Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 2341-2430
Indeks alfabetyczny
P
90 haseł
postępowanie karne
Prawnie uregulowany tok czynności służących ustaleniu, czy popełniono przestępstwo, kto za nie odpowiada oraz czy należy wydać orzeczenie w sprawie.
postępowanie kontrolne
Procedura sprawdzająca prawidłowość, zasadność i przebieg działań podjętych przez służby.
postępowanie przygotowawcze
Etap postępowania karnego poprzedzający rozprawę sądową. Służy ustaleniu, czy doszło do przestępstwa, zebraniu dowodów i podjęciu decyzji o dalszym prowadzeniu sprawy.
postępowanie wyjaśniające
Postępowanie wyjaśniające to czynności mające ustalić przebieg zdarzenia, jego przyczyny oraz ewentualną odpowiedzialność osób uczestniczących w sprawie.
potaż
Potaż to grupa naturalnych soli zawierających potas, wykorzystywanych przede wszystkim do produkcji nawozów mineralnych.
potencjał mobilizacyjny
Zdolność polityka, partii lub ruchu do skłaniania zwolenników do aktywnego działania, zwłaszcza udziału w wyborach i wspierania kampanii.
potencjał strategiczny
Łączne zasoby i zdolności państwa umożliwiające prowadzenie działań wojskowych o znaczeniu strategicznym.
poufne składanie dokumentów
Procedura przekazania dokumentów rejestrowych właściwemu organowi bez ich natychmiastowego, pełnego udostępnienia opinii publicznej.
poufność
Właściwość informacji polegająca na tym, że mogą być dostępne wyłącznie dla uprawnionych osób lub podmiotów.
poufny wniosek
Dokument składany organowi nadzoru lub operatorowi rynku w sposób ograniczający jego publiczne ujawnienie na etapie przygotowań do transakcji. W kontekście IPO może poprzedzać publiczne rozpoczęcie procedury ofertowej.
poważne zdarzenie
Zdarzenie stwarzające istotne zagrożenie dla ludzi, mienia lub środowiska i wymagające skoordynowanych działań służb oraz władz.
powerbank
Przenośny akumulator przeznaczony do ładowania urządzeń elektronicznych, takich jak smartfony, bez dostępu do gniazdka elektrycznego.
powiadomienie o niezgodności pojazdu autonomicznego
Formalne zgłoszenie naruszenia przypisanego pojazdowi autonomicznemu. Po otrzymaniu takiego powiadomienia producent lub operator przekazuje informację organowi regulacyjnemu w określonym terminie.
powiernictwo
Forma tymczasowego zarządzania cudzym majątkiem lub przedsiębiorstwem przez wyznaczony podmiot, wykonywanego na podstawie decyzji prawnej lub administracyjnej.
powierzchnia ataku
Zbiór punktów, przez które napastnik może próbować uzyskać dostęp do systemu, danych lub urządzeń albo wpłynąć na ich działanie.
powierzchnia użytkowa
Powierzchnia pomieszczeń przeznaczonych do użytkowania w lokalu lub budynku, zwykle mierzona w metrach kwadratowych.
powiązane usługi turystyczne
Oddzielnie nabywane usługi podróżne, które są ze sobą powiązane w procesie rezerwacji, ale nie tworzą jednolitego pakietu.
powiększona oferta akcji
Oferta akcji zwiększona w stosunku do pierwotnie planowanej wielkości, zwykle w odpowiedzi na wysokie zainteresowanie inwestorów.
powołanie
Powołanie na stanowisko to formalne mianowanie osoby przez uprawniony organ lub podmiot.
powództwo
Powództwo to formalne wystąpienie do sądu z żądaniem ochrony określonego prawa lub rozstrzygnięcia sporu. Określa ono przedmiot i podstawę sprawy sądowej.
powłoka antyodblaskowa
Powłoka antyodblaskowa to warstwa na powierzchni ekranu, która ogranicza odbijanie światła i refleksy utrudniające odczyt obrazu.
powłoka antyrefleksyjna
Powłoka antyrefleksyjna to warstwa lub sposób wykończenia powierzchni ekranu, który ogranicza odbicia światła i odblaski.
