Słownik redakcyjny
Definicje i pojęcia
Uporządkowany indeks terminów technicznych, prawnych, gospodarczych i naukowych występujących w naszych publikacjach.
- Liczba haseł
- 3872
- Widoczny zakres
- 2251-2340
Indeks alfabetyczny
P
90 haseł
podmiot zależny
Jednostka organizacyjna lub spółka pozostająca pod kontrolą innego podmiotu. Kontrola może wynikać między innymi z posiadania udziałów, praw głosu lub wpływu na powoływanie organów.
podmioty powiązane osobowo
Firmy lub inne jednostki połączone z określonymi osobami przez wspólną własność, zarządzanie, pokrewieństwo albo inne relacje personalne.
podpis pakietu
Mechanizm kryptograficzny pozwalający sprawdzić, kto wydał pakiet oprogramowania i czy jego zawartość nie została zmieniona.
podporządkowanie polityczne
Sytuacja, w której państwo, instytucja lub grupa traci znaczną część samodzielności decyzyjnej i zaczyna działać zgodnie z interesem silniejszego podmiotu.
podróże szybsze od światła
Podróże szybsze od światła to hipotetyczne przemieszczanie się z prędkością większą niż prędkość światła w próżni. Są częstym motywem fantastyki naukowej, lecz nie zostały potwierdzone jako możliwe dla obiektów posiadających masę.
podstawa programowa
Zestaw określonych wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności, które powinny zostać uwzględnione w szkoleniu oraz egzaminie.
podszywanie się
Podszywanie się to udawanie innej osoby, firmy lub instytucji w celu wprowadzenia odbiorcy w błąd, często dla uzyskania danych albo dokonania oszustwa.
podszywanie się pod urządzenie
Technika zmiany lub fałszowania informacji identyfikujących urządzenie, tak aby jego ruch wyglądał jak pochodzący z innego typu lub modelu sprzętu. Może wpływać na sposób klasyfikowania ruchu przez systemy reklamowe.
poduszka finansowa
Rezerwa pieniędzy przeznaczona na utrzymanie lub pokrycie nieprzewidzianych wydatków, na przykład po utracie dochodu. Powinna być możliwie łatwo dostępna.
podwieszone uzbrojenie
Uzbrojenie zamocowane na zewnętrznych punktach podwieszeń statku powietrznego, takich jak belki lub uchwyty pod skrzydłami.
podwozie
Podwozie to zespół konstrukcyjnych i mechanicznych elementów pojazdu znajdujących się pod nadwoziem, takich jak zawieszenie, układ kierowniczy i elementy napędowe.
podwykonawca
Podmiot, któremu wykonawca główny zleca realizację części prac lub dostaw w ramach większego zamówienia.
podwyższone uprawnienia
Uprawnienia dające programowi lub użytkownikowi szerszy dostęp do zasobów i funkcji systemu niż standardowe uprawnienia.
podział obciążeń
Sposób rozdzielania między państwa kosztów, zasobów i odpowiedzialności związanych ze wspólnymi działaniami.
podział obowiązków
Ustalenie, które zadania i odpowiedzialności przypadają poszczególnym państwom, instytucjom lub uczestnikom współpracy.
podżeganie
Nakłanianie innej osoby lub grupy do popełnienia czynu zabronionego albo wywołania określonych działań. W prawie znaczenie tego pojęcia zależy od przepisów danego państwa.
poglądy lewicowe
Poglądy lewicowe to określenie stanowisk politycznych, które zwykle kładą nacisk na równość społeczną, prawa pracownicze i aktywną rolę państwa w ograniczaniu nierówności.
pogorzelisko
Obszar pozostały po pożarze, obejmujący spalone lub uszkodzone budynki, roślinność i przedmioty.
pojazd autonomiczny
Pojazd autonomiczny to pojazd, który może wykonywać część lub wszystkie zadania związane z prowadzeniem bez stałego sterowania przez człowieka, zależnie od zastosowanej technologii i przepisów.
pojazdy nowej energii
Szeroka kategoria pojazdów wykorzystujących alternatywne źródła napędu. Obejmuje między innymi samochody całkowicie elektryczne oraz hybrydy plug-in.
pojemność akumulatora
Parametr określający ilość ładunku, którą może zgromadzić akumulator. Wartość 5000 mAh wskazuje na jego nominalną pojemność elektryczną.
