Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 5882
- Widoczny zakres
- 2431-2520
Indeks alfabetyczny
G
51 haseł
gra RPG akcji
Gatunek gry łączący walkę w czasie rzeczywistym z elementami gier fabularnych, takimi jak rozwój postaci, wybory i wpływ decyzji na historię.
gra fabularna
RPG to gatunek gier, w którym gracz kieruje postacią lub drużyną i rozwija ich historię oraz możliwości.
gra logiczna oparta na fizyce
Gra logiczna oparta na fizyce wykorzystuje zasady ruchu, ciężaru, zderzeń lub innych zjawisk do tworzenia zagadek. Rozwiązanie wymaga przewidywania skutków działań wykonywanych w wirtualnym środowisku.
gra retro
Gra retro to gra nawiązująca stylem, mechaniką lub oprawą do produkcji z wcześniejszych etapów rozwoju gier cyfrowych. Może być oryginalnym starszym tytułem albo jego odnowioną wersją.
gra symulacyjna
Gra symulacyjna to ćwiczenie odtwarzające wybrane sytuacje lub procesy, aby uczestnicy mogli podejmować decyzje i obserwować ich skutki bez udziału w rzeczywistych transakcjach.
gra typu city builder
Gatunek gier, w którym gracz projektuje i rozwija całe miasto, zamiast skupiać się wyłącznie na pojedynczych budynkach.
gra typu soulslike
Określenie gier inspirowanych serią Dark Souls, zwykle oferujących wymagającą walkę, wysokie ryzyko porażki i konieczność uczenia się wzorców zachowania przeciwników.
gra typu survivors-like
Gatunek gry akcji, w którym gracz odpiera kolejne fale przeciwników, zdobywa ulepszenia i rozwija postać podczas jednej rozgrywki.
graficzny interfejs użytkownika
Sposób komunikowania się użytkownika z komputerem za pomocą elementów wizualnych, takich jak okna, ikony, przyciski i menu, zamiast wyłącznie poleceń tekstowych.
grafika wektorowo-pikselowa
Grafika wektorowo-pikselowa łączy obrazy wektorowe, opisane matematycznie, z grafiką pikselową, złożoną z pojedynczych punktów obrazu.
gran turismo
Samochód sportowo-turystyczny przeznaczony do szybkiej i wygodnej jazdy na dłuższych trasach, łączący osiągi z komfortem.
granica odcięcia energii
Maksymalna energia lub częstotliwość promieniowania, która w standardowym modelu wynika z właściwości lasera i procesu powrotu elektronu do atomu.
granica zaufania
Granica zaufania to miejsce w systemie, w którym dane, żądanie lub tożsamość są uznawane za wystarczająco wiarygodne, aby przyznać dalsze uprawnienia.
granie w chmurze
Sposób uruchamiania gier na zdalnych serwerach i przesyłania obrazu oraz dźwięku do urządzenia użytkownika przez internet. Nie wymaga pełnej instalacji gry na lokalnym sprzęcie.
grant
Grant to środki finansowe przyznane na realizację określonego projektu lub celu, zwykle na podstawie wniosku i po spełnieniu ustalonych warunków.
gromada kulista
Gromada kulista to zwarte, kuliste skupisko wielu gwiazd związanych grawitacyjnie.
grosz praski
Średniowieczna moneta, która w XV wieku była powszechnie używana w Europie.
growth-stage
Growth-stage oznacza etap rozwoju firmy, w którym przedsiębiorstwo ma już działający produkt i przychody, a finansowanie służy przede wszystkim szybkiemu zwiększaniu skali działalności.
grupa dochodowa
Zbiorowość osób lub gospodarstw domowych wyodrębniona na podstawie wysokości osiąganych dochodów.
grupa kapitałowa
Zespół powiązanych podmiotów, zwykle obejmujący jednostkę dominującą i podmioty przez nią kontrolowane. Powiązanie wynika najczęściej z własności udziałów lub akcji albo z innych form kontroli.
grupa kryzysowa
Zespół przedstawicieli władz i służb powołany do koordynowania działań w sytuacji poważnego zagrożenia. Analizuje rozwój wydarzeń i pomaga podejmować decyzje dotyczące reagowania kryzysowego.
