.
konsensus rynkowy
Uśredniona prognoza analityków lub uczestników rynku dotycząca przyszłych wyników przedsiębiorstwa albo innych danych gospodarczych.
konsolidacja
Proces łączenia przedsiębiorstw, aktywów lub działań operacyjnych, często przez przejęcia i fuzje. Jego celem może być zwiększenie skali działania, udziału w rynku albo efektywności.
konsolidacja mediów
Proces łączenia firm działających w mediach, na przykład w filmie, telewizji lub informacji. Może prowadzić do zmniejszenia liczby niezależnych podmiotów na rynku.
konsorcjum
Porozumienie co najmniej kilku niezależnych podmiotów, które współpracują przy określonym przedsięwzięciu lub transakcji.
konstelacja
Układ gwiazd postrzeganych z Ziemi jako określony wzór na niebie. Nazwa może oznaczać zarówno taki obszar nieba, jak i tradycyjnie wyróżnianą grupę gwiazd.
konstelacja komunikacyjna
Konstelacja komunikacyjna to grupa satelitów współpracujących w celu zapewniania usług łączności, takich jak przesyłanie danych lub dostęp do sieci.
konstelacje komercyjne
Zestawy satelitów należących do podmiotów komercyjnych i działających jako powiązany system obserwacyjny. Ich zadaniem może być między innymi częste pozyskiwanie obrazów określonych obszarów.
konstrukcja bezwentylatorowa
Konstrukcja bezwentylatorowa odprowadza ciepło bez użycia aktywnego wentylatora, zwykle przez elementy przewodzące i radiatory.
konstrukcja ramowa
Układ, w którym nadwozie jest zamontowane na osobnej ramie. To rozwiązanie typowe dla części samochodów użytkowych i terenowych.
konstytucja
Konstytucja to najwyższy akt prawny w państwie, określający jego ustrój oraz podstawowe prawa i obowiązki.
konsultacje
Zorganizowane rozmowy między przedstawicielami państw, instytucji lub organizacji służące wymianie stanowisk i uzgadnianiu działań.
konsultacje między resortami
Konsultacje między resortami to uzgadnianie stanowiska lub decyzji przez różne ministerstwa i podległe im instytucje. Służą wymianie informacji oraz ocenie sprawy z wielu perspektyw.
konsultacje publiczne
Procedura zbierania opinii zainteresowanych osób lub grup na temat planowanych działań, decyzji albo projektów. Wyniki konsultacji pomagają ocenić oczekiwania odbiorców przed podjęciem ostatecznej decyzji.
kontekst osobisty
Informacje dotyczące użytkownika i jego sytuacji, które system może uwzględniać podczas interpretowania poleceń lub tworzenia odpowiedzi.
kontekst wyszukiwania
Informacje towarzyszące zapytaniu, które pomagają systemowi zrozumieć jego znaczenie, na przykład treść aktualnie otwartej strony lub wcześniejszy przebieg rozmowy.
kontenery serverless
Kontenery uruchamiane w modelu, w którym dostawca usługi zarządza infrastrukturą serwerową, a użytkownik koncentruje się na aplikacji i jej konfiguracji. Zasoby mogą być automatycznie przydzielane zależnie od obciążenia.
konteneryzacja
Sposób pakowania aplikacji wraz z jej zależnościami w odizolowane, przenośne jednostki zwane kontenerami.
kontrakt
Umowa określająca wzajemne prawa i obowiązki stron, w tym czas jej obowiązywania, zakres pracy oraz warunki finansowe.
kontrakt finansowy
Umowa rozliczana na rynku finansowym, która może odnosić się do ceny surowca bez bezpośredniego zakupu konkretnej partii ropy.
kontrakt predykcyjny
Instrument, którego wypłata lub wartość zależy od wyniku przyszłego wydarzenia. Może być przedmiotem obrotu na rynku predykcyjnym.
kontrakt różnicowy
Mechanizm zapewniający stabilność przychodów elektrowni przez określony czas eksploatacji, zgodnie z zatwierdzonym modelem wsparcia.
kontraktacja środków unijnych
Proces formalnego przyznawania środków unijnych poprzez zawieranie umów z beneficjentami projektów. Obejmuje przejście od dostępnego finansowania do konkretnych zobowiązań i realizowanych przedsięwzięć.
kontraktor cybernetyczny
Kontraktor cybernetyczny to osoba lub firma wynajęta do wykonywania działań związanych z bezpieczeństwem, atakami lub innymi operacjami w cyberprzestrzeni.
kontrast
Kontrast to różnica między jasnymi i ciemnymi obszarami obrazu albo między jego barwami.
kontrola dostępu
Zasady i mechanizmy określające, kto może uzyskać dostęp do systemu, zapisów lub określonych danych oraz jakie działania może w ich ramach wykonywać.
kontrola eksportu
Kontrola eksportu to zbiór przepisów i procedur ograniczających wywóz określonych towarów, technologii lub oprogramowania do innych państw lub określonych odbiorców.
kontrola graniczna
Czynności wykonywane przez uprawnione służby wobec osób i ich rzeczy przy przekraczaniu granicy państwowej.
kontrola internetu
Działania władz lub innych uprawnionych podmiotów mające na celu monitorowanie, regulowanie albo ograniczanie treści i sposobów korzystania z internetu.
kontrola klubowa
Okres, w którym klub zachowuje prawa do zawodnika i może zatrzymać go na warunkach określonych przez ligę, bez konieczności natychmiastowego konkurowania o niego na rynku wolnych agentów.
kontrola rodzicielska
Funkcje pozwalające rodzicom lub opiekunom ograniczać i nadzorować korzystanie przez dziecko z aplikacji, urządzenia albo treści internetowych.