pojemność retencyjna
Pojemność retencyjna to ilość wody, którą mogą czasowo zatrzymać naturalne lub sztuczne zbiorniki oraz inne elementy systemu wodnego.
pojemność użytkowa akumulatora
Część całkowitej energii zgromadzonej w akumulatorze, którą pojazd może faktycznie wykorzystać do napędu.
pokrycie zobowiązań
Stan, w którym wartość lub dostępność aktywów i środków wystarcza do uregulowania należności wobec wierzycieli lub klientów. Ocena pokrycia zależy także od płynności i możliwości wykorzystania tych aktywów.
polaryzacja społeczna
Proces nasilania się podziałów w społeczeństwie, w którym grupy zajmują coraz bardziej odmienne i trudne do pogodzenia stanowiska.
pole gazowe
Obszar występowania złóż gazu ziemnego wraz z infrastrukturą służącą do ich eksploatacji.
pole naftowe
Obszar geologiczny, pod którym znajdują się złoża ropy naftowej przeznaczone do wydobycia. Termin może obejmować także odwierty i podstawową infrastrukturę wydobywczą.
pole position
Pierwsze miejsce na polach startowych, przyznawane kierowcy z najlepszym czasem kwalifikacji. Zwykle zapewnia korzystną pozycję na początku wyścigu.
pole startowe
Wyznaczone miejsce, z którego kierowca rozpoczyna wyścig. Pozycja na polu startowym wynika zwykle z rezultatu kwalifikacji oraz ewentualnych kar.
polecenie przelewu
Dyspozycja właściciela rachunku zlecająca bankowi przekazanie określonej kwoty na wskazany rachunek odbiorcy.
policy as code
Podejście polegające na zapisywaniu zasad i polityk w postaci reguł, które oprogramowanie może automatycznie wykonywać. Umożliwia ich bezpośrednie stosowanie podczas działania systemu.
poligon
Wydzielony i odpowiednio przygotowany teren przeznaczony do szkolenia wojskowego, ćwiczeń taktycznych oraz testowania uzbrojenia i sprzętu.
politolog
Politolog to specjalista zajmujący się naukowym badaniem polityki, instytucji państwowych, partii i zachowań politycznych.
polityka bezpieczeństwa
Zbiór celów, zasad i działań państwa lub organizacji służących ochronie przed zagrożeniami oraz utrzymaniu stabilności.
polityka celna
Zbiór zasad i działań państwa dotyczących ceł oraz warunków importu i eksportu towarów.
polityka cenowa
Zbiór zasad i decyzji określających, jak firma ustala, zmienia i różnicuje ceny swoich produktów lub usług.
polityka dostępu
Zbiór reguł określających, kto lub co może uzyskać dostęp do konkretnych danych, systemów lub usług oraz jakie operacje może wykonać.
polityka fiskalna
Działania państwa dotyczące podatków, wydatków publicznych i deficytu budżetowego. Służą między innymi finansowaniu zadań publicznych oraz wpływaniu na aktywność gospodarczą.
polityka gospodarcza
Działania i decyzje władz publicznych wpływające na funkcjonowanie gospodarki, między innymi podatki, wydatki publiczne, zatrudnienie i stabilność cen.
polityka handlowa
Polityka handlowa to działania i regulacje państwa dotyczące wymiany towarów i usług z zagranicą.
polityka jądrowa
Zbiór działań i decyzji państwa dotyczących rozwoju, kontroli oraz zastosowania technologii jądrowych.
polityka migracyjna
Zespół zasad i działań państwa dotyczących wjazdu, pobytu, pracy, ochrony oraz integracji osób migrujących.
polityka międzynarodowa
Działania i strategie państw oraz innych podmiotów dotyczące relacji między nimi i rozwiązywania problemów o zasięgu ponadpaństwowym.
polityka monetarna
Działania banku centralnego dotyczące podaży pieniądza, stóp procentowych i warunków finansowania w gospodarce.
polityka obronna
Całokształt działań i decyzji państwa dotyczących ochrony jego bezpieczeństwa, organizacji sił zbrojnych oraz przygotowania do reagowania na zagrożenia.
polityka pieniężna
Działania banku centralnego wpływające na ilość pieniądza, poziom stóp procentowych i warunki finansowania w gospodarce.