gry arcade
Gatunek gier oparty na prostych zasadach, szybkiej akcji i bezpośrednim sterowaniu, często z naciskiem na wynik lub zręczność.
gry casualowe
Gry projektowane z myślą o łatwym rozpoczęciu rozgrywki, nieskomplikowanych zasadach i krótszych sesjach.
grywalna cywilizacja
Grywalna cywilizacja to frakcja, którą może kierować gracz. Zwykle ma własne jednostki, technologie, premie i sposób prowadzenia rozgrywki.
grywalna postać
Postać w grze, nad którą bezpośrednią kontrolę sprawuje gracz.
grzebień częstotliwości optycznych
Zestaw wielu równomiernie rozmieszczonych częstotliwości lub odpowiadających im kolorów światła. Jest używany między innymi w precyzyjnych pomiarach i telekomunikacji.
gubernator
Gubernator jest wybieranym przywódcą władzy wykonawczej jednego ze stanów USA.
guz kłębka szyjnego
Rzadki guz rozwijający się w obrębie kłębka szyjnego, niewielkiej struktury położonej przy tętnicach szyjnych. Może uciskać naczynia i sąsiednie nerwy.
gwarancja ceny
Zobowiązanie do utrzymania określonej ceny usługi przez ustalony czas, z zastrzeżeniem warunków i wyłączeń oferty.
gwarancje bezpieczeństwa
Zobowiązania lub mechanizmy mające zapewnić państwu ochronę przed zagrożeniami, często poprzez wsparcie innych państw albo organizacji międzynarodowych.
gwarancje sojusznicze
Zobowiązania państw sojuszniczych do udzielenia sobie określonej pomocy w razie zagrożenia lub ataku. Ich wiarygodność zależy między innymi od politycznej woli i zdolności do działania.
gwarant bezpieczeństwa
Państwo lub instytucja, która poprzez zobowiązania, zasoby lub działania przyczynia się do ochrony innych podmiotów przed zagrożeniami.
gwałt
Przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do czynności seksualnej bez jej zgody, między innymi przez przemoc, groźbę, podstęp albo wykorzystanie jej bezradności.
gwiazda neutronowa
Gwiazda neutronowa to bardzo gęsty obiekt powstały jako pozostałość po gwieździe.
górny pułap odchyleń celu
Najwyższy poziom inflacji uznawany za zgodny z dopuszczalnym odchyleniem od celu inflacyjnego. Jego przekroczenie może sygnalizować silniejszą presję cenową.
górny stopień
Część rakiety znajdująca się powyżej pierwszego stopnia, używana do dalszego napędzania lotu i umieszczania ładunku na orbicie.
gęstość optyczna atmosfery
Tau opisuje, jak silnie atmosfera osłabia światło docierające przez nią do instrumentu. Wyższa wartość wskazuje na większą ilość pyłu w atmosferze.
głosowa sztuczna inteligencja
Technologia pozwalająca systemowi prowadzić rozmowę z klientem i przyjmować zamówienie za pomocą głosu.
głosowanie proceduralne
Głosowanie dotyczące dalszego procedowania nad ustawą, a nie jej ostatecznego przyjęcia. W przypadku Clarity Act ma ono zakończyć debatę i umożliwić przejście do kolejnych etapów prac.
głowa państwa
Organ lub osoba reprezentująca państwo i wykonująca określone funkcje ustrojowe, takie jak reprezentacja kraju lub udział w najważniejszych decyzjach państwowych.
głowica bojowa
Część pocisku lub rakiety zawierająca ładunek przeznaczony do rażenia celu.
głowica odłamkowo-burząca
Rodzaj głowicy bojowej, która powoduje skutki wybuchu oraz rażenie odłamkami.
głowica silnika
Górna część silnika, zamykająca cylindry i zawierająca elementy związane z wymianą ładunku, w tym zawory.
główny niezależny dyrektor
Niezależny członek organu nadzorującego, który koordynuje pracę pozostałych niezależnych dyrektorów i wspiera niezależny nadzór nad zarządem.
głębia ostrości
Głębia ostrości to zakres odległości przed aparatem, w którym obiekty na zdjęciu są postrzegane jako wyraźne.
