Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
2701-2790

Indeks alfabetyczny

D

90 haseł

  1. dobrowolne uznanie związku zawodowego

    Formalne zaakceptowanie przez pracodawcę związku zawodowego jako przedstawiciela określonej grupy pracowników, bez oczekiwania na rozstrzygnięcie procedury wyborczej.

  2. dobrowolny program odejścia

    Program pracodawcy, w ramach którego wybrani pracownicy mogą dobrowolnie zakończyć zatrudnienie w zamian za ustalony pakiet świadczeń lub wypłatę.

  3. dobór algorytmiczny

    Automatyczne wybieranie treści przez oprogramowanie na podstawie określonych reguł i danych, takich jak historia oglądania użytkownika.

  4. dobór kwotowy

    Sposób tworzenia próby badawczej tak, aby odzwierciedlała wybrane cechy populacji.

  5. dobór naturalny

    Proces ewolucyjny, w którym dziedziczne cechy wpływające na przeżycie lub rozmnażanie zmieniają częstość występowania w populacji.

  6. dochodzenie

    Dochodzenie to uporządkowane postępowanie mające na celu ustalenie faktów, okoliczności i możliwej przyczyny określonego zdarzenia.

  7. dochodzenie dziennikarskie

    Długotrwały proces zbierania, sprawdzania i analizowania informacji przez dziennikarzy w celu wyjaśnienia istotnej sprawy. Nie jest formalnym postępowaniem prowadzonym przez organy ścigania.

  8. dochód zewnętrzny

    Pieniądze uzyskiwane przez urzędnika z działalności poza pełnionym stanowiskiem. W przypadku wysokich rangą urzędników federalnych ich przyjmowanie może podlegać szczególnym ograniczeniom.

  9. docisk aerodynamiczny

    Siła wytwarzana przez elementy nadwozia, która poprawia przyczepność samochodu przy dużych prędkościach.

  10. dofinansowanie

    Dofinansowanie to pokrycie części kosztu określonego zakupu lub działania ze środków publicznych albo innego podmiotu, dzięki czemu beneficjent ponosi niższy wydatek.

  11. dokapitalizowanie

    Zwiększenie kapitału podmiotu przez dostarczenie mu dodatkowych środków lub innych wkładów. Dokapitalizowanie może służyć między innymi finansowaniu działalności albo spłacie zobowiązań.

  12. doktryna operacyjna

    Doktryna operacyjna to zbiór zasad określających, jak siły zbrojne planują i prowadzą działania. Łączy założenia strategiczne z praktycznymi sposobami wykorzystania wojsk i ich wyposażenia.

  13. doktryna wojskowa

    Zbiór założeń i zasad określających, jak państwo lub jego siły zbrojne rozumieją zagrożenia oraz planują organizację i użycie wojska.

  14. dokument podróży

    Dokument potwierdzający tożsamość i uprawniający do przekraczania granic, wydany przez państwo lub uprawnioną organizację.

  15. dokumentacja

    Zbiór zapisów opisujących przyczyny, przebieg i okoliczności podjętych działań, sporządzany w celu ich późniejszego wyjaśnienia i kontroli.

  16. dokumentacja medyczna

    Dokumentacja medyczna to zbiór zapisów dotyczących stanu zdrowia pacjenta, rozpoznania, leczenia i udzielonych świadczeń. Może być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej.

  17. dokumentacja transakcyjna

    Zbiór umów i innych dokumentów określających warunki transakcji, prawa i obowiązki stron oraz zasady jej przeprowadzenia.

  18. dolina śmierci

    Okres rozwoju przedsięwzięcia, w którym technologia została już sprawdzona, lecz projekt nie ma jeszcze wystarczających środków na komercjalizację i zwiększenie skali.

  19. dominacja rynkowa

    Dominacja rynkowa to pozycja przedsiębiorstwa, która pozwala mu w znacznym stopniu działać niezależnie od konkurentów, kontrahentów lub konsumentów.

  20. domniemanie niewinności

    Zasada, zgodnie z którą osobę uważa się za niewinną, dopóki jej wina nie zostanie prawomocnie stwierdzona przez sąd. Ciężar udowodnienia winy spoczywa na oskarżeniu.

  21. domyślny model

    Domyślny model to wariant wybierany automatycznie przez usługę, gdy użytkownik nie wskaże innego modelu.