polityka prywatności
Dokument lub zestaw zasad wyjaśniających, jakie dane są zbierane, w jakim celu są wykorzystywane oraz komu mogą być udostępniane.
polityka publiczna
Działania i decyzje władz publicznych podejmowane w celu rozwiązywania problemów uznanych za istotne dla społeczeństwa.
polityka regionalna
Polityka regionalna to działania państwa lub grupy państw ukierunkowane na kształtowanie relacji, bezpieczeństwa i wpływów w określonym regionie geograficznym. Obejmuje między innymi współpracę, rywalizację i działania dyplomatyczne.
polityka spójności
Działania i fundusze Unii Europejskiej służące zmniejszaniu różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych między państwami oraz regionami.
polityka zagraniczna
Działania i decyzje państwa dotyczące jego relacji z innymi państwami oraz organizacjami międzynarodowymi.
pomiar czasu przelotu (ToF)
Technologia określająca odległość na podstawie czasu, w jakim emitowany sygnał dociera do obiektu i wraca do urządzenia. W wersji 3D może także pomagać określać kształt obiektów w przestrzeni.
pomieszczenie czyste
Specjalnie zaprojektowane pomieszczenie, w którym kontroluje się poziom zanieczyszczeń, pyłu, temperaturę, wilgotność i inne warunki środowiskowe.
pomoc de minimis
Forma pomocy publicznej o niewielkiej wartości, uznawanej za taką, która co do zasady nie zakłóca konkurencji w stopniu wymagającym pełnej procedury zatwierdzania. Jej przyznawanie podlega limitom i warunkom określonym w przepisach.
pomoc drogowa
Usługa polegająca na udzielaniu pomocy pojazdom unieruchomionym na drodze, w tym na ich zabezpieczeniu, usunięciu usterki lub odholowaniu.
pomoc prawna
Wsparcie udzielane w celu wyjaśnienia praw, obowiązków i możliwych działań wynikających z przepisów prawa.
pomoc rozwojowa
Długoterminowe wsparcie kierowane do uboższych państw lub społeczności, którego celem jest poprawa warunków życia oraz wzmacnianie edukacji, zdrowia, infrastruktury lub lokalnych instytucji.
pomocnictwo po fakcie
Forma zarzutu dotycząca świadomej pomocy sprawcy już po popełnieniu czynu, zwykle w celu ułatwienia mu uniknięcia wykrycia, zatrzymania lub odpowiedzialności.
pomówienie
Pomówienie to przypisanie osobie lub podmiotowi postępowania albo cech, które mogą narazić go na utratę zaufania lub szkodę reputacyjną. W określonych sytuacjach może stanowić czyn zabroniony.
poparcie netto
Wskaźnik pokazujący bilans poparcia i braku poparcia dla osoby lub instytucji. Zwykle oblicza się go jako różnicę między odsetkiem zwolenników a odsetkiem przeciwników.
poparcie przedwyborcze
Publiczne lub oficjalne wyrażenie poparcia dla kandydata albo ugrupowania przed wyborami, mające na celu wzmocnienie jego pozycji politycznej.
popkultura
Ogół popularnych treści, wzorców i form rozrywki szeroko rozpowszechnionych w społeczeństwie za pośrednictwem mediów i kultury masowej.
populacja
Grupa osobników tego samego gatunku żyjących na określonym obszarze i mogących się między sobą rozmnażać.
populizm
Styl lub sposób uprawiania polityki, który przedstawia społeczeństwo jako przeciwstawione elitom i deklaruje obronę interesów zwykłych ludzi.
popyt
Popyt to ilość dóbr lub usług, którą nabywcy chcą i mogą kupić w określonym czasie oraz przy określonej cenie.
popyt importowy
Popyt importowy to zapotrzebowanie danego kraju lub rynku na towary sprowadzane z zagranicy.
porozumienie międzynarodowe
Formalne uzgodnienie zawarte przez państwa lub inne uprawnione podmioty, określające ich wzajemne prawa, obowiązki albo zasady współpracy.
porozumienie nuklearne
Międzynarodowa umowa dotycząca ograniczeń, kontroli lub monitorowania działalności związanej z energią jądrową, zwłaszcza programem nuklearnym państwa.