pozew
Formalne pismo składane do sądu, które rozpoczyna postępowanie cywilne i określa żądania powoda wobec pozwanego.
pozew zbiorowy
Postępowanie, w którym roszczenia wielu osób o podobnym charakterze są dochodzone wspólnie przeciwko temu samemu pozwanemu.
poziom trudności
Miara złożoności układu lub zestawu elementów, uwzględniana przy obliczaniu oceny zawodnika.
poziomy doskok
Szybki ruch postaci w kierunku poziomym, używany do pokonywania krótkich odcinków lub omijania zagrożeń.
pozostałości archeologiczne
Materialne ślady działalności człowieka z przeszłości, takie jak mury, fundamenty, przedmioty, warstwy ziemi lub fragmenty budowli.
pozwolenie na budowę
Decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie określonej inwestycji budowlanej. Określa między innymi rodzaj i zakres zamierzenia oraz zatwierdza projekt budowlany, jeśli wymagają tego przepisy.
pozwolenie na przewóz osób
Pozwolenie na przewóz osób to formalna zgoda organu publicznego na wykonywanie usług transportowych zgodnie z określonymi warunkami i przepisami.
pozycja gotówkowa netto
Pozycja gotówkowa netto pokazuje różnicę między posiadanymi środkami pieniężnymi a oprocentowanym zadłużeniem przedsiębiorstwa.
pozytywna niespodzianka EPS
Sytuacja, w której rzeczywisty zysk na akcję spółki okazuje się wyższy od prognozy analityków. Skala niespodzianki pokazuje, o ile wynik przekroczył oczekiwania.
pościg za wynikiem
Pościg za wynikiem to część meczu krykieta, w której drużyna odbijająca jako druga próbuje osiągnąć lub przekroczyć wynik uzyskany wcześniej przez rywala.
pośrednictwo
Udział zewnętrznego podmiotu w ułatwianiu kontaktu i rozmów między stronami sporu, bez zastępowania ich w podejmowaniu decyzji.
poświadczenia
Dane lub informacje używane do potwierdzenia tożsamości użytkownika i uzyskania dostępu do systemu, na przykład hasło, token albo klucz.
praca przymusowa
Praca przymusowa to praca wykonywana pod naciskiem lub groźbą kary, bez dobrowolnej zgody osoby pracującej.
prace bez żalu
Nieformalne określenie działań, które są uzasadnione niezależnie od tego, czy ostatecznie zostanie podjęta planowana decyzja biznesowa, na przykład wejście na giełdę.
prace pogłębiarskie
Prace polegające na usuwaniu osadów, mułu lub innych materiałów z dna zbiornika albo cieku wodnego. Ich celem może być zwiększenie głębokości lub udrożnienie przepływu.
prace wykopaliskowe
Działania archeologiczne polegające na celowym badaniu warstw ziemi i pozostałości materialnych w celu odnalezienia oraz udokumentowania zabytków lub śladów dawnej działalności.
pranie pieniędzy
Pranie pieniędzy to ukrywanie lub zacieranie nielegalnego pochodzenia środków oraz podejmowanie działań mających nadać im pozory legalności.
prawa autorskie
Uprawnienia chroniące twórcę utworu oraz regulujące zasady korzystania z jego twórczości przez inne osoby i podmioty.
prawa dystrybucyjne
Uprawnienia dotyczące wprowadzania filmów do kin i ich rozpowszechniania. W przypadku solowych filmów o Hulku posiada je Universal Pictures.
prawa filmowe
Uprawnienia do wykorzystania danego utworu lub pomysłu w produkcji filmowej. Mogą obejmować między innymi zgodę na adaptację, produkcję i dalsze korzystanie z filmu.
prawa i swobody obywatelskie
Prawa i swobody obywatelskie to chronione prawem wolności oraz uprawnienia przysługujące osobom w relacji z państwem.
prawa komercyjne
Uprawnienia do gospodarczego wykorzystywania wydarzenia, rozgrywek lub związanych z nimi treści. Mogą obejmować między innymi sprzedaż praw do transmisji, reklamy i sponsoringu.
prawa konstytucyjne
Prawa i wolności chronione przez konstytucję, które ograniczają sposób działania władz publicznych wobec jednostki.