  22. dopuszczalność dowodów

    Ocena, czy określony materiał może zostać przedstawiony i wykorzystany przez sąd w postępowaniu. Zależy między innymi od jego legalności, znaczenia dla sprawy i wiarygodności.

  23. dopuszczenie do orzekania

    Formalne umożliwienie sędziemu wykonywania kompetencji orzeczniczych po spełnieniu wymaganych warunków prawnych i organizacyjnych.

  24. dorzecze

    Obszar, z którego wody powierzchniowe spływają do jednej rzeki głównej i jej dopływów.

  25. dostawca chmury

    Firma oferująca przez internet zasoby i usługi informatyczne, takie jak serwery, przestrzeń na dane, bazy danych lub narzędzia programistyczne.

  26. dostawca internetu

    Podmiot zapewniający użytkownikom dostęp do internetu, zwykle za pośrednictwem własnej albo wynajmowanej infrastruktury telekomunikacyjnej.

  27. dostawca usług kryptoaktywów

    Podmiot zawodowo świadczący usługi związane z kryptoaktywami, takie jak ich przechowywanie, wymiana lub pośrednictwo w obrocie. Działalność takich podmiotów podlega wymogom regulacyjnym.

  28. dostrajanie agentów

    Dostosowywanie konfiguracji, instrukcji, połączeń z narzędziami lub sposobu działania agentów do wymagań konkretnego zadania i środowiska.

  29. dostrajanie modeli

    Dostosowywanie wytrenowanego modelu AI do konkretnego rodzaju zadań lub danych.

  30. dostęp do informacji publicznej

    Procedura pozwalająca uzyskać od instytucji publicznych informacje dotyczące ich działań i wydatków.

  31. dostęp tylko do odczytu

    Uprawnienie pozwalające przeglądać dane bez możliwości ich modyfikowania, usuwania lub dodawania.

  32. dostęp wyjątkowy do leku

    Indywidualna możliwość otrzymania leku poza jego zwykłą dostępnością.

  33. dostępność

    W projektowaniu aplikacji i gier dostępność oznacza dostosowanie produktu do potrzeb osób o różnych możliwościach wzrokowych, słuchowych, ruchowych lub poznawczych.

  34. dostępność mieszkań

    Stopień, w jakim gospodarstwa domowe mogą znaleźć i sfinansować mieszkanie odpowiadające ich potrzebom oraz możliwościom ekonomicznym.

  35. dotacja

    Bezzwrotne środki finansowe przyznane przez państwo lub inną instytucję na określony cel, zwykle pod warunkiem spełnienia ustalonych wymagań i rozliczenia wydatków.

  36. dotacja unijna

    Środki finansowe pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, przyznawane na określony projekt lub cel na warunkach ustalonych w przepisach i dokumentacji konkursowej.

  37. double-double

    Występ zawodnika, który osiąga co najmniej dwucyfrowy wynik w dwóch statystykach, na przykład w punktach i zbiórkach.

  38. doubleheader

    W baseballu zestaw dwóch meczów rozgrywanych przez te same drużyny tego samego dnia lub w ramach jednego bloku programowego.

  39. downsizing

    Zmniejszanie skali działalności organizacji, często przez redukcję zatrudnienia lub ograniczenie zakresu operacji.

  40. dowód

    Dowód to informacja, dokument, rzecz lub wypowiedź wykorzystywana do ustalenia faktów istotnych dla postępowania. Jego znaczenie ocenia organ prowadzący sprawę.

  41. dowód kryptograficzny

    Informacja zabezpieczona mechanizmami kryptograficznymi, której autentyczność i spójność można sprawdzić.

  42. dozwolony użytek

    Amerykańska doktryna prawa autorskiego, która w określonych sytuacjach pozwala korzystać z chronionych utworów bez zgody właściciela praw.

  43. dozór kuratorski

    Środek probacyjny polegający na kontrolowaniu zachowania osoby przez kuratora sądowego oraz wspieraniu jej w przestrzeganiu obowiązków nałożonych przez sąd.

  44. doświadczenie użytkownika

    Doświadczenie użytkownika to ogół wrażeń, ocen i odczuć towarzyszących korzystaniu z aplikacji, gry lub innego produktu cyfrowego.