porozumienie o rozdzieleniu sił
Porozumienie o rozdzieleniu sił to umowa, która określa rozmieszczenie wojsk przeciwnych stron oraz zasady ograniczające ryzyko bezpośrednich starć.
porozumienie przejściowe
Umowa określająca zasady współpracy w okresie zmiany stanowiska lub przekazywania obowiązków. Może regulować czas trwania wsparcia, zakres zadań i wynagrodzenie.
porozumienie warunkowe
Porozumienie, którego zawarcie, skuteczność lub wykonanie zależy od spełnienia określonych warunków.
portal captive
Portal captive to strona wyświetlana przed uzyskaniem dostępu do publicznej sieci Wi-Fi, często używana w hotelach i obiektach konferencyjnych.
portal transferowy
System używany w futbolu akademickim do zgłaszania chęci zmiany uczelni przez zawodników oraz do ich rekrutowania przez inne programy. Ułatwia organizowanie transferów między drużynami.
portfel inwestycyjny
Portfel inwestycyjny to zestaw aktywów finansowych należących do osoby lub instytucji, na przykład akcji, obligacji albo jednostek funduszy.
portfel kryptowalutowy
Narzędzie lub usługa służąca do zarządzania adresami i kluczami używanymi przy przechowywaniu oraz transferze kryptowalut. Portfel nie musi przechowywać aktywów bezpośrednio, lecz umożliwia kontrolę nad nimi.
portfolio marek
Zestaw marek, produktów lub własności intelektualnych zarządzanych przez jedną organizację. Analiza takiego zbioru pomaga planować inwestycje i rozwój działalności.
porządek publiczny
Stan bezpieczeństwa i spokoju społecznego, którego ochronę państwo może uznać za uzasadnienie określonych działań prawnych.
porządek społeczny
Układ norm, zasad, instytucji i relacji, który zapewnia względną stabilność oraz przewidywalność życia zbiorowego.
poseł do Parlamentu Europejskiego
Osoba wybrana do Parlamentu Europejskiego, która uczestniczy w reprezentowaniu obywateli państw Unii Europejskiej i pracach tej instytucji.
posiedzenie aresztowe
Posiedzenie sądu, podczas którego rozpatrywany jest wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego.
posiedzenie plenarne
Posiedzenie całej izby parlamentarnej, a nie pojedynczej komisji. Podczas takiego posiedzenia parlamentarzyści mogą debatować i głosować nad przedstawionymi sprawami.
post przerywany
Model odżywiania, w którym okresy jedzenia przeplatają się z zaplanowanymi okresami niejedzenia. W artykule oznacza jedzenie wyłącznie w określonych godzinach i poszczenie przez pozostałą część doby.
postanowienie sądu
Formalna decyzja sądu dotycząca określonej kwestii w toku sprawy, zwykle proceduralnej. Może podlegać zaskarżeniu, jeśli przepisy przewidują taką możliwość.
postapokalipsa
Nurt science fiction opisujący świat po katastrofie, która zniszczyła lub głęboko zmieniła dotychczasowe społeczeństwo.
postawienie zarzutów
Formalne przedstawienie osobie informacji, że jest podejrzewana o popełnienie określonego czynu zabronionego, wraz z opisem tego czynu i jego podstawą prawną.
postkwantowy schemat podpisu
Mechanizm podpisu cyfrowego projektowany z myślą o odporności na klasyczne oraz potencjalne ataki komputerów kwantowych. Służy do potwierdzania autentyczności i integralności danych, a nie do ich szyfrowania.
postprodukcja
Etap pracy nad materiałem po zakończeniu zdjęć, obejmujący między innymi montaż obrazu, obróbkę dźwięku i korekcję kolorów. Prowadzi do przygotowania końcowej wersji filmu.
postępowanie
Uporządkowany tok czynności podejmowanych przez właściwe organy w celu wyjaśnienia sprawy i zebrania informacji lub dowodów.
postępowanie dyscyplinarne
Formalny proces służący wyjaśnieniu, czy sędzia naruszył obowiązki zawodowe lub zasady etyki, oraz ewentualnemu zastosowaniu przewidzianych środków.
postępowanie imigracyjne
Procedura prowadzona przez organy państwa w sprawach wjazdu, pobytu, statusu lub wydalenia cudzoziemca.