Słownik redakcyjny

Definicje i pojęcia

Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.

Liczba haseł
7068
Widoczny zakres
2611-2700

Indeks alfabetyczny

D

90 haseł

  1. darowizna

    Dobrowolne, nieodpłatne przekazanie pieniędzy lub innych wartości na rzecz osoby albo organizacji. Darczyńca nie otrzymuje w zamian równoważnego świadczenia.

  2. dash

    Szybki, zwykle krótkodystansowy manewr służący do natychmiastowej zmiany pozycji i uniknięcia zagrożenia.

  3. dashboard

    Dashboard to panel w aplikacji lub serwisie, który zbiera i porządkuje informacje oraz udostępnia funkcje zarządzania nimi. W artykule chodzi o panel z historią konta i naruszeń.

  4. datamining

    Analizowanie plików, danych lub elementów zaplecza technicznego gry i stron internetowych w poszukiwaniu informacji o planowanych funkcjach.

  5. day one

    Określenie gry lub innej treści udostępnianej użytkownikom w dniu oficjalnej premiery. W artykule oznacza natychmiastowy dostęp do nowych gier w ramach wybranego planu.

  6. deanonymizacja

    Proces ustalania tożsamości osoby na podstawie danych, które wcześniej nie wskazywały jej bezpośrednio.

  7. debata publiczna

    Otwarta wymiana opinii i argumentów na temat spraw istotnych dla społeczeństwa, prowadzona między obywatelami, ekspertami, mediami i władzami.

  8. debel

    Odmiana tenisa, w której po każdej stronie kortu występuje dwóch zawodników. Wynik zależy od współpracy całej pary.

  9. debiut giełdowy

    Pierwsze wprowadzenie akcji lub innych papierów wartościowych do obrotu na giełdzie.

  10. decentralizacja

    Organizacja systemu lub procesu tak, aby kontrola, przetwarzanie albo podejmowanie decyzji nie były skupione w jednym centralnym ośrodku.

  11. decentralizacja wydarzenia

    Decentralizacja wydarzenia polega na organizowaniu jego programu w wielu miejscach zamiast w jednym centralnym obiekcie.

  12. declarativeNetRequest

    Mechanizm Chromium pozwalający rozszerzeniom określać sposób obsługi żądań sieciowych, między innymi przez zmianę nagłówków odpowiedzi i przekierowywanie zasobów.

  13. decyzja administracyjna

    Formalne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w indywidualnej sprawie, wydane na podstawie przepisów prawa. Może przyznawać, ograniczać lub odmawiać określonego uprawnienia.

  14. decyzja jednogłośna

    Rozstrzygnięcie walki, w którym wszyscy sędziowie wskazują tego samego zwycięzcę na kartach punktowych.

  15. decyzja kadrowa

    Formalne rozstrzygnięcie dotyczące obsady stanowiska, powierzenia obowiązków lub zmiany sytuacji zawodowej określonej osoby.

  16. decyzja lokalizacyjna

    Rozstrzygnięcie właściwego organu administracji wskazujące miejsce realizacji planowanej inwestycji. Uwzględnia ono wymagania prawne, techniczne, środowiskowe i przestrzenne.

  17. decyzja strategiczna

    Decyzja dotycząca długoterminowych celów, priorytetów i sposobów działania państwa, organizacji lub sojuszu.

  18. decyzja środowiskowa

    Decyzja administracyjna określająca środowiskowe warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. Może wskazywać wymagania i środki ograniczające jego wpływ na ludzi oraz środowisko.

  19. decyzje repertuarowe

    Decyzje dotyczące wyboru, kolejności i sposobu prezentowania filmów lub innych treści w ofercie podmiotu medialnego.

  20. dedykowana infrastruktura

    Zestaw serwerów, urządzeń sieciowych i usług przeznaczonych do obsługi określonej aplikacji lub funkcji. W grach może zapewniać centralne utrzymywanie sesji wieloosobowych.

  21. dedykowany pas ruchu

    Dedykowany pas ruchu to część drogi przeznaczona dla określonego rodzaju pojazdów lub systemu transportowego, z ograniczeniem dostępu dla pozostałego ruchu.

  22. deepfake

    Treść cyfrowa, na przykład nagranie głosu, obrazu lub filmu, sztucznie wygenerowana albo zmodyfikowana tak, aby wiarygodnie naśladowała konkretną osobę.