  45. dożywocie

    Kara pozbawienia wolności odbywana co do zasady przez resztę życia skazanego. Przepisy mogą przewidywać możliwość ubiegania się o zwolnienie po określonym czasie.

  46. drabinka turniejowa

    Układ meczów w turnieju, który pokazuje możliwe ścieżki zawodników do finału.

  47. draft NFL

    Procedura, w której kluby NFL wybierają zawodników mogących rozpocząć profesjonalną karierę w lidze. Kolejność wyboru jest uporządkowana według ustalonych zasad.

  48. dramaturgia

    Sposób budowania przebiegu opowieści, obejmujący układ wydarzeń, napięcie, konflikty i tempo narracji.

  49. drift

    Dyscyplina sportów motorowych polegająca na kontrolowanym wprowadzaniu samochodu w poślizg i utrzymywaniu go na wyznaczonej trasie.

  50. drive-thru

    Forma obsługi, w której klient składa i odbiera zamówienie bez wysiadania z pojazdu, korzystając z wyznaczonego pasa oraz okienka obsługi.

  51. droga ekspresowa

    Droga przeznaczona wyłącznie dla ruchu pojazdów samochodowych, z ograniczonym dostępem i szczególnymi zasadami organizacji ruchu.

  52. droga krajowa

    Kategoria dróg publicznych o znaczeniu ogólnokrajowym, służących między innymi połączeniom między dużymi miastami oraz ważnym przejściom granicznym.

  53. dron

    Dron to bezzałogowy statek powietrzny sterowany zdalnie albo działający częściowo autonomicznie. W zastosowaniach wojskowych może służyć do rozpoznania, naprowadzania lub ataku.

  54. dron morski

    Bezzałogowy pojazd przeznaczony do działania na powierzchni morza lub pod wodą, sterowany zdalnie albo autonomicznie.

  55. dron odrzutowy

    Bezzałogowy statek powietrzny napędzany silnikiem odrzutowym. Tego typu konstrukcje mogą osiągać większą prędkość niż drony napędzane śmigłami.

  56. dropper

    Składnik złośliwego oprogramowania, którego zadaniem jest dostarczenie, zapisanie lub uruchomienie kolejnych plików albo ładunków na zaatakowanym urządzeniu.

  57. druga fermentacja

    Etap produkcji szampana, podczas którego powstają charakterystyczne bąbelki.

  58. druga tura

    Druga tura to ponowne głosowanie między kandydatami, którzy uzyskali najlepsze wyniki w pierwszej turze, gdy żaden z nich nie zdobył wymaganej większości.

  59. drugi próg podatkowy

    Granica dochodu w skali podatkowej, po której przekroczeniu nadwyżka dochodu jest opodatkowana wyższą stawką PIT. Nie oznacza to objęcia całego dochodu wyższą stawką.

  60. drugie życie baterii

    Ponowne wykorzystanie używanych baterii, zwłaszcza po zakończeniu ich opłacalnej pracy w pojeździe, w innym zastosowaniu, takim jak magazynowanie energii.

  61. druk 3D

    Metoda wytwarzania przedmiotów przez nakładanie kolejnych warstw materiału zgodnie z cyfrowym projektem.

  62. dryf konfiguracji

    Stopniowe oddalanie się rzeczywistych ustawień środowiska od ustalonej, zalecanej konfiguracji bezpieczeństwa.

  63. drzewko dialogowe

    Struktura rozmowy złożona z wcześniej zaplanowanych ścieżek i odpowiedzi. System wybiera kolejną gałąź na podstawie rozpoznanego pytania lub sytuacji.

  64. drzewko umiejętności

    System rozwoju postaci lub wyposażenia, w którym kolejne zdolności odblokowuje się w określonej strukturze zależności.

  65. drzewo perków

    Hierarchiczny system rozwoju, w którym odblokowywanie kolejnych ulepszeń odbywa się według określonych zależności. Perki mogą zwiększać statystyki jednostek, skracać czasy działań albo dodawać nowe możliwości.

  66. drzwi motylkowe

    Drzwi otwierane ku górze i na zewnątrz, zwykle z zawiasem umieszczonym wysoko przy słupku lub dachu samochodu.