kontrola sądowa
Ocena przez sąd, czy działania organu publicznego są zgodne z prawem. Może obejmować weryfikację podstaw, zakresu i skutków zastosowanego środka.
kontrola trzeźwości
Czynność polegająca na sprawdzeniu, czy kierujący znajduje się pod wpływem alkoholu, najczęściej za pomocą badania wydychanego powietrza.
kontrola wersji
Sposób zapisywania zmian w plikach, który pozwala śledzić ich historię i odtwarzać wcześniejsze stany.
kontrole antyanalityczne
Mechanizmy wykrywające środowisko analizy, testów lub wirtualizacji i ograniczające w nim działanie złośliwego oprogramowania. Ich celem jest utrudnienie badania kodu oraz zmniejszenie szansy wykrycia ataku.
kontroler
Urządzenie służące do sterowania grą elektroniczną. Zawiera przyciski, drążki lub inne elementy, których używa się do wydawania poleceń postaciom i obsługi interfejsu.
kontroler pamięci
Komponent zarządzający wymianą danych między procesorem lub innym układem a pamięcią urządzenia.
kontrolowana detonacja
Celowe i nadzorowane doprowadzenie do wybuchu niebezpiecznego ładunku w warunkach ograniczających ryzyko dla ludzi i otoczenia.
kontrolowane wypalanie
Celowe i nadzorowane podpalanie ograniczonego obszaru roślinności w celu zmniejszenia ilości materiału palnego oraz ryzyka rozprzestrzeniania się dużych pożarów.
kontrpozew
Pozew złożony przez stronę pozwaną przeciwko stronie, która wcześniej wszczęła postępowanie. Może zawierać własne żądania i roszczenia związane ze sprawą.
kontrpressing
Natychmiastowa próba odzyskania piłki po jej stracie.
kontruderzenie
Działanie ofensywne podjęte w odpowiedzi na wcześniejszy atak przeciwnika.
kontyngent wojskowy
Kontyngent wojskowy to wydzielona grupa żołnierzy wraz z wyposażeniem, skierowana do określonego państwa, operacji lub zadania. Jego liczebność i zakres działania zależą od decyzji władz oraz charakteru misji.
konwencja partyjna
Zorganizowane zgromadzenie przedstawicieli lub członków partii, podczas którego podejmowane są decyzje polityczne, w tym wybór kandydata.
konwersja akcji
Czynność polegająca na zmianie rodzaju lub formy akcji zgodnie z zasadami przewidzianymi dla danej spółki. W artykule oznacza zmianę akcji imiennych serii J na akcje zwykłe na okaziciela.
koordynacja międzynarodowa
Uzgadnianie działań między państwami lub organizacjami międzynarodowymi w celu prowadzenia spójnej polityki albo osiągnięcia wspólnego celu.
koordynacja operacyjna
Uzgadnianie działań, procedur i zasobów różnych podmiotów podczas planowania lub prowadzenia wspólnych operacji.
koparka kryptowalut
Program wykorzystujący moc obliczeniową urządzenia do wydobywania kryptowaluty. W opisywanych atakach chodziło o Monero.
kopigment
Prawie bezbarwna cząsteczka, która stabilizuje pigment i wzmacnia jego widoczny kolor.
kopiowanie przy zapisie
Mechanizm, w którym współdzielone dane są kopiowane dopiero wtedy, gdy jeden z użytkowników lub procesów próbuje je zmienić.
kopuła ciepła
Układ wysokiego ciśnienia, który może utrzymywać gorące powietrze nad danym obszarem i sprzyjać długotrwałej fali upałów.
kora mózgowa
Zewnętrzna warstwa mózgu, uczestnicząca między innymi w przetwarzaniu informacji i kontroli zachowania.
korekta
Okresowy ruch cen aktywów przeciwny do wcześniejszego trendu, zwykle o ograniczonej skali. Na rynku akcji korekta często oznacza przejściowy spadek po wcześniejszych wzrostach.
korelacja
Korelacja to współwystępowanie lub statystyczny związek między dwiema zmiennymi. Sama korelacja nie dowodzi, że jedna zmienna powoduje zmianę drugiej.
korelacje elektronów
Kwantowe powiązanie ruchu dwóch elektronów, przez które ich zachowanie nie jest niezależne.
korona słoneczna
Zewnętrzna, rozrzedzona warstwa atmosfery Słońca. Podczas całkowitego zaćmienia można ją obserwować, ponieważ Księżyc zasłania jasną powierzchnię gwiazdy.
koronalny wyrzut masy
Erupcja, podczas której ze Słońca w przestrzeń przemieszczają się duże ilości naładowanych cząstek i materii.
kortykosteron
Kortykosteron to hormon steroidowy związany z reakcją stresową, wytwarzany przez nadnercza i występujący jako jeden z głównych hormonów stresu u myszy.
korupcja
Korupcja to nadużywanie powierzonej funkcji lub pozycji w celu uzyskania nienależnej korzyści dla siebie albo innych osób.
korytarz ekologiczny
Spójny obszar umożliwiający zwierzętom przemieszczanie się między większymi płatami odpowiednich terenów.
korytarz morski
Wyznaczona i organizowana trasa na akwenie, którą statki mogą przemieszczać się w określonych warunkach, często przy zapewnieniu ochrony lub kontroli.
korytarz tranzytowy
Wyznaczona lub utrwalona trasa transportowa, przez którą przemieszczają się osoby albo towary między regionami, często z przejazdem przez terytorium pośrednie.
korytarz żeglugowy
Wyznaczona trasa przejścia statków, której organizacja ma ograniczać zagrożenia podczas żeglugi.