prawa obywatelskie i polityczne
Grupa praw chroniących wolność jednostki oraz jej udział w życiu publicznym i politycznym państwa.
prawdopodobieństwo skutecznego ataku
Miara określająca szansę, że atak zakończy się powodzeniem w określonych warunkach testu, na przykład w jednej próbie albo w serii do 15 prób.
prawdopodobna przyczyna
Probable cause to wymóg prawny, zgodnie z którym organy ścigania muszą mieć wystarczające, obiektywne podstawy, by wiązać określoną osobę lub miejsce z przestępstwem przed uzyskaniem niektórych uprawnień procesowych.
prawicowy populizm
Nurt polityczny łączący prawicowe poglądy z przekonaniem, że polityka powinna wyrażać wolę zwykłych obywateli przeciwstawianych elitom. Jest to określenie analityczne, którego zakres może być przedmiotem sporu.
prawna dopuszczalność
Ocena, czy przekazanie osoby innemu państwu spełnia warunki i ograniczenia określone w prawie. Nie oznacza jeszcze, że do przekazania faktycznie doszło.
prawo Unii Europejskiej
Prawo Unii Europejskiej to system przepisów ustanawianych przez instytucje UE oraz zasad określających ich stosowanie w państwach członkowskich. Obejmuje między innymi rozporządzenia, dyrektywy i traktaty.
prawo autorskie
Zespół przepisów regulujących ochronę utworów oraz prawa twórców i innych uprawnionych do korzystania z tych utworów i rozporządzania nimi.
prawo azylowe
Zbiór przepisów regulujących udzielanie ochrony osobom, które nie mogą bezpiecznie przebywać w swoim kraju, oraz procedury rozpatrywania ich wniosków.
prawo do sprawiedliwego procesu
Prawo uczestnika postępowania do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd, w postępowaniu spełniającym podstawowe wymogi rzetelności.
prawo do wypisywania dzieci z przedmiotu
Możliwość zgłoszenia rezygnacji ucznia z udziału w konkretnych zajęciach szkolnych przez uprawnionego rodzica lub opiekuna.
prawo federalne
Zespół przepisów obowiązujących na poziomie federacji, a nie wyłącznie w jednym z jej stanów lub jednostek składowych.
prawo międzynarodowe
Zbiór zasad i norm regulujących stosunki między państwami oraz innymi podmiotami uznawanymi w relacjach międzynarodowych.
prawo wykonywania zawodu
Formalne uprawnienie do wykonywania określonego zawodu, przyznawane po spełnieniu wymagań określonych prawem.
prawo łaski
Prawo łaski to kompetencja głowy państwa do indywidualnego darowania lub złagodzenia kary osobie skazanej. Nie służy do ponownego rozpoznania sprawy jak zwykły środek odwoławczy.
prawomocność
Prawomocność oznacza, że orzeczenie co do zasady nie podlega już zwykłemu zaskarżeniu. Wyrok nieprawomocny może zostać zmieniony lub uchylony w przewidzianym trybie.
prawybory
Głosowanie lub inna procedura, w której partia i jej wyborcy wybierają kandydata przed właściwymi wyborami publicznymi.
pre-submission meetings
Wstępne spotkania wnioskodawcy z organem regulacyjnym, służące omówieniu planowanego wniosku, badań i oczekiwanych danych.
precedens
Wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub działanie, które może stać się punktem odniesienia dla późniejszych podobnych przypadków.
precedens prawny
Wcześniejsze orzeczenie sądu lub utrwalona interpretacja prawa, do której można odwołać się przy rozpatrywaniu podobnej sprawy. Zakres jego wiążącej mocy zależy od systemu prawnego.
precedens sądowy
Wcześniejsze rozstrzygnięcie sądu, które może służyć jako punkt odniesienia przy rozstrzyganiu podobnych spraw i interpretacji prawa.
precyzja lokalizacji
Dokładność, z jaką na podstawie zarejestrowanego sygnału można wyznaczyć położenie emitera.
precyzyjne wyszukiwanie
Funkcja pomagająca odnaleźć pobliski przedmiot przez wskazywanie jego kierunku i przybliżonej odległości od użytkownika.