  23. deeskalacja

    Działania prowadzące do zmniejszenia napięcia, intensywności konfliktu lub ryzyka dalszej konfrontacji. Może obejmować zmianę języka komunikacji, negocjacje i ustępstwa.

  24. defensive tackle

    Wewnętrzny liniowy obrońca w futbolu amerykańskim, którego zadaniem jest zatrzymywanie biegów i wywieranie presji na rozgrywającego.

  25. defensywa

    Formacja drużyny futbolu amerykańskiego odpowiedzialna za zatrzymywanie akcji rywala i odzyskiwanie piłki.

  26. deficyt

    Deficyt to sytuacja, w której dostępna ilość określonego dobra lub zasobu jest mniejsza od zapotrzebowania rynku. Może prowadzić do ograniczenia dostępności i wzrostu cen.

  27. deficyt fonologiczny

    Trudność w rozpoznawaniu i przetwarzaniu dźwiękowej struktury mowy oraz łączeniu jej z symbolami pisma.

  28. deflacja

    Deflacja to ogólny i utrzymujący się spadek poziomu cen towarów i usług w gospodarce lub określonej kategorii rynku.

  29. deflacja koszyka zakupowego

    Spadek średniego poziomu cen towarów uwzględnianych w określonym koszyku zakupowym, na przykład obejmującym produkty spożywcze.

  30. deglacjacja

    Proces zmniejszania się powierzchni i objętości lodowca wskutek przewagi topnienia nad odbudową jego masy.

  31. deglobalizacja

    Proces ograniczania globalnych powiązań gospodarczych, handlowych i produkcyjnych lub zastępowania ich bardziej regionalnymi zależnościami.

  32. dekarbonizacja

    Proces ograniczania emisji gazów cieplarnianych i zmniejszania zależności gospodarki od paliw kopalnych, zwłaszcza w energetyce, transporcie i przemyśle.

  33. deklaracja członkowska

    Dokument, w którym osoba potwierdza wolę przynależności do organizacji albo spełnienie określonych warunków członkostwa.

  34. dekontaminacja

    Proces usuwania lub unieszkodliwiania biologicznych, chemicznych albo innych niebezpiecznych zanieczyszczeń z pomieszczeń, powierzchni lub przedmiotów.

  35. dekret

    Dekret to formalny dokument zawierający decyzję uprawnionego przełożonego kościelnego lub zakonnego.

  36. dekret zgody

    Dokument określający zobowiązania, które mają rozwiązać zastrzeżenia prawne wobec transakcji.

  37. delegacja parlamentarna

    Delegacja parlamentarna to grupa parlamentarzystów reprezentujących tę samą partię lub środowisko w większym ugrupowaniu parlamentarnym.

  38. delegowanie kalendarza

    Udostępnienie innej osobie uprawnień do przeglądania kalendarza lub wykonywania określonych czynności w jego imieniu.

  39. delfinidyna

    Barwnik roślinny, który może nadawać kwiatom niebieskie lub fioletowe odcienie.

  40. deliberacja

    Deliberacja to narada członków jury lub innego organu orzekającego, podczas której analizują dowody i rozważają treść decyzji.

  41. delisting

    Delisting oznacza wycofanie produktu z oferty cyfrowego sklepu, przez co nie można go tam kupić w standardowej sprzedaży.

  42. demand response

    Zarządzanie popytem na energię polegające na dobrowolnym ograniczaniu lub przesuwaniu zużycia przez odbiorców w odpowiedzi na warunki systemu lub sygnały cenowe.

  43. demarkacja terytorium

    Formalne wyznaczenie i uznanie granic obszaru należącego do określonej wspólnoty. W przypadku ludności rdzennej wiąże się z uznaniem jej praw do ziemi.

  44. demencja

    Ogólne określenie zespołów zaburzeń, które stopniowo pogarszają pamięć, myślenie, rozumowanie i zdolność do wykonywania codziennych czynności.

  45. demilitaryzacja

    Ograniczenie lub usunięcie wojskowego charakteru określonych działań, zasobów albo ambicji, w tym rezygnacja z ich podporządkowania celom militarnym.

  46. demo techniczne

    Pokaz lub prototyp prezentujący możliwości technologiczne projektu, zwykle bez pełnej zawartości i funkcjonalności gotowej gry.

  47. demografia

    Dziedzina nauki zajmująca się liczebnością, strukturą i rozmieszczeniem ludności oraz zmianami tych cech w czasie.

  48. demonetyzacja

    Demonetyzacja to całkowite lub częściowe odebranie możliwości uzyskiwania przychodów z publikowanych treści albo ograniczenie dostępu do programu wynagradzania.

  49. demonstracja technologiczna

    Test rozwiązania technicznego w warunkach pozwalających ocenić jego działanie i przydatność przed szerszym zastosowaniem.

  50. demonstracja technologii

    Demonstracja technologii to test rozwiązania w warunkach zbliżonych do rzeczywistego zastosowania, służący ocenie jego działania i przydatności.

  51. demonstrator

    Urządzenie prototypowe budowane w celu sprawdzenia działania technologii w warunkach zbliżonych do docelowych. Nie musi być jeszcze pełnowartościową instalacją komercyjną.

  52. departament

    Jednostka podziału administracyjnego Francji, odpowiednik polskiego powiatu pod względem poziomu administracji, choć o odmiennych kompetencjach.

  53. deportacja

    Administracyjne wydalenie cudzoziemca z terytorium państwa, zazwyczaj na podstawie decyzji właściwych władz.

  54. depresja lekooporna

    Postać depresji, w której wcześniejsze leczenie nie przyniosło oczekiwanej poprawy.

  55. depresja tropikalna

    Wczesne stadium rozwoju cyklonu tropikalnego, w którym występuje zorganizowany układ niskiego ciśnienia, ale wiatr nie osiągnął jeszcze siły burzy tropikalnej.

  56. depriorytetyzacja

    Proces obniżania rangi danego projektu lub zadania na liście priorytetów. Oznacza zwykle ograniczenie zasobów albo przesunięcie prac na późniejszy termin.

  57. deradykalizacja

    Proces ograniczania poparcia dla skrajnych ideologii oraz odchodzenia od postaw mogących prowadzić do przemocy lub działalności ekstremistycznej.

  58. desant

    Działanie polegające na przerzuceniu żołnierzy i sprzętu na obszar kontrolowany lub zagrożony przez przeciwnika, zwykle drogą powietrzną albo morską.

  59. deserializacja niezaufanych danych

    Proces odtwarzania obiektów lub struktur programu na podstawie danych wejściowych. Jeśli dane nie są zaufane i nie są odpowiednio kontrolowane, błędna deserializacja może prowadzić do wykonania niepożądanych działań.

  60. desktop

    Określenie wersji programu lub usługi przeznaczonej do używania na komputerze stacjonarnym albo laptopie, zwykle z pełnowymiarowym interfejsem.

  61. destabilizacja

    Destabilizacja to proces osłabiania politycznej, społecznej, gospodarczej lub bezpieczeństwa stabilności państwa, regionu albo instytucji.

  62. destylacja modeli

    Technika tworzenia mniejszego lub prostszego modelu na podstawie wyników modelu bardziej zaawansowanego. Może służyć legalnemu rozwojowi technologii, ale także próbom odtworzenia chronionych możliwości.

  63. destylacja modelu

    Metoda tworzenia mniejszego modelu, który uczy się na podstawie zachowania większego modelu, zwykle w celu zmniejszenia kosztu i przyspieszenia działania.

  64. destylacja przeciwnicza

    Systematyczne i nieautoryzowane wykorzystywanie odpowiedzi lub rozumowania jednego modelu do trenowania, odtwarzania albo ulepszania innego modelu.

  65. detekcja sygnałów

    Wykrywanie wzorców lub zmian w danych, które mogą wskazywać na istotne wydarzenie albo wzrost zainteresowania tematem.

  66. detencja imigracyjna

    Administracyjne pozbawienie wolności osoby w związku z procedurą migracyjną lub planowanym powrotem, a nie karą za przestępstwo.

  67. determinacja płci zależna od temperatury

    Mechanizm, w którym temperatura inkubacji jaj wpływa na to, jaka płeć rozwinie się u potomstwa. Występuje między innymi u części gadów.

  68. deterministyczny plan rozmowy

    Z góry ustalony sposób prowadzenia rozmowy, w którym określone wejście prowadzi do przewidywalnej odpowiedzi lub kolejnego kroku. System nie tworzy wtedy całej rozmowy swobodnie.

  69. detonacja

    Gwałtowne zainicjowanie wybuchu materiału lub urządzenia wybuchowego, prowadzące do szybkiego uwolnienia energii.

  70. deweloper oprogramowania

    Osoba, która tworzy, testuje i rozwija oprogramowanie, na przykład aplikacje lub systemy. W kontekście artykułu korzysta z narzędzi i technologii udostępnianych przez Apple.

  71. dezinformacja

    Celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji, aby wpłynąć na opinie, decyzje albo zachowania odbiorców.

  72. dezinwestycja

    Sprzedaż lub wycofanie się z inwestycji, aktywów albo części działalności. Może służyć pozyskaniu kapitału, ograniczeniu ryzyka lub skupieniu się na kluczowych obszarach.

  73. diagnostyka laboratoryjna

    Badania wykonywane na materiale biologicznym, takim jak krew, w celu uzyskania informacji pomocnych w ocenie stanu zdrowia.

  74. diagnostyka obrazowa

    Dziedzina diagnostyki medycznej wykorzystująca obrazy uzyskiwane między innymi za pomocą tomografii, rezonansu magnetycznego, ultrasonografii lub badań rentgenowskich. Obrazy służą do wykrywania i oceny zmian chorobowych.

  75. dialog dyplomatyczny

    Oficjalne rozmowy przedstawicieli państw lub organizacji międzynarodowych służące wymianie stanowisk i poszukiwaniu porozumienia.

  76. dialog strategiczny

    Stała forma rozmów między państwami, obejmująca kilka kluczowych obszarów współpracy.

  77. dialog z dostawcami

    Przygotowawczy etap rozmów z potencjalnymi dostawcami technologii lub wykonawcami przed podjęciem ostatecznej decyzji o wyborze rozwiązania i partnera. Służy rozpoznaniu ofert oraz warunków współpracy.

  78. diaspora

    Diaspora to społeczność osób pochodzących z określonego kraju lub narodu, która mieszka poza jego obecnym terytorium, lecz zachowuje z nim więzi kulturowe, rodzinne lub społeczne.

  79. die

    Die to pojedyncza matryca krzemowa zawierająca układy elektroniczne, na przykład rdzenie procesora lub grafiki. Kilka die może zostać połączonych w jeden większy układ scalony.

  80. dieta ketogeniczna

    Sposób odżywiania charakteryzujący się bardzo małą zawartością węglowodanów i większym udziałem tłuszczu w diecie.

  81. digitalizacja dokumentów

    Proces przekształcania dokumentów papierowych lub innych materiałów analogowych do postaci cyfrowej. Ułatwia ich przechowywanie, wyszukiwanie, udostępnianie i dalsze przetwarzanie.

  82. directory traversal

    Typ podatności, który może pozwolić na uzyskanie dostępu do plików poza dozwolonym katalogiem.

  83. disclaimer

    Zastrzeżenie informujące użytkownika o charakterze, ograniczeniach lub braku określonej odpowiedzialności związanej z treścią lub usługą.

  84. discoverability

    Łatwość, z jaką użytkownicy mogą odnaleźć treść, funkcję lub zapisane wydarzenie w usłudze cyfrowej. Wysoka discoverability zwiększa szansę, że materiały dotrą także do osób, które nie uczestniczyły w nich na żywo.

  85. disengagement

    Zdarzenie, w którym system autonomicznej jazdy przestaje skutecznie wykonywać zadanie, a kierowca-zapas musi przejąć kontrolę nad pojazdem. Termin był używany w raportach dotyczących działania takich systemów.

  86. dobra kultury

    Dobra kultury to materialne lub niematerialne elementy mające wartość historyczną, artystyczną, naukową albo społeczną dla określonej wspólnoty lub szerszego społeczeństwa.

  87. dobra podstawowe

    Produkty i usługi niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb, takie jak żywność, energia lub środki higieniczne.

  88. dobro publiczne

    Ogólny interes społeczeństwa lub państwa, przeciwstawiany interesowi pojedynczej osoby albo grupy.

  89. dobrostan zwierząt

    Dobrostan zwierząt to ich stan fizyczny i psychiczny, zależny między innymi od warunków życia, zdrowia, żywienia oraz możliwości realizowania naturalnych zachowań.

  90. dobrowolne odejścia

    Program, w którym pracownicy mogą dobrowolnie zakończyć zatrudnienie, zwykle korzystając z warunków i wsparcia określonych przez pracodawcę.

Ta strona używa plików cookies, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszego serwisu oraz do celów analitycznych. Klikając "Akceptuję", wyrażasz zgodę na używanie wszystkich plików cookies. Możesz również odrzucić zgodę, co spowoduje zablokowanie plików cookies analitycznych. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.