głębia pola
Zakres odległości przed i za płaszczyzną ostrzenia, w którym obiekty są postrzegane jako wystarczająco ostre. Wpływa na to, jak wyraźne jest tło ujęcia.
głęboka inspekcja pakietów
Głęboka inspekcja pakietów polega na analizie przesyłanych danych i ich struktury w celu oceny ruchu sieciowego.
głęboka litografia ultrafioletowa
Technologia wytwarzania układów scalonych, w której światło ultrafioletowe o krótkiej długości fali służy do odwzorowywania wzorów na powierzchni wafla półprzewodnikowego.
głębokie uczenie
Metoda uczenia maszynowego wykorzystująca wielowarstwowe sieci neuronowe do samodzielnego wykrywania wzorców i cech w danych.
głębokość bieżnika
Głębokość bieżnika to odległość od powierzchni jego klocków do dna głównych rowków opony. Wpływa między innymi na odprowadzanie wody i przyczepność, zwłaszcza na mokrej nawierzchni.
głębokość żeglowna
Część głębokości rzeki dostępna dla bezpiecznej żeglugi. Jej spadek ogranicza ilość ładunku, który mogą przewozić statki.
H
39 haseł
hCaptcha
Usługa weryfikacyjna wykorzystująca między innymi zadania obrazkowe do sprawdzania, czy operację wykonuje człowiek.
hacker house
Wspólna przestrzeń mieszkalna i robocza, zwykle przeznaczona dla założycieli startupów, programistów lub innych osób budujących projekty technologiczne.
halucynacja
Wygenerowanie przez system sztucznej inteligencji informacji, która jest błędna, niezweryfikowana lub nie znajduje potwierdzenia w dostępnych danych.
halucynacja modelu AI
Błąd, w którym model AI przedstawia nieprawdziwą lub niepoprawną informację jako wiarygodną.
hamowanie rekuperacyjne
Odzyskiwanie części energii podczas hamowania i przekazywanie jej do baterii. Nie wystarcza jednak do pełnego naładowania dużego akumulatora ciężarówki.
hamulce węglowo-ceramiczne
Hamulce węglowo-ceramiczne wykorzystują tarcze wykonane z kompozytu na bazie włókien węglowych i ceramiki. Są odporne na wysoką temperaturę i zwykle lżejsze od stalowych.
handel energetyczny
Obrót surowcami i nośnikami energii, takimi jak ropa naftowa, gaz ziemny lub produkty paliwowe, wraz z ich transportem między rynkami.
handel ludźmi
Przestępstwo polegające na werbowaniu, przemieszczaniu lub wykorzystywaniu osób za pomocą przemocy, gróźb, podstępu albo nadużycia zależności, zwykle w celu wyzysku.
handel morski
Wymiana towarów realizowana z wykorzystaniem transportu morskiego, w tym przewozu ładunków między portami.
hantawirus
Hantawirusy to grupa wirusów przenoszonych głównie przez gryzonie. U ludzi mogą wywoływać zakażenia o różnym nasileniu, w niektórych przypadkach prowadzące do ciężkiej choroby.
haptyczne wibracje
Haptyczne wibracje to forma informacji zwrotnej przekazywanej przez kontroler za pomocą precyzyjnych drgań. Mogą sygnalizować konkretne zdarzenia i sprawiać, że gracz odczuwa je w dłoniach.
hard tech
Technologie oparte na fizycznych produktach, urządzeniach lub infrastrukturze, których rozwój wymaga zwykle badań, produkcji i znacznych inwestycji.
hardware
Fizyczne elementy systemu komputerowego lub robotycznego, takie jak procesory, czujniki, kamery, napędy i inne urządzenia. Pojęcie odróżnia warstwę sprzętową od oprogramowania i modeli AI.
harmonogram
Plan określający kolejność zadań oraz terminy ich rozpoczęcia, zakończenia lub realizacji.
harmonogram produkcji
Plan określający kolejność i terminy realizacji prac nad projektem. Może być zmieniany, gdy pojawiają się opóźnienia lub inne przeszkody.
haute couture
Określenie najwyższej klasy mody projektowanej na zamówienie, z dużym udziałem ręcznej pracy.