predykcja
Przewidywanie prawdopodobnego wyniku na podstawie danych i modelu analitycznego. Predykcja nie jest pewnym rozstrzygnięciem, lecz oszacowaniem obarczonym niepewnością.
prefektura
Jednostka podziału administracyjnego Japonii, odpowiadająca szczeblem dużemu regionowi kraju.
preferencyjne pożyczki
Pożyczki udzielane na korzystniejszych warunkach niż standardowe warunki rynkowe, na przykład z niższym oprocentowaniem, dłuższym okresem spłaty lub karencją. Zwykle służą realizacji określonych celów publicznych lub rozwojowych.
prefinansowanie
Model finansowania, w którym środki są wypłacane przed poniesieniem lub pełnym rozliczeniem kosztów przedsięwzięcia. Wymaga odpowiednich zabezpieczeń i późniejszej kontroli prawidłowości wydatków.
premia za ryzyko
Dodatkowa oczekiwana rekompensata za inwestowanie w aktywo obciążone większym ryzykiem. Jej wzrost może obniżać wyceny aktywów i zwiększać zmienność rynku.
premium large formats
Kategoria kinowych formatów prezentacji oferujących większy ekran, zaawansowany obraz i dźwięk oraz specjalistyczne wyposażenie, zwykle za wyższą cenę biletu.
preprint
Preprint to wersja pracy naukowej udostępniona publicznie przed formalną recenzją naukową. Wyniki takiej pracy należy interpretować ostrożnie, ponieważ nie zostały jeszcze niezależnie ocenione przez recenzentów.
prequel
Utwór, którego fabuła przedstawia wydarzenia wcześniejsze względem historii znanej z wcześniej opublikowanego utworu.
presja cenowa
Wpływ czynników rynkowych, który prowadzi do wzrostu cen lub utrudnia ich obniżenie.
presja dyplomatyczna
Działania państwa lub grupy państw mające skłonić inne państwo do zmiany postępowania za pomocą negocjacji, komunikatów, gróźb politycznych lub innych środków dyplomatycznych.
presja hybrydowa
Wywieranie wpływu na państwo za pomocą połączonych metod, między innymi politycznych, informacyjnych, ekonomicznych, cybernetycznych i militarnych, często bez formalnego rozpoczęcia wojny.
presja inflacyjna
Wpływ czynników gospodarczych, który sprzyja wzrostowi ogólnego poziomu cen. Może wynikać między innymi z ograniczenia podaży lub wzrostu kosztów transportu i energii.
presja konkurencyjna
Wpływ działań konkurujących firm na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, w tym na ceny, ofertę i sposób obsługi klientów.
presja kosztowa
Wpływ czynników powodujących wzrost kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe lub innych uczestników rynku.
presja migracyjna
Natężenie napływu osób migrujących do danego państwa lub regionu oraz związane z tym obciążenie jego systemów przyjmowania, kontroli i rozpatrywania wniosków.
presja militarna
Wpływanie na przeciwnika za pomocą działań wojskowych lub groźby ich zastosowania w celu skłonienia go do określonego zachowania.
pretraining
Etap wstępnego trenowania modelu uczenia maszynowego na dużych zbiorach danych. Model rozpoznaje wtedy wzorce i zależności, zanim zostanie dostosowany do konkretnych zadań.
prezydent
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest głową państwa i najwyższym przedstawicielem państwa w stosunkach wewnętrznych oraz międzynarodowych.
prezydent miasta
Prezydent miasta to wybierany bezpośrednio organ wykonawczy gminy w jednostkach, w których przepisy przewidują ten tytuł zamiast wójta lub burmistrza.
prezydium
Wewnętrzny organ kierowniczy lub wykonawczy większego ciała, zajmujący się koordynowaniem jego prac i podejmowaniem określonych decyzji.
prime editing
Metoda edycji genów umożliwiająca programowane wprowadzanie wybranych zmian w DNA z użyciem ukierunkowanego systemu enzymatycznego.
private equity
Inwestowanie kapitału w przedsiębiorstwa, które nie są notowane na giełdzie, zwykle w celu ich rozwoju, poprawy wyników lub późniejszej odsprzedaży udziałów.
pro rata
Zasada proporcjonalnego udziału w prawie, obowiązku lub finansowaniu, zwykle zgodnie z posiadanym udziałem.