  67. dublet

    W sporcie dublet oznacza zdobycie przez zawodnika lub zespół dwóch zwycięstw albo tytułów w tej samej imprezie lub cyklu zawodów. W artykule chodzi o wygranie biegów na 1500 i 5000 metrów.

  68. dublowanie

    Sytuacja, w której kierowca wyprzedza rywala o całe okrążenie, ponieważ ten ma gorszy wynik w wyścigu.

  69. due diligence

    Szczegółowe badanie podmiotu lub transakcji przed jej zawarciem, obejmujące między innymi aspekty prawne, finansowe i podatkowe.

  70. duże modele językowe

    Modele sztucznej inteligencji trenowane na dużych zbiorach tekstu, które potrafią rozumieć i tworzyć wypowiedzi w języku naturalnym.

  71. duże zaburzenie depresyjne

    Rozpoznanie obejmujące utrzymujący się epizod depresji, którego objawy wpływają na codzienne funkcjonowanie. W badaniach skrót MDD oznacza angielską nazwę tego zaburzenia.

  72. dwukierunkowe łącza komunikacyjne

    Połączenia umożliwiające wymianę informacji w obu kierunkach między pojazdem lub systemem a personelem zewnętrznym. Regulacje mogą określać dla nich wymagany czas reakcji.

  73. dwumecz

    Zestaw dwóch meczów rozegranych przez te same drużyny w ramach jednego wydarzenia lub krótkiej serii.

  74. dwustrefowy sterownik nawadniania

    Urządzenie pozwalające niezależnie planować i uruchamiać podlewanie w dwóch wydzielonych strefach.

  75. dwuwarstwa

    Układ złożony z dwóch bardzo cienkich warstw materiału, ułożonych jedna na drugiej.

  76. dyfrakcja rentgenowska

    Metoda określania uporządkowania atomów w materiale na podstawie sposobu, w jaki oddziałuje on z promieniowaniem rentgenowskim.

  77. dyfuzor

    Dyfuzor to element dolnej części nadwozia, który pomaga kształtować przepływ powietrza pod samochodem.

  78. dyktowanie głosowe

    Wprowadzanie tekstu przez mówienie do urządzenia, które rozpoznaje wypowiadane słowa.

  79. dynamiczna rozdzielczość

    Ustawienie, które pozwala grze zmieniać rozdzielczość renderowania w zależności od obciążenia sprzętu.

  80. dynamika molekularna

    Obliczeniowe śledzenie ruchu atomów i cząsteczek w czasie na podstawie modeli fizycznych.

  81. dyplomacja

    Ogół działań i metod, za pomocą których państwa lub ich przedstawiciele prowadzą negocjacje, komunikują stanowiska i dążą do realizacji interesów bez użycia siły.

  82. dyplomacja gospodarcza

    Działania państwa wykorzystujące relacje zagraniczne do wspierania handlu, inwestycji i interesów krajowych przedsiębiorstw.

  83. dyplomacja przywódców

    Forma dyplomacji, w której bezpośrednio uczestniczą przywódcy państw. Służy podejmowaniu decyzji politycznych na najwyższym szczeblu i wyznaczaniu kierunku relacji międzynarodowych.

  84. dyrektor ds. bezpieczeństwa informacji

    CISO to osoba odpowiedzialna w organizacji za strategię, zarządzanie i nadzór nad bezpieczeństwem informacji oraz cyberbezpieczeństwem.

  85. dyrektor ds. treści

    Osoba odpowiedzialna za kierunek rozwoju treści w firmie medialnej, w tym ocenę projektów i kształtowanie oferty programowej.

  86. dyrektor finansowy

    Członek kierownictwa odpowiadający za finanse przedsiębiorstwa, w tym raportowanie i nadzór nad sytuacją finansową.

  87. dyrektor kreatywny

    Osoba odpowiedzialna za nadrzędny kierunek artystyczny i koncepcyjny projektu, w tym spójność jego wizji.

  88. dyrektor lotu

    Osoba odpowiedzialna za kierowanie zespołami kontroli misji podczas przygotowań i trwania lotu kosmicznego.

  89. dyrektor operacyjny

    Osoba odpowiedzialna za bieżące funkcjonowanie organizacji i realizację jej procesów operacyjnych.

  90. dyrektor wykonawczy

    Osoba odpowiedzialna za bieżące zarządzanie organizacją lub określonym obszarem jej działalności.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.