hałas informacyjny
Nadmiar, przypadkowość lub nieistotność części informacji, które utrudniają rozpoznanie danych ważnych dla oceny sytuacji.
headliner
Artysta lub zespół umieszczony w najważniejszym miejscu programu festiwalu, zwykle jako wykonawca głównego koncertu.
hedging surowców
Strategia ograniczania wpływu niekorzystnych zmian cen surowców na wyniki finansowe przedsiębiorstwa, zwykle z użyciem instrumentów finansowych.
hektar
Jednostka powierzchni równa 10 000 metrom kwadratowym, stosowana między innymi do określania powierzchni gruntów i obszaru objętego pożarem.
hektarozabieg
Jednorazowe wykonanie zabiegu na jednym hektarze. Jeśli ten sam hektar zostanie opryskany trzy razy, statystyka obejmuje trzy hektarozabiegi.
hepoksylina A3
Hepoksylina A3 to krótkotrwała cząsteczka sygnałowa uwalniana przez zakażone komórki. W opisywanym mechanizmie pomaga kierować neutrofile do źródła sygnału.
hibernacja
Stan silnego spowolnienia metabolizmu i aktywności organizmu, naturalny u niektórych zwierząt. W tym doświadczeniu został wywołany sztucznie u myszy.
hilltopping
Zachowanie rozrodcze, w którym motyle gromadzą się na wzniesieniach, często w najwyższych punktach terenu.
hiperskala kapitalizmu
Hiperskala kapitalizmu to określenie używane w debacie do opisu intensyfikacji działalności gospodarczej, ekspansji przedsiębiorstw i presji na wzrost oraz efektywność.
hiperskalowe centrum danych
Bardzo duży obiekt przemysłowy przeznaczony do obsługi ogromnej liczby serwerów i operacji obliczeniowych. Takie obiekty mogą zajmować dziesiątki akrów i wymagać znacznych ilości energii oraz wody.
hipoglikemia
Stan, w którym stężenie glukozy we krwi spada poniżej poziomu odpowiedniego dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Może wiązać się między innymi ze zmianą pór jedzenia u osób przyjmujących niektóre leki.
hipokamp
Obszar mózgu odgrywający ważną rolę w tworzeniu i odtwarzaniu wspomnień.
hipoteka
Hipoteka to zabezpieczenie wierzytelności ustanawiane na nieruchomości. W razie niewykonania zobowiązania wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z tej nieruchomości.
hipotetyczny charakter pytań
Sytuacja, w której uczestnicy opisują, co prawdopodobnie wybraliby w wyobrażonych okolicznościach, a nie podejmują rzeczywistą decyzję medyczną.
hipoteza liczb bliźniaczych
Przypuszczenie, że istnieje nieskończenie wiele par liczb pierwszych oddalonych od siebie o 2, takich jak 3 i 5 albo 17 i 19.
hold-in
Forma protestu kontraktowego, w której zawodnik pozostaje związany z drużyną, ale ogranicza udział w jej aktywnościach, czekając na nową umowę.
hominidzi
Grupa naczelnych obejmująca człowieka, jego wymarłych krewnych oraz niektóre blisko spokrewnione małpy człekokształtne, zależnie od przyjętej klasyfikacji.
homininy
Przedstawiciele linii ewolucyjnej obejmującej ludzi i ich wymarłych bliskich krewnych.
homologacja
Formalne potwierdzenie, że samochód lub jego element spełnia wymagania regulaminowe i może zostać użyty w określonych warunkach zawodów.
honeypot
Kontrolowane środowisko lub urządzenie wystawione na działanie sieci, aby obserwować próby ataku i rejestrować używane przez napastników metody.
honeytoken
Celowo przygotowany, pozorny zasób, taki jak token, dane lub narzędzie, który ma ujawnić próbę nieuprawnionego dostępu albo manipulacji.
hormon luteinizujący (LH)
LH jest hormonem, którego wzrost w moczu wykorzystują niektóre testy owulacyjne do wskazywania zbliżającej się owulacji.
horyzont decyzyjny
Horyzont decyzyjny to okres, który osoba lub organizacja bierze pod uwagę przy podejmowaniu decyzji i ocenie jej skutków.