Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2521-2610
Indeks alfabetyczny
H
10 haseł
horyzontalny transfer genów
Przekazywanie genów między mikroorganizmami, które nie musi zachodzić w relacji rodzic, potomek. W biofilmach może być ułatwione przez bliski kontakt komórek.
hospitalizacja
Pobyt pacjenta w szpitalu w celu diagnostyki, obserwacji lub leczenia. Liczba hospitalizacji może być wskaźnikiem ciężkości choroby, ale jej porównywanie wymaga jednolitych zasad raportowania.
hossa
Długotrwały okres wzrostu cen aktywów na rynku finansowym, któremu zwykle towarzyszy optymizm inwestorów i zwiększona aktywność handlowa.
hosting
Usługa polegająca na udostępnianiu zasobów serwerowych potrzebnych do przechowywania i działania stron internetowych lub aplikacji.
hrywna
Oficjalna jednostka monetarna Ukrainy. Jej kod walutowy to UAH.
hub ARA
Regionalne centrum magazynowania i handlu produktami naftowymi obejmujące obszar Amsterdamu, Rotterdamu i Antwerpii.
hungarysta
Hungarysta to specjalista zajmujący się Węgrami lub językiem, literaturą, historią i kulturą węgierską.
husaria
Husaria była elitarną formacją ciężkiej jazdy związaną z dziejami Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W artykule przedstawiono ją jako ważny element rozgrywki tej cywilizacji.
hybrydowy układ plug-in
Układ napędowy łączący silnik spalinowy z silnikiem elektrycznym oraz baterią, którą można ładować z zewnętrznego źródła energii.
hybrydyzacja
Hybrydyzacja to rozmnażanie osobników należących do różnych gatunków lub populacji, którego skutkiem jest powstanie mieszańców.
I
80 haseł
identyfikacja
Proces ustalania, czym jest wykryty obiekt lub działanie, a także określania jego pochodzenia, cech i znaczenia na podstawie dostępnych danych.
ideologia nazistowska
Totalitarna ideologia niemieckiego narodowego socjalizmu, oparta między innymi na dyktaturze, rasizmie, antysemityzmie i skrajnym nacjonalizmie.
immersive sim
Gatunek gier wykorzystujący wzajemnie oddziałujące systemy i pozostawiający graczowi dużą swobodę rozwiązywania zadań. Rozgrywka może reagować na różne działania gracza zamiast wymuszać jedną ścieżkę postępowania.
immersyjne doświadczenie
Immersyjne doświadczenie angażuje użytkownika tak, aby miał poczucie zanurzenia w prezentowanym środowisku lub treści.
immunitet parlamentarny
Szczególna ochrona prawna posła lub senatora, która ogranicza możliwość prowadzenia wobec niego określonych działań procesowych bez zgody właściwego organu. Zakres ochrony i procedura jej uchylenia wynikają z prawa.
impas
Sytuacja, w której strony sporu lub negocjacji nie mogą osiągnąć dalszego postępu. Impas może wynikać z rozbieżnych stanowisk, braku zaufania albo niemożności przyjęcia ustępstw.
implementacja
Wprowadzenie określonych zasad, decyzji lub wymogów do praktycznego stosowania przez właściwe organy.
implementacja przepisów unijnych
Implementacja przepisów unijnych oznacza dostosowanie krajowych regulacji i działania organów publicznych do wymogów prawa Unii Europejskiej. W przypadku rozporządzeń obejmuje przede wszystkim ustanowienie krajowych zasad ich stosowania i nadzoru.
implikacja
Implikacja to następstwo lub znaczenie wynikające z określonego wydarzenia, decyzji albo faktu. Termin wskazuje na możliwe skutki, nie zawsze bezpośrednie lub pewne.
implikacje
Możliwe skutki lub następstwa określonego działania, komunikatu albo wydarzenia.
import
Sprowadzanie towarów lub usług z zagranicy na rynek krajowy. Import może podlegać opłatom, ograniczeniom lub innym wymogom państwa sprowadzającego.
importer
Importer to osoba lub podmiot sprowadzający towary z zagranicy albo działający jako strona odpowiedzialna za ich przywóz.
impresjonizm
Kierunek w sztuce rozwijający się głównie w drugiej połowie XIX wieku, skupiony na przedstawianiu chwilowego wrażenia, światła i zmienności barw. W malarstwie często wiąże się z luźnym, widocznym pociągnięciem pędzla.
impreza turystyczna
Połączenie co najmniej dwóch różnych usług podróżnych, takich jak transport, zakwaterowanie lub wycieczki, oferowanych klientowi jako jednolity pakiet.
improwizacja
Improwizacja w aktorstwie polega na tworzeniu lub modyfikowaniu dialogów, reakcji i zachowań bez ścisłego trzymania się wcześniej ustalonego tekstu.
improwizowane urządzenie wybuchowe
Improwizowane urządzenie wybuchowe to wykonany lub zmodyfikowany poza standardową produkcją wojskową przedmiot zdolny do wywołania eksplozji.
in-space manufacturing
Wytwarzanie materiałów lub komponentów poza Ziemią, z wykorzystaniem warunków panujących w przestrzeni kosmicznej.
incydent cybernetyczny
Zdarzenie naruszające bezpieczeństwo systemów informatycznych, danych lub usług albo stwarzające takie zagrożenie.
indeks
Uporządkowany zbiór informacji o stronach lub innych zasobach, który ułatwia ich odnajdywanie, filtrowanie i prezentowanie użytkownikom.
indeks VIX
Indeks VIX mierzy oczekiwaną zmienność cen akcji w USA na podstawie cen opcji na indeks S&P 500. Jest często traktowany jako wskaźnik niepewności i nastrojów inwestorów.
indeks cen konsumpcyjnych
Wskaźnik mierzący średnią zmianę cen dóbr i usług kupowanych przez gospodarstwa domowe. CPI jest powszechnie wykorzystywany do oceny inflacji konsumenckiej.
indeks giełdowy
Wskaźnik pokazujący zmianę wartości wybranej grupy akcji, obliczany według określonej metodologii.
indeks prędkości opony
Indeks prędkości opony to symbol literowy określający najwyższą prędkość, przy której opona może pracować przy określonym obciążeniu. Oznaczenia Q, W i Y odpowiadają różnym limitom prędkości.
indeks referencyjny
Wskaźnik lub indeks używany jako punkt odniesienia do oceny wyników i polityki inwestycyjnej funduszu. Fundusz może dążyć do odwzorowania jego składu lub wyników.
indeks wyszukiwania
Indeks wyszukiwania to uporządkowany zbiór informacji o plikach, treściach lub innych danych, który pozwala szybciej znajdować wyniki. Jest tworzony i aktualizowany przez system lub aplikację.
indeksowanie
Proces analizowania i zapisywania treści stron przez wyszukiwarkę, aby mogły pojawiać się w wynikach wyszukiwania.
industrializacja
Industrializacja to proces rozwoju przemysłu, obejmujący wzrost znaczenia produkcji przemysłowej, infrastruktury oraz technologii w gospodarce i życiu społecznym.
indygo
Naturalny barwnik o niebieskiej barwie, pozyskiwany z roślin uprawianych i przetwarzanych między innymi w Afryce Zachodniej.
indywidualny wielobój gimnastyczny
Konkurencja gimnastyczna, w której zawodnik wykonuje układy na kilku przyrządach, a o miejscu decyduje łączny wynik uzyskany we wszystkich konkurencjach.
inference
Inference to etap, w którym wytrenowany model AI przetwarza zapytanie lub dane wejściowe i generuje odpowiedź albo wynik.
inferencja
Inferencja to wykorzystanie wytrenowanego modelu sztucznej inteligencji do wygenerowania wyniku na podstawie nowych danych, na przykład odpowiedzi, klasyfikacji lub prognozy.
infiltracja
Przenikanie osoby lub grupy do określonego środowiska albo organizacji w celu uzyskania informacji, wpływu lub realizacji własnych interesów.
inflacja
Trwały wzrost ogólnego poziomu cen towarów i usług, który zmniejsza siłę nabywczą pieniądza.
inflacja kosztowa
Wzrost kosztów prowadzenia działalności, na przykład cen surowców, komponentów, energii lub pracy, który może obniżać marże przedsiębiorstwa albo prowadzić do podwyżek cen.
inflammaging
Inflammaging to przewlekły, zwykle słabo nasilony stan zapalny związany ze starzeniem się organizmu. W skórze może wpływać na naprawę tkanek i struktury podporowe, ale jego znaczenie w kosmetyce nadal jest badane.
influencer
Influencer to osoba publikująca treści w internecie, która dzięki zbudowanej publiczności może wpływać na opinie, zainteresowania lub decyzje zakupowe odbiorców.
informacje poufne
Niepubliczne informacje, które mogą mieć znaczenie dla wartości papierów wartościowych lub decyzji inwestorów. Ich wykorzystanie w obrocie może być prawnie ograniczone, zależnie od okoliczności.
infostealer
Rodzaj złośliwego oprogramowania przeznaczonego do potajemnego zbierania i wykradania informacji z zainfekowanego urządzenia, takich jak hasła, dane portfeli kryptowalutowych lub klucze dostępu.
infrastruktura
Zespół obiektów i systemów umożliwiających funkcjonowanie państwa i gospodarki, takich jak drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne czy telekomunikacyjne.
infrastruktura AI
Zasoby techniczne i organizacyjne potrzebne do tworzenia, trenowania, uruchamiania oraz utrzymywania systemów sztucznej inteligencji.
infrastruktura IT
Infrastruktura IT to sprzęt, oprogramowanie, sieci i usługi potrzebne do przetwarzania, przechowywania oraz przesyłania informacji i obsługi systemów informatycznych.
infrastruktura chmurowa
Zestaw zasobów i usług informatycznych udostępnianych przez internet, potrzebnych do uruchamiania i obsługi aplikacji oraz przechowywania danych.
infrastruktura cyfrowa
Zestaw sprzętu, oprogramowania, sieci i usług umożliwiających działanie aplikacji oraz przetwarzanie i przesyłanie danych.
infrastruktura cywilna
Obiekty i systemy służące funkcjonowaniu społeczeństwa i gospodarki, a nie bezpośrednio celom wojskowym, na przykład elektrownie, mosty lub systemy wodociągowe.
infrastruktura dowodzenia i kontroli
Zestaw serwerów, usług i mechanizmów, za pomocą których operator zdalnie przekazuje polecenia zainfekowanym urządzeniom oraz odbiera od nich informacje.
infrastruktura energetyczna
Infrastruktura energetyczna to obiekty, urządzenia i systemy służące do wytwarzania, przesyłania, magazynowania lub dystrybucji energii.
infrastruktura krytyczna
Obiekty, systemy i usługi niezbędne do funkcjonowania państwa oraz zapewnienia bezpieczeństwa, zdrowia i podstawowych potrzeb ludności.
infrastruktura naftowa
Zespół obiektów i urządzeń służących do wydobycia, transportu, magazynowania, przetwarzania lub eksportu ropy naftowej i produktów ropopochodnych.
infrastruktura obliczeniowa
Zestaw urządzeń, oprogramowania, sieci i usług służących do wykonywania, przechowywania oraz obsługi obliczeń.
infrastruktura obronna
Obiekty, instalacje i systemy wspierające przygotowanie oraz prowadzenie działań obronnych, takie jak bazy, magazyny, drogi, lotniska i sieci łączności.
infrastruktura ochrony ludności
Zespół obiektów, urządzeń i rozwiązań służących ochronie mieszkańców przed zagrożeniami oraz zapewnieniu im bezpiecznego schronienia podczas sytuacji kryzysowych.
infrastruktura przeładunkowa
Zespół urządzeń i obiektów służących do przenoszenia ładunków między środkami transportu lub między statkiem a terminalem.
infrastruktura sieciowa
Zespół urządzeń, instalacji i systemów służących do przesyłania, dystrybucji oraz zarządzania energią w sieci.
infrastruktura wymiany baterii
Sieć punktów, w których rozładowane moduły można zastąpić naładowanymi. Revoy zakłada wykorzystanie hubów zamiast ładowania całego dużego pakietu wyłącznie podczas jazdy.
infrastruktura wywiadowcza
Obiekty, urządzenia i systemy wykorzystywane do pozyskiwania, przetwarzania lub przekazywania informacji wywiadowczych.
ingerencja polityczna
Działanie podejmowane przez podmiot zewnętrzny w celu wpływania na decyzje, debatę publiczną lub wynik procesu politycznego innego podmiotu.
ingerencja zewnętrzna
Oddziaływanie podmiotu spoza danego państwa lub organizacji na jej sprawy, decyzje albo procesy społeczne i polityczne.
inhibitor PD-1
Lek immunoterapeutyczny, który blokuje jeden z mechanizmów ograniczających aktywność limfocytów T.
inhibitor gamma
Urządzenie noszone przez Bruce’a Bannera, które ma zapobiegać niepożądanej przemianie w Hulka. W filmach MCU jego uszkodzenie wpływa na kontrolę nad transformacją.
iniekcja przerwań
Technika polegająca na precyzyjnym wywołaniu przerwania w momencie, gdy mechanizm ochronny procesora jest między dwoma etapami działania.
inkluzywność
Podejście zakładające uwzględnianie i włączanie do wspólnoty lub instytucji osób o różnym pochodzeniu, tożsamości, poglądach lub cechach.
inkubacja jaj
Okres, w którym rozwijają się zarodki w jajach, zanim młode wyklują się na zewnątrz.
innings
Innings to część meczu, w której jedna drużyna odbija, a druga rzuca i broni.
instalacja fotowoltaiczna
System urządzeń, przede wszystkim paneli słonecznych, który przekształca energię promieniowania słonecznego w energię elektryczną.
instalacja wojskowa
Obiekt lub zespół obiektów przygotowanych do celów wojskowych, takich jak stacjonowanie wojsk, szkolenie, dowodzenie lub obsługa sprzętu.
instalacja za licznikiem
Instalacja wytwarzająca, magazynująca lub zużywająca energię po stronie odbiorcy, za punktem pomiaru sieciowego. Energia może być wykorzystywana bezpośrednio w obiekcie, zamiast być najpierw przesyłana przez sieć publiczną.
instalacje odsalania wody
Obiekty techniczne usuwające sole i inne składniki mineralne z wody morskiej lub słonej, aby uzdatnić ją do wykorzystania.
instancja
W sieci zdecentralizowanej instancja to odrębny serwer lub serwis zarządzany przez konkretną organizację albo społeczność. Może współpracować z innymi instancjami w ramach jednej sieci.
instancja protokołu
Oddzielnie działające wdrożenie określonego protokołu, zwykle prowadzone przez własny serwer lub społeczność.
instrument dłużny
Instrument dłużny to instrument finansowy, który potwierdza zobowiązanie emitenta do zwrotu pożyczonego kapitału, często wraz z odsetkami. Przykładem instrumentu dłużnego jest obligacja.
instrument nacisku
Środek lub zasób wykorzystywany przez państwo albo inną stronę do wywierania wpływu na decyzje i działania innego podmiotu.
instrument pochodny
Instrument finansowy, którego wartość zależy od ceny lub innego parametru określonego aktywa bazowego, na przykład akcji, indeksu albo stopy procentowej. Zwykle nie daje bezpośredniej własności tego aktywa.
instrument wsparcia
Mechanizm publiczny lub instytucjonalny służący wspieraniu określonej branży, na przykład poprzez dotacje, ulgi podatkowe, programy finansowe albo doradztwo.
instrumentacja poddziąsłowa
Zabieg polegający na usuwaniu złogów bakteryjnych i innych osadów znajdujących się pod dziąsłami.
instrumenty osłonowe
Instrumenty osłonowe to działania publiczne mające ograniczyć społeczne lub gospodarcze skutki wzrostu kosztów albo zmian regulacyjnych. Mogą obejmować wsparcie podatkowe, taryfowe lub transfery pieniężne.
instrumenty polityczno-dyplomatyczne
Środki działania wykorzystywane przez państwa i organizacje międzynarodowe do wywierania wpływu bez bezpośredniego użycia siły zbrojnej.
instytucja finansowa
Organizacja świadcząca usługi związane z pieniędzmi, kredytem, inwestycjami lub obrotem aktywami. Do tej kategorii mogą należeć między innymi banki, fundusze i firmy inwestycyjne.
instytucja państwowa
Instytucja państwowa to organ lub jednostka utworzona przez państwo do wykonywania określonych zadań publicznych na podstawie przepisów prawa.
integracja pionowa
Model organizacji działalności, w którym jedna firma lub grupa kontroluje kilka kolejnych etapów tworzenia i dostarczania produktu.
integracja systemów
Łączenie różnych systemów informatycznych tak, aby mogły wymieniać dane i współdziałać w ramach jednego